Cuộc động đất lớn nhất trong lịch sử nước Nhật, một trong những cuộc động đất lớn nhất mà thế giới ghi chép được, mạnh hơn hàng trăm lần so với động đất xẩy ra ở Haiti năm 2010 đã làm chết 3673 và 7642 người mất tích, 1897 người bị thương (thông báo chính thức đến ngày 16.03.2011). Hãng Kyodo, trích lời cảnh sát ở Miyagi thì cho rằng chỉ riệng ở thành phố Miyagi có thể chết 10 nghìn người. Hai lớp đất kiến tạo dưới đáy biển Pacyfic chuyển động lệch nhau 18 mét, di chuyển trong một khu vực có diện tích khoảng 500km x 200 km. „Nhà máy điện nguyên tử ở Fukushima I bị rò rỉ, phải dùng nước biển làm mát trực tiếp lò hạt nhân. Thậm chí tường bao trong của lò phản ứng số 2, số 3 cũng bị hư hỏng”, người phát ngôn chính phủ Yukio Edano thông báo. Xuất hiện cuộn khói trắng, đặc trên bầu trời nhà máy, trực thăng phải tưới nước từ trên trời. Lò phản ứng số 4 xẩy ra cháy lớn. Mức độ phóng xạ trong vòng bán kính 60 km tăng 500 lần mức bình thường, buộc phải sơ tán toàn bộ nhân viên trong khu vực nhà máy.
Nhật Bản xác định động đất lần này có sức mạnh 9 độ Richter, không chỉ gây sóng thần với độ cao 10 mét. Các nhà khoa học tiến hành phân tích tác động của động đất đến các thông số vật lý trái đất nêu rõ: mảng địa tầng Thái Bình Dương xô mảng địa tầng Bắc Mỹ lên phía trên, giải phóng năng lượng khổng lồ vào nước ở phía trên khiến nước trồi lên. Năng lượng lan tỏa từ tâm chấn của động đất ra mọi phía, tạo nên sóng thần. Nhưng mức độ dịch chuyển trong đường đứt gãy không giống nhau, một số khu vực nước Nhật Bản dịch chuyển, bởi càng xa đường đứt gãy thì mức độ xê dịch càng giảm. Hòn đảo lớn nhất của Nhật Honsiu dịch chuyển đi 2,4 mét, trục quay của trái đất lệch đi 10 cm và theo NASA một ngày bây giờ rút ngắn đi 1,6 mikro giây.
Theo số liệu của Hội Cứu trợ nhân đạo Liên Hợp Quốc đã sơ tán 210 nghìn người trong vòng bán kính 20 km gần nhà máy điện nguyên tử Fukushima I. Dự báo phải di chuyển khoảng 380 nghìn người nằm trong vùng động đất. Động đất và hàng trăm chấn động lớn nhỏ liên tục, có chấn động mạnh đến 6 độ Richter không chỉ gây gây thiệt hại to lớn cho nước Nhật mà còn ảnh hưởng đến cuộc sống, sản xuất và tác động đến khủng hoảng kinh tế thế giới. Ngân hàng quốc gia Nhật quyết định bơm vào thị trường gần 200 tỷ USD để ổn định kinh tế, gần bẳng mức thiệt hại mà Nhật phải gánh chịu sau trận thiên tai này. Các hãng bảo hiểm cũng phải chi đền bù vài chục tỷ USD. Do nhà cửa, giao thông và các điều kiện sinh hoạt khác biến động sau động đất Nhật đã xin hoãn thi đấu vô địch trượt băng nghệ thuật (theo kế hoạch vào 21.03.2011).
Thế giới sửng sốt chứng kiến cảnh đổ nát tại Nhật, nhưng cũng vô cùng khâm phục sự bình tĩnh của người Nhật trước sự mất mát to lớn. Người Nhật đã được rèn luyện qua thực tiễn, được chuẩn bị về tinh thần. Nước Nhật sẽ bước ra khỏi khủng hoảng với uy tín lớn với tinh thần kiên cường vượt khó. Các nước trên thế giới gửi điện chia buồn tới nhân dân Nhật, cứu trợ về tài chính, phương tiện cứu hộ, y tế. Ngày 16/3 Quốc hội Ba Lan ra nghị quyết tỏ tình đoàn kết với nhân dân Nhật, bầy tỏ lòng khâm phục người Nhật và một phút mặc niệm nạn nhân thảm hoạ động đất và sóng thần. Các nhà kinh tế còn động viên rằng: thảm hoạ động đất tại Nhật không làm kinh tế thế giới tụt dốc. Kinh tế Nhật Bản chịu ảnh hưởng trong Quý I và Quý II, sau đó sẽ phục hồi tăng trưởng. Như động đất ở Kobe năm 1995, thiệt hại lên tới 350 tỷ USD, sau đó nhiều hãng đã kiếm lợi từ công việc xây dựng lại Kobe.
Hàng loạt sự cố về rò rỉ phóng xạ từ nhà máy điện nguyên tử gây lo ngại cho các nước đã, đang xử dụng năng lượng nguyên tử. Chính phủ Ba Lan vẫn kiên định chương trình xây dựng nhà máy điện nguyên tử đầu tiên vào năm 2020. Trong số 192 quốc gia là thành viên của Liên Hợp Quốc mới chỉ có 31 quốc gia có nhà máy điện nguyên tử. Chính quyền Thuỵ Điển thông báo sẽ treo các dự án liên quan đến khởi động lại nhà máy điện nguyên tử. Lý do họ đưa ra an toàn là ưu tiên hàng đầu (hiện đại hoá 5 nhà máy và xây 3 nhà máy mới). Cộng hoà Liên Bang Đức dừng đề án kéo dài hoạt động của 7 nhà máy điện nguyên tử xây trước năm 1980. Chính phủ Đức còn đề nghị Ba Lan xem xét lại chương trình xây dựng nhà máy điện nguyên tử và có quyết định thích hợp.
Nhiều quốc gia khác nhu như Ý, Pháp lại khẳng định không thay đổi chương trình về nhà máy điện nguyên tử, trong đó có Việt Nam với lý do cần đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia về lâu dài. Tuy nhiên, sau trận động động đất vừa qua, những rò rỉ phóng xạ của các nhà máy điện nguyên tử của Nhật có thể gây tổn hại tới uy tín công nghệ điện hạt nhân của Nhật (từng trúng thầu xây dựng nhà máy điện nguyên tử tại Việt Nam, Thổ nhĩ Kỳ). Nhật coi việc xây dựng cơ sở hạ tầng: điện hạt nhân, đường sắt cao tốc, cấp nước là chiến lược mới của Nhật trong những thập niên tới.
Xuân Nhung (queviet.pl)