Ông Naoto Kan, 64 tuổi lên cầm quyền từ ngày 08/06/2010. Trong những tuần lễ qua, một thành phần trong nội bộ đảng Dân chủ cầm quyền đã chỉ trích thủ tướng Nhật không đưa ra những biện pháp thích hợp để đối phó với trận động đất dữ dội, sóng thần và sau đó là tai nạn nhà máy điện Fukushima.
Động đất và sóng thần tháng Ba vừa qua đã làm ít nhất 24 000 người thiệt mạng và mất tích và khoảng 100 000 người lâm vào cảnh vô gia cư. Đó là chưa kể đến những tác động chưa được thẩm định hết, do tai nạn hạt nghiêm trọng nhất chưa từng xảy ra tại Nhật Bản từ trước đến nay.
Phe đối lập là đảng Tự do Dân chủ, thuộc cánh bảo thủ, cần đến 82 phiếu thuận của liên minh cầm quyền để lật đổ nội các Naoto Kan. Thoạt đầu nhiều thành viên trong hàng ngũ của đảng Dân chủ đang cầm quyền - đứng đầu là ông Ichoro Ozawa, đối thủ số 1 của ông Kan - có ý định bỏ phiếu bất tín nhiệm chính phủ. Tuy nhiên viễn cảnh Nhật Bản phải tổ chức bầu cử Quốc hội trước thời hạn trong bối cảnh mà chính quyền Tokyo hiện đang phải giải quyết quá nhiều vấn đề, khiến số này xét lại ý đồ thay đổi nhân sự ở thượng tầng cơ quan quyền lực Nhật Bản.
Cho dù ông Naoto Kan đã thoát khỏi kiến nghị bất tín nhiệm tại Hạ Viện, nhưng theo các nhà phân tích thì sự tồn tại của ông ở chức vụ thủ tướng chỉ là tạm thời. Cựu thủ tướng Yukio Hatoyama và cũng là một trong những nhân vật lãnh đạo đảng Dân chủ tuyên bố với hãng AFP là từ nay cho đến mùa hè này, ông Naoto Kan sẽ phải ra đi. Về phần mình, tổng thư ký Đảng này là ông Nobuteru Ishihara thì khẳng định: chính sách tái thiết vùng bị thiên tai không thể hoàn thành ngày nào mà ông Naoto Kan còn tại chức, vì thủ tướng Nhật Bản chỉ thường « đưa ra những lời tuyên bố mập mờ và vô trách nhiệm ».
Nhìn chung thì các chuyên gia chính trị tại Tokyo cho rằng ông Kan có khả năng rời khỏi chức vụ thủ tướng trễ lắm là vào tháng 9 tới đây và việc thay đổi lãnh đạo là điều không thể tránh khỏi do: uy tín của thủ tướng Naoto Kan đã xuống đến mức thấp kỷ lục. Thêm vào đó, do đối lập kiểm soát Thượng Viện, cho nên ít có khả năng các quyết định của chính phủ sẽ được Thượng Viện dễ dàng thông qua. Nói cách khác nếu thủ tướng Kan còn tiếp tục tại chức, Nhật Bản có nguy cơ bị tê liệt về phương diện chính trị.
Thanh Hà (RFI)