Niềm vui của dân Ai Cập trên quảng trường Tahrir (AFP)
Theo các thông tin chưa được kiểm chứng này, cựu tổng thống Mubarak có vẻ như là một nạn nhân khốn khổ, nhiều hơn là một thủ lĩnh không còn làm chủ được vận mệnh của mình.
Hồi I: ngày Thứ Ba (25/01/2011), « ngày nổi giận » với 15.000 người biểu tình, đã kết thúc trong bạo động dữ dội. Bộ trưởng Nội vụ đưa ra một dự báo sai lầm rằng cảnh sát sẽ có thể dễ dàng vô hiệu hóa cuộc biểu tình, giống như thường làm trong quá khứ.
Hồi II: vào ngày Thứ Sáu (29/01/2011), biểu tình tiếp tục sau buổi Thánh lễ. Xung đột giữa những người biểu tình với cảnh sát. Nửa đêm, quân đội tới thay thế cảnh sát, vì lực lượng này không còn có khả năng làm chủ tình hình. Hàng nghìn tù nhân trốn trại. Nhiều cuộc cướp bóc, đốt phá đã diễn ra. Cũng vào lúc nửa đêm, tổng thống Mubarak phát biểu trên đài truyền hình, một diễn văn đã được thu trước đó 6 tiếng, hoàn toàn không liên quan gì đến tính chất nghiêm trọng của tình hình.
Hồi III: vào ngày Thứ Ba (04/02/2011), sau cuộc biểu tình với « một triệu người tham gia », ông Hosni Mubarak lại xuất hiện lần nữa trên truyền hình để ủy nhiệm quyền lực cho phó Tổng thống Souleiman.
Hồi V: vào ngày Thứ Năm (10/02/2011), có tin tổng thống sẽ từ chức vào buổi tối. Các tướng lĩnh cao cấp trong quân đội, tiếp xúc với những người biểu tình, đã khẳng định « sẽ có những thay đổi ». Thông tin này cũng được một số nhân vật quan trọng trong bộ máy cố tình để lộ ra với báo giới. Tuy nhiên, đến khi xuất hiện trên truyền hình, ông Mubarak lại không tuyên bố từ chức. Theo báo chí Ai Cập, sự thay đổi ở phút chót này có thể là do việc Gamal, người con trai thứ, được coi là người kế nhiệm ngôi vị tổng thống Ai Cập, đã sửa lại diễn văn và thuyết phục được cha mình không từ bỏ quyền lực.
Hồi kết: ngày hôm sau, cũng theo báo chí Ai Cập, trước nguy cơ hỗn loạn không thể kiểm soát nổi, quân đội đã ghi âm trước lời tuyên bố của tướng Samy Annan, người đứng đầu quân đội, về việc tổng thống Mubarak từ bỏ quyền lực. Tuy nhiên, quân đội cũng vẫn chờ đợi để tổng thống Mubarak tìm ra một lối thoát trong danh dự.
Nhật báo Al-Akhbar đã kể lại cuộc tranh cãi vô cùng dữ dội, trong ngày hôm ấy, giữa hai con trai của cựu tổng thống Mubarak. Alla, người con cả, bị dân chúng rất căm ghét cách đây 10 năm, nay đang trên đường trở lại tái chinh phục công luận. Gamal, người con thứ, được đặt lên bệ phóng để trở thành lãnh tụ của đảng cầm quyền, chỉ trong vòng vài năm, mà người chủ xướng chính là vợ của ông Mubarak. Bản thân người mẹ này đã hai lần ngất xỉu trong cuộc tranh cãi giữa hai con. Người con cả Alla tố cáo em trai đã mở cửa cho đám bạn bè doanh nhân tràn vào khiến đất nước trở nên tan nát và làm hoen ố hình ảnh của cha họ.
Còn theo báo Al-Marsy-Al-Youm, chính tổng thống Mubarak đã phẫn nỗ chỉ thẳng vợ và người con thứ, như những người phải chịu trách nhiệm chính và trách họ đã làm hỏng hình ảnh tốt đẹp về ông trong lịch sử.
18 giờ chiều hôm ấy, trên truyền hình, trong vòng 50 giây, phó Tổng thống Ai Cập đọc quyết định từ nhiệm của Tổng thống Mubarak.
Theo Libération, người Ai Cập tin vào những lời thuật kể trên, vì chúng khẳng định lại ấn tượng của họ về việc ông Hosni Mubarak, người anh hùng trong cuộc chiến tranh vì lợi ích dân tộc, nay đã trở thành kẻ tội đồ, bởi quá tin tưởng vào những người thân cận.
Trong khi đó, theo Le Figaro, tin tức về sức khỏe cựu tổng thống Ai Cập trên báo chí Ai Cập từ hai ngày nay hết sức mâu thuẫn. Một số nguồn tin cho rằng ông Mubarak đang trong cơn hôn mê. Một số tin khác thì khẳng định ông từ chối đi dưỡng bệnh tại nước ngoài, để được chết tại Ai Cập. Trong khi đó, thân nhân của ông Mubarak thì lại cho biết cựu lãnh đạo Ai Cập « sức khỏe tốt » và cùng với gia đình đang ở tại khu nhà nghỉ Charm el-Cheikh, một địa điểm du lịch nổi tiếng của Ai Cập.
Các nhà hoạt động Internet Ai Cập đối thoại với quân đội
Cũng về tình hình Ai Cập hậu Mubarak, Le Figaro chú ý đến các hoạt động của đối lập, đặc biệt là những người hoạt động Internet trong cuộc đối thoại của họ với giới quân sự. Một trong các địa điểm tập hợp của các lực lượng đối lập với chính quyền Mubarak, vừa sụp đổ, là trụ sở của đảng al – Gada, tức Mặt trận Dân chủ, theo khuynh hướng « tự do », mà đứng đầu là ông Oussama Ghazaly Harb, một trong các nhân vật quen biết trong chính giới Ai Cập.
Tối thứ Hai, ba ngày sau khi ông Mubarak ra đi, có thể gặp tại đây, rất nhiều nhà hoạt động chính trị thuộc các xu thế, từ cánh tả cộng sản mác xít và theo đường lối của cố tổng thống Nasser, cho đến những chính trị gia Hồi giáo, cựu nghị sĩ của phong trào Huynh đệ Hồi giáo, hay đại diện của phong trào đối lập Kefay (« Thôi đủ rồi »), là phong trào đầu tiên đòi ông Mubarak từ chức tổng thống vào năm 2004, và không thể không kể đến những người dùng blog, đã khơi mào cho cuộc « cách mạng 25 tháng Giêng ».
Chính những người trẻ tuổi sử dụng blog hiện nay là lực lượng đối thoại chính với giới quân sự. Ngày chủ nhật vừa qua, một nhóm 8 thanh niên đại diện cho phong trào đã được ủy nhiệm để gặp các tướng lĩnh. Đứng đầu nhóm là Ahmed Maher, người sáng lập Phong trào mùng Sáu tháng Tư, là phong trào đã từng cổ động cuộc bãi công lớn năm 2008. Hiện tại, cuộc thương thuyết giữa đại diện các phong trào và giới quân sự chưa có kết quả cụ thể. Khó khăn của phong trào là vượt qua được các bất đồng nội bộ để đưa ra các đề xuất chung và tiếp tục thương thuyết với quân đội.
Theo Le Figaro, những nhà hoạt động này đều ý thức được quá trình xây dựng lại đời sống chính trị tại Ai Cập đòi hỏi nhiều thời gian, và giới quân sự có thể nhân đó xiết chặt ảnh hưởng của họ. Theo sáng kiến của một thành viên phong trào 25 tháng Giêng, cần phải xuống đường vào mỗi thứ sáu để « ăn mừng cách mạng », một dịp như vậy trong tuần sẽ không ảnh hưởng nhiều đến giao thông, và cũng là để phong trào được duy trì liên tục trong trạng thái đấu tranh.
Trang nhất các nhật báo Pháp: vụ án Florence Cassez
Vụ án Florence Casser tiếp tục là chủ đề chú ý của nhiều nhật báo Pháp hôm 16/2. Le Figaro nói đến « Florence Cassez, một vụ việc mang tính quốc gia ». Theo Le Figaro, giới chính trị Pháp cả tả và hữu đều thống nhất yêu cầu Mehico chuyển giao cho Pháp người phụ nữ này. Ngược lại, chính quyền Mehico thì đưa ra quyết định trả đũa bằng cách hủy bỏ sự tham gia của nước này vào Năm Mêhicô tại Pháp.
Còn Libération thì chạy tít "Florence Casser, người bị dính bẫy", với nhận định: người phụ nữ Pháp đã bị bắt làm con tin trong cuộc khủng hoảng ngoại giao lớn giữa Paris và Mêhicô.
Nhật báo Le Monde tiếp tục theo dõi những diễn biến tại Ai Cập và Tunisia, với tựa đề « Ai Cập, Tunisia: các chính quyền mới đối mặt với sự sôi sục của xã hội ». Khủng hoảng tại Tunisia cũng là bối cảnh để nhiều công dân nước này nhập cư bất hợp pháp sang nước Ý. « Những người nhập cư tại ngưỡng cửa châu Âu » là chủ đề trên trang nhất của La Croix.
Về thời sự nước Pháp, Les Echos, với hàng tựa « ISF (thuế đánh vào tài sản): tổng thống Sarkozy nói không với một cải cách tối thiểu », chú ý đến động thái mới trong cuộc cải cách, với sức ép gia tăng của tổng thống Nicolas Sarkozy lên đảng cầm quyền. Trong khi đó, « Các tỉnh bị thắt cổ » là hàng tựa của tờ L’Humanité, lại hướng về các cuộc bầu cử cấp cơ sở sắp tới trong bối cảnh bùng nổ các chí phí xã hội, Nhà nước chuyển giao trách nhiệm tài chính cho các tỉnh …
Vì nạn đói, Bắc Triều Tiên kêu gọi cứu trợ quốc tế
Nhìn về Châu Á hôm 16/2, nhật báo Libération chú ý đến nạn đói ở Bắc Triều Tiên và lời kêu cứu của Bình Nhưỡng. Theo Chương trình Lương thực Thế giới (PAM), hiện tại 5 triệu người Bắc Hàn, trên tổng số 24 triệu dân, đã lâm vào nạn đói, vào tháng 11 năm ngoái. Nạn đói cũng là nguyên nhân buộc thủ đô Bình Nhưỡng phải thu hẹp lại diện tích hành chính.
Về hình thức, đây là một sự thay đổi nhỏ trên bản đồ, nhưng thực chất, việc thu hẹp này cho phép chính quyền Bình Nhưỡng loại được khoảng 500 000 dân cư, thuộc khu vực phía Nam và phía Tây, ra khỏi danh sách 3 triệu người của thủ đô được hưởng chế độ phân phối thực phẩm. Làm như vậy, chính quyền Bình Nhưỡng cho phép tầng lớp trên vẫn có đủ lương thực và như vậy bảo đảm là họ vẫn trung thành với King Jong-il, theo như bình luận của một nhà ngoại giao.
Lời kêu gọi quốc tế trợ giúp lương thực của Bình Nhưỡng, theo Libération, không hẳn chỉ nhằm mục đích ngăn chặn nạn đói hiện nay, mà còn có mục tiêu lấp đầy các kho dự trữ của Bắc Triều Tiên, để chuẩn bị cho năm 2012, là năm được chế độ Bình Nhưỡng cố gắng thể hiện như là năm « đất nước thịnh vượng » nhằm kỷ niệm 100 năm năm ngày sinh của người sáng lập chế độ.
Venezuela, quốc gia bạo lực nhất Nam Mỹ
Nhìn sang Nam Mỹ, Libération chú ý đến thảm cảnh tại Venezuela, được coi là quốc gia của tỷ lệ giết người cao nhất lục địa này. Làn sóng bạo lực không suy giảm, khiến Bộ trưởng Nội vụ Venezuela, vào giữa tuần trước phải quyết định thông báo con số chính thức về số người bị giết người tại nước này vào năm 2010 là 140.000. Như vậy, tính trung bình, tại Venezuela có 48 người bị giết trên 100.000 dân, vào năm 2010. Để so sánh, tổ chức tổ chức Phát triển Liên hiệp quốc (PNUD), đưa ra tỷ lệ này của Colombia là 38,8, đứng hàng thứ nhì tại Nam Mỹ, và tại Pháp, là 1,4.
Giám đốc của Cơ quan Quan sát về Bạo lực của Venezuela đã khen ngợi nỗ lực minh bạch hóa của chính phủ, tuy nhiên, tổ chức phi chính phủ này cũng đưa ra thống kê riêng, cho thấy tổng số người bị giết lên đến 170.000, tức là nhiều hơn 30.000 so với con số của chính phủ.
Về nguyên nhân bạo lực tại Venezueal, cánh tả và cánh hữu thường đổ lỗi cho nhau, chỉ có một điều họ thống nhất là: cần phải chấm dứt nạn sử dụng vũ khí rất phổ biến tại nước này.
Trọng Thành (RFI)