Logo BP. REUTERS/Suzanne Plunkett
Theo Liên Hiệp Quốc, sở dĩ cần phải có sự can thiệp vì hiện nay, tình trạng tài chính hóa thị trường nguyên liệu đã lên tới mức báo động. Ông Heiner Flassbeck, quan chức Liên Hiệp Quốc và là một trong những tác giả của bản báo cáo, lo ngại : thị trường nguyên liệu đang thay đổi vai trò, phát triển thành một thị trường tài chính. Hiện tượng này gây ra những tác động to lớn đối với nền kinh tế.
Kể từ khi thị trường chứng khoán vỡ bong bóng, vào khoảng năm 2000, dầu lửa và nhiều nguyên liệu đã thu hút sự quan tâm của nhà đầu tư tài chính. Thay vì đầu tư vào cổ phiếu, công trái, giới tài chính chuyển sang đầu cơ các hợp đồng mua bán nguyên nhiên liệu.
Báo cáo của Liên Hiệp Quốc trích dẫn các số liệu do ngân hàng Barclay Capital thu thập, cho biết, vào tháng 3/2011, tổng số tiền của các quỹ liên quan đến đầu tư vào thị trường nguyên liệu đã lên tới 410 tỷ đô la, một con số kỷ lục, cao gấp đôi mức trước khi có khủng hoảng năm 2007.
Tình trạng này làm cho giá cả các nguyên nhiên liệu, đặc biệt là dầu lửa, lúa mì, cacao, ngô, đường v.v. tăng vọt, không phản ánh đúng quy luật cung cầu thật sự của thị trường.
Từ Geneve, thông tín viên Laurent Mossu tường trình.
« Việc xác định giá các sản phẩm cơ bản trên thị trường ngày càng phụ thuộc vào hiện tượng đầu tư tài chính thay vì dựa trên những yếu tố cơ bản là cung và cầu.
Tình trạng tài chính hóa các thị trường nguyên liệu và nông phẩm tác động mạnh mẽ đến giá cả của những sản phẩm này, gây ra các mất cân đối nghiêm trọng và những hậu quả tiêu cực đối với người tiêu dùng.
Tổ chức Hội nghị Liên Hiệp Quốc về Thương mại và Phát triển – UNCTAD – báo động về tình trạng này và tố cáo các thế lực tài chính quản lý các quỹ đầu cơ làm thay đổi cơ chế giá cả trong ngắn hạn.
Liên Hiệp Quốc đưa ra ví dụ, hiện tượng đầu cơ đã làm cho giá dầu lửa tăng 20%. Tình hình cũng tương tự đối với các sản phẩm như ngô, lúa mì, bông, cacao… nói tóm lại là đối với tất cả các sản phẩm. Liên Hiệp Quốc đề xuất nhiều phương pháp chống lại hiện tượng tài chính hóa thị trường nguyên liệu, như xây dựng một quy định về trao đổi thương mại quốc tế, minh bạch hóa toàn bộ các hoạt động mua bán, đầu tư và sự can thiệp của cơ quan chức năng đề làm xẹp các bong bóng đầu cơ trên thị trường nguyên liệu ».
Báo cáo của Liên Hiệp Quốc nhấn mạnh, hiện nay, lạm phát đang tác động đến giá cả nguyên liệu, đe dọa khả năng phục hồi kinh tế, bởi vì để đối phó với lạm phát, nhiều nước buộc phải thắt chặt chính sách tiền tệ. Đây là trường hợp của Trung Quốc, Ấn Độ kể từ năm 2010.
Liên Hiệp Quốc cho biết là nhiều sáng kiến đã được đưa ra, trong đó có việc lập một quy định mới, thắt chặt quản lý các thị trường.
Tại Mỹ, cơ quan giám sát giao dịch thương mại chủ trương khống chế số lượng tối đa các hợp đồng đầu cơ mà một nhà đầu tư có thể nắm giữ. Trong khi đó, nhóm G20 đang thảo luận các biện pháp điều tiết có hiệu quả các thị trường, trong đó có thị trường nguyên liệu.
Đức Tâm (RFI)