Không gian Schengen. Latifa Mouaoued/RFI
Trước sức ép làn sóng nhập cư đến từ Bắc Phi, ngày 12/05/11, bộ trưởng Nội vụ của Liên Hiệp Châu Âu có cuộc họp tại Bruxelles để xem xét lại hiệp ước Schengen liên quan đến việc tự do đi lại trong các nước thành viên.
Vấn đề được đưa ra bàn thảo trong cuộc họp này là thiết lập tạm thời trở lại việc kiểm soát biên giới, chủ yếu đối phó làn sóng người nhập cư mới tới từ Bắc Phi. Trước cuộc họp, Đan Mạch, nước nằm trong khối Schengen, ngày 11/05/11 đã bắt đầu cho triển khai một số biện pháp kiểm soát việc đi lại qua biên giới của riêng mình, cho dù việc làm này đã gây những bức xúc nhất định trong các thành viên Liên Hiệp.
Ủy viên châu Âu đặc trách vấn đề nhập cư Cecilia Malmstrom, hôm 12/5, trình bày với các bộ trưởng Nội vụ các nước trong khối Schengen một văn kiện được gọi là «chiến lược» nhằm đối phó với những lỏng lẻo trong kiểm soát biên giới phía nam của Liên Hiệp Châu Âu.
Cuộc tranh luận xung quanh vấn đề đi lại qua biên giới được Pháp và Ý đặt ra từ sau cuộc Cách mạng Hoa Lài, hàng chục nghìn người nhập cư Tunisia đổ lên đảo Lampedusa của Ý để tỵ nạn.
Ý và Hy Lạp, mặc dù đã có sự hỗ trợ tài chính của các nước trong Liên Hiệp nhưng vẫn không thể ngăn chặn được dòng người nhập cư từ Bắc Phi và nhất là hai nước này chỉ là điểm đến đầu tiên để rồi người nhập cư, lợi dụng các quy định trong khối Schengen, tỏa đến các nước châu Âu khác. Nhận thấy phải hứng chịu hậu quả tức thời làn sóng di cư này nên Pháp đã phản ứng rất mạnh mẽ, yêu cầu đưa vấn đề ra Ủy ban châu Âu.
Bà Malmstrom cũng nhấn mạnh các biện pháp của châu Âu trên vấn đề này chỉ mang tính « tạm thời » và áp dụng trong những « hoàn cảnh đặc biệt » mà thôi. Tuy nhiên việc kiểm soát biên giới của từng quốc gia cũng động chạm tới nhiều vấn đề khác, đó là quyền tự do đi lại được quy định trong các văn kiện cơ bản của Liên Hiệp Châu Âu và liệu các biện pháp mới có vi phạm đến quyền được tị nạn hay không?
Tại Nghị viện châu Âu, phần đông các đảng phái chính trị đã phản đối việc cải cách các quy định tự do đi lại trong không gian Schengen. Nhiều nghị sĩ lo ngại các biện pháp kiểm soát trở lại lưu thông qua biên giới sẽ gây bất bình trong dân chúng thuộc không gian Schengen.
Lãnh đạo chính phủ trong Liên Hiệp Châu Âu sẽ là những người phân xử cho cuộc tranh luận trong cuộc họp Thượng đỉnh vào tháng 6 tới đây. Nhưng mọi cải cách đều không thể thiếu được sự đồng ý của Nghị viện châu Âu dù chính phủ các nước thành viên muốn thông qua.
Anh Vũ (RFI)