Chợ bán sỉ gạo ở Jakarta, Indonesia. Ảnh chụp ngày 09/02/2011. Reuters
Các nền kinh tế châu Á đã kháng cự tốt và nhanh chóng thoát ra khỏi cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu, do các biện pháp kích thích của chính phủ, lãi suất thấp, nhu cầu tiêu dùng của giới trung lưu cao và nhờ luồng vốn đầu tư của các nước phương Tây.
Tuy nhiên, có hai yếu tố đã làm thay đổi tình hình. Trước tiên là vấn đề lương thực. Do điều kiện khí hậu không thuận lợi, sản lượng lương thực của các nước sản xuất chính đã bị suy sút đáng kể. Một số quốc gia ngừng hoặc giảm xuất khẩu. Hậu quả là tại châu Á, giá lương thực đã tăng vọt và đây là một thảm họa đối với tầng lớp dân nghèo. Trong tuần trước, theo ghi nhận của Tổ chức Lương Nông Liên Hiệp Quốc, giá lương thực trên thế giới đã đạt mức cao kỷ lục vào tháng hai.
Các biến động xã hội tại Trung Đông, đặc biệt là ở Libya, cùng với nạn đầu cơ, đã đẩy giá dầu thô lên cao đột ngột.
Trong bối cảnh đó, các nước châu Á đã tìm cách làm giảm mức độ sốc, đưa ra những biện pháp trợ giúp, nhất là đối với người nghèo, qua đó, hy vọng làm dịu sự bất bình của người dân. Bởi vì, theo giới quan sát, chính phủ nhiều nước châu Á cũng lo ngại ảnh hưởng của các cuộc nổi dậy tại châu Phi và Trung Đông.
Kinh tế gia Glenn Maguire, thuộc ngân hàng Socíété Générale, được AFP trích dẫn, nhận định, « thông thường, các căng thẳng chính trị, xã hội và tăng giá lương thực thường xẩy ra cùng một lúc trong khu vực ». Chuyên gia này đưa ra ví dụ, tại Ấn Độ, nhiều chính phủ đã bị thua trong các cuộc bầu cử chỉ vì giá hành tăng vọt. Ông nói, "Một lãnh đạo chính trị phải biết theo dõi giám sát giá cả những mặt hàng thiết yếu của người dân".
Trong ngân sách vừa được công bố, chính phủ Ấn Độ dự tính duy trì mức trợ cấp đối lương thực và xăng dầu, đồng thời, các chi phí xã hội cũng tăng thêm 17%.
Chính quyền Trung Quốc đã quyết định là khi lạm phát lên cao thì sẽ trợ giúp tiền mặt trực tiếp cho các hộ gia đình nghèo khó nhất, để mua lương thực và thực phẩm.
Ngân sách năm nay của Singapore dự trù một số khoản trợ cấp, trong đó có trợ giúp tiền thuê nhà cho những gia đình nghèo khó, giảm một số hạng mục thuế cho tầng lớp trung lưu.
Còn tại Việt Nam, giới chuyên gia dự báo lạm phát sẽ giao động trong khoảng 9% trong năm nay và kêu gọi chính phủ phải có biện pháp khẩn thiết trợ giá cho người nghèo, nông dân, hai đối tượng bị tác động mạnh nhất. Hiện nay, chính quyền vẫn để cho người nghèo được hưởng các chế độ bảo hiểm y tế. Sau khi tăng giá điện hơn 15%, các hộ nghèo khó nhất được trợ cấp 30 ngàn đồng mỗi tháng.
Theo giới phân tích, cho dù chính phủ các nước châu Á tỏ ra hào phóng, nhưng về dài hạn, các biện pháp nói trên có nguy cơ làm cho khủng hoảng lạm phát nghiêm trọng hơn. Ông Ilian Mihov, giáo sư kinh tế thuộc trường đào tạo kinh doanh INSEAD, tại Singapore, nhận định là các chính phủ châu Á chỉ đẩy lùi, chứ không giải quyết vấn đề. "Một khi tái đắc cử, các nhà lãnh đạo chính trị lại đề ra những biện pháp không nhất thiết là tốt đẹp đối với xã hội". Theo chuyên gia này, về trung hạn, việc trợ cấp, kiểm soát và kìm giữ giá cả chỉ làm tăng áp lực lạm phát, bởi vì các biện pháp này vừa khuyến khích tiêu dùng, vừa làm nản lòng các nhà đầu tư, sản xuất.
Đối với kinh tế gia Wellian Wiranto, thuộc ngân hàng HSBC, thì các biện pháp trợ giá, giống như con đê, nó có hiệu quả chừng nào vẫn được áp dụng. Thế nhưng, một khi chính phủ không còn khả năng tài chính nữa thì giống như đê bị vỡ, các biến động xã hội sẽ rất dữ dội.
Đức Tâm (RFI)