Người Tây Tạng lưu vong lo âu khi Đức Đạt Lai Lạt Ma rút lui khỏi đời sống chính trị. Reuters
Nhìn về châu Á hôm 11/4, báo Le Monde có bài phóng sự đáng chú ý mang tiêu đề: "Những đứa con mồ côi của Đạt Lai Lạt Ma".
Một tháng sau khi lãnh tụ tinh thần của người Tây Tạng, Đức Đạt Lai Lạt Ma tuyên bố rút khỏi các vai trò chính trị, đặc phái viên của tờ báo đã trở lại Dharamsala, một thành phố nhỏ ở miên bắc Ấn Độ vẫn được coi là thủ phủ lưu vong của người Tây Tạng, để tìm hiểu thêm tâm trạng của những người Tây Tạng lưu vong sau khi người cha tinh thần của họ rời bỏ nhiệm vụ chính trị.
Theo ghi nhận của Le Monde thì từ khi lãnh tụ tinh thần Tây Tạng đưa ra quyết định nói trên đến nay đã được một tháng, nhưng thủ đô lưu vong của người Tây Tạng vẫn còn chưa hết sốc. Giờ đây, người Tây Tạng không biết ai sẽ bảo vệ cho họ. Cảm giác bơ vơ, lo lắng cho tương lai đấu tranh của người Tây Tạng có thể cảm nhận thấy trong suy nghĩ, phát biểu của từ những nhà sư bình thường cho đến các chức sắc chính trị của chính phủ Tây Tạng lưu vong, cho dù Đức Đạt Lai Lạt Ma đã giải thích quyết định của ngài là vì lợi ích lâu dài của dân tộc Tây Tạng.
Tác giả của bài báo đã gặp một nhà sư trẻ 22 tuổi, Tsering Gyatso, từng bị chính quyền Trung Quốc bỏ tù hai năm sau vụ nổi đậy của người Tây Tạng tại Lhassa hồi năm 2008, rồi bị trục xuất ra khỏi chùa và cuối cùng lang thang trôi dạt về Dharamsala. Đối với nhà sư này thì thông báo rút lui khỏi chính trường của Đức Đạt Lai Lạt Ma là một cú sốc mạnh, nhà sư nói: « Tôi rất lo âu. Tôi e rằng tự chúng tôi không thể theo đuổi đến cùng cuộc đấu tranh vì một Tây Tạng tự do ». Lo lắng về quyết định rời bỏ chính trị của lãnh tụ tinh thần Đạt Lai Lạt Ma còn được thấy qua lời thổ lộ của ông Ngawang Norbu, Giám đốc một trung tâm đón tiếp người tị nạn tại Dharamsala : « Đây là một cú nặng nề đối với chúng tôi. Bản thân tôi gia nhập vào chính phủ lưu vong là bởi Đức Đạt Lai Lạt Ma lãnh đạo. Ngài ra đi, mọi việc sẽ trở nên khác trước ».
Người Tây Tạng thật khó chấp nhận việc lãnh tụ tinh thần của họ rút lui. Sự hòa đồng giữa lý tưởng Tây Tạng và con người Đức Đạt Lai Lạt Ma đã hòa quyện sâu đậm với nhau từ sáu chục năm qua rồi, khiến cho ai cũng cảm nhận được hậu quả tai hại khi mối liên hệ này bị phá vỡ.
Mối quan ngại đầu tiên đó là sự hậu thuẫn của quốc tế trong tương lai. Giám đốc Trung tâm vì Nhân quyền và Dân chủ của người Tây Tạng, Urgen Tenzin cho biết: « Nếu như cuộc đấu tranh của người dân Tây Tạng được cả thế giới biết đến, đó là nhờ uy tín, sức lôi cuốn của Đức Đạt Lai Lạt Ma. Giờ đây, sự nghiệp của chúng tôi sẽ gây tiếng vang trong quốc tế ra sao đây? ».
Một mối quan ngại khác là tinh thần đoàn kết trong cộng đồng xung quanh những giá trị bất bạo động được Đức Đạt Lai Lạt Ma luôn thuyết giảng. « Không có Người, tôi sợ một số người Tây Tạng sẽ không còn biết ứng xử ôn hòa nữa », một nữ tu bày tỏ.
Tâm trạng day dứt về tương lai của sự nghiệp đấu tranh của người Tây Tạng khi thiếu vắng người dẫn dắt tinh thần còn được thấy rõ trong giới chính trị lưu vong. Phó chủ tịch Quốc hội lưu vong của người Tây Tạng tại Dharamsala, bà Dolma Gyari nói: « Chúng tôi đang trải qua một trong những thách thức lớn nhất củaTây Tạng. Quyết định của Đức Đạt Lai Lạt Ma được coi như là một tin sét đánh. Sau ngày 10/3 vừa qua, Quốc hội Tây Tạng đã bỏ phiếu thông qua nghị quyết xin Đức Đạt Lai Lạt Ma xem lại quyết định. Trước thái độ cương quyết của lãnh đạo tinh thần tối cao, nhiều nghị sĩ còn thậm chí xin từ chức. Nhưng rồi mỗi người cũng đều hiểu ra rằng dù sự rạn vỡ dù sâu sắc, nhưng đã đến lúc người Tây Tạng phải biết kế thừa sự nghiệp đấu tranh của mình. Tuy nhiên sự rút lui khỏi chính trường của lãnh đạo tinh thần Đạt Lai Lạt Ma dường như vẫn cứ là một sự mất mát khó có thể bù đắp được trong ngày một ngày hai.
Sau thảm họa Nhật Bản: Công cuộc tái thiết còn kéo dài
Cách đây đúng một tháng, thảm họa động đất sóng thần kinh hoàng đã đổ xuống nước Nhật, cướp đi hàng chục ngàn sinh mạng, đẩy hàng trăm nghìn người vào cảnh màn trời chiếu đất, cuốn trôi không biết bao nhiêu làng mạc thành phố. Rất nhiều khu vực bị nạn giờ vẫn còn đang trong đống đổ nát hoang tàn. Giờ là lúc đất nước này bước vào công cuộc tái thiết, hàn gắn thiệt hại. Tờ báo công giáo La Croix hôm nay trở lại sự kiện này và nhận thấy: Con đường tái thiết đất nước Nhật Bản còn dài. Người dân ở các vùng bị trận thiên tai lịch sử tàn phá giờ đang mong được bắt đầu lại cuộc sống bình thường, thế nhưng nhữcng thiệt hại vẫn còn gây hậu quả lâu dài.
La Croix cũng nhận thấy đối với các công ty Nhật, trở lại hoạt động sản xuất cũng là điều cực kỳ khó khăn. Thiếu năng lượng, thiệt hại do động đất, sóng thần gây ra đã làm giảm đáng kể năng lực sản xuất của Nhật Bản. Các nhà kinh tế dự tính thu nhập nội địa trong khoảng tháng tư đến tháng 6 sẽ giảm 2,6%. Đến lúc này các công ty Nhật vẫn chưa thể định lượng được những tổn thất. Trong khi đó, theo La Croix, chính phủ Nhật ước tính tổn thất về nhà cửa và cơ sở hạ tầng có thể lên đến từ 130 đến 205 tỷ euros. Hàng loạt các nhà máy sản xuất các linh kiện điện tử, thiết bị tin học bị đình trệ. Riêng ngành chế tạo chất bán dẫn cung cấp cho ngành công nghiệp cả thế giới cũng bị tổn thất 325 tỷ euros. Ngành nào cũng ước tính bị mất hàng tỷ euros. Hầu hết các nhà kinh tế đầu tỏ ra bi quan và để phục hồi trở lại họat động sản xuất thì ít nhất cũng phải mất vài tháng nữa, trong khi tình trạng khan hiếm năng lượng vẫn chưa thể có lối thoát trong nay mai.
Khủng hoảng Libya rơi vào bế tắc
« Sa lầy » đó là tựa lớn của tờ Liberation khi đề cập đến hồ sơ Libya. Tờ báo đưa ra nhận định: « Một tháng sau chiến dịch quân sự nhằm ủng hộ quân nổi dậy chống Kadhafi, liên quân quốc tế đang rơi vào thất bại ».
Thực tế diễn ra tại Libya từ một tháng nay cho thấy quân nổi dậy không có khả năng tiến về phía tây Libya, còn lực lượng của đại tá Kadhafi, đã bị hỏa lực của liên quân quốc tế làm tê liệt khả năng tấn công, cũng không tiến về được hướng đông. Theo Libération thì chiến dịch quân sự tại đây đang rơi vào ngõ cụt hoàn toàn. Nguy cơ đất nước bị chia cắt làm hai đang ngày càng hiển hiện. Riêng đó đã là một thất bại của quốc tế.
Còn đối với những gì đang diễn ra tại Côte d’Ivoire thì cũng có kết cục tương tự như vây. Sự can thiệp của quốc tế cũng giậm chân tại chỗ. Thực tế tại thực địa rõ ràng là phúc tạp hơn nhiều so với con đường được trải bằng những ý tưởng tốt đẹp mà các nước phương tây nghĩ ra trước đó. Báo La Croix nhấn mạnh, tại Libya hay Côte d’Ivoire, hoàn cảnh có khác nhau nhưng kết quả đều quy tụ về một điểm chung, đó là sự sa lầy.
Pháp: Luật cấm dùng khăn trùm toàn thân nơi công cộng bắt đầu có hiệu lực
Liên quan đến thời sự nước Pháp. Ngày 11/4 đạo luật cấm sử dụng khăn trùm toàn thân tại nơi công cộng của người Hồi giáo chính thức có hiệu lực. Bộ luật được Quốc hội Pháp thông qua từ cuối năm ngoái, nhưng bắt đầu từ ngày hôm nay những ai sử dụng khăn trùm kín mặt tại nơi công cộng có thể bị phạt 150 euro. Đây là một vấn đề xã hội khá tế nhị đối với nước Pháp, nơi có cộng đồng người Hồi giáo ngày càng mở rộng.
Nhiều câu hỏi được dư luận đặt ra nhân việc áp dụng bộ luật này, như : bộ luật có thật cần thiết hay không, và liệu luật có được áp dụng có hiệu quả mà không gây ra những phản ứng tiêu cực trong cộng đồng người Hồi giáo?
Tờ báo công giáo La Croix tỏ ra hoài nghi về việc áp dụng luật cấm khăn trùm toàn thân. Từ khi bỏ phiếu thông qua luật hồi tháng 10 năm 2010, Văn phòng Thủ tướng và Bộ Nội vụ Pháp đã ra hai thông tư để hướng dẫn áp dụng, nhắc nhở các cơ cơ quan hành chính và lãnh đạo các bộ phận phải tôn trọng các điều khoản quy định của luật. Tuy nhiên việc thực thi luật ở nhiều chỗ, nhiều nơi vẫn còn khá nhiều tồn tại hạn chế, đặc biệt ở những khu phố vẫn được coi là nhạy cảm.
Đấu tranh chống tham nhũng bằng tuyệt thực
Kết thúc mục điểm báo hôm nay, chúng ta trở lại với châu Á với bài viết trên báo Le Figaro: "Cuộc thập tự chinh chống tham nhũng tại Ấn Độ". Theo bài báo, thì tại Ấn Độ ông Anna Hazare, một người ngưỡng mộ Gandhi đã sử dụng đến phương pháp đấu tranh bằng tuyệt thực để chống tham nhũng, và ông đã thành công, buộc chính quyền phải mạnh tay hơn trong việc ra luật chống lại tệ nạn đang hoành khắp Ấn Độ. Sau năm ngày tuyệt thực giữa nơi công cộng, nhà hoạt động xã hội nói trên đã buộc chính phủ và Quốc hội Ấn Độ phải chấp nhận xem xét thắt chặt hơn các công cụ luật pháp trong cuộc đấu tranh chống tham nhũng, một quốc nạn đang gặm nhấm hàng ngày ở mọi cấp độ khác nhau trên đất nước này. Ông Anna Hazare đã tiến hành cuộc đấu tranh của mình bằng phương pháp như người anh hùng dân tộc Mahatma Gandhi làm để giải phóng Ấn Độ khỏi ách thực dân đó là tuyệt thực và phản kháng hòa bình. Cuối cùng thì chính phủ đã phải nhượng bộ.
Ông Hazare yêu cầu đưa ra một bộ luật mới có tên gọi « Jan Lokpal Bill » nhằm bảo vệ tốt hơn công dân trước việc lạm dụng quyền lực. Điểm mấu chốt của bộ luật mới này là triển khai một bộ phận trung gian độc lập có quyền lực có thể đưa ra tòa các bộ trưởng, những quan chức quan liêu và cả các thẩm phán nếu họ bị phát hiện là thủ phạm tham ô công quỹ. Thủ tướng Manmohan Singh mà bản thân hình ảnh của ông cũng từng bị sứt mẻ bởi hàng loạt các vụ scandal tham nhũng trong nội các của ông, đã bảo đảm với Hazare rằng bộ luật «Jan Lokpal Bill » sẽ được thảo luận tại Quốc hội trong phiên họp sắp tới vào đầu tháng bảy này. Nhà hoạt động này chỉ yêu cầu dự luật trên phải được thảo luận với sự tham gia của một ủy ban mà phân nửa là các thành viên của các tổ chức xã hội dân sự, chứ không chỉ có các nghị sĩ Quốc hội. Điều này cũng đã được chấp nhận.
Theo Le Figaro, chiến thắng của Anna Hazare không phải là của cá nhân ông. Hành động tuyệt thực của ông được tiến hành công khai đã huy động sự ủng hộ của hàng nghìn người dân Ấn Độ trong cũng như ngoài nước. Đó mới là điều khiến cho chính phủ phải lo sợ, và ông đã thu được thắng lợi bước đầu trên con đường đấu tranh chống lại đại dịch tham nhũng đang tràn lan ở Ấn Độ, bằng một phương pháp rất hòa bình.
Tú Anh (RFI)