Thông tin về việc Trung Quốc đóng hàng không mẫu hạm được đưa ra từ nhiều tháng qua. Con tàu này vốn mang tên Varyag, trước đây được đóng theo đơn đặt hàng của hải quân Liên Xô. Tuy nhiên, dự án bị ngừng lại vì Liên Xô sụp đổ, năm 1991. Sau đó, Trung Quốc mua lại của Ukraina với giá 20 triệu đô la cách nay hơn một thập niên và cho sang sửa lại thành tàu sân bay, đặt tên là Thi Lang, tên một đô đốc thời Minh. Con tàu này hiện đang thả neo ở cảng Đại Liên, phía đông bắc Trung Quốc.
Lãnh đạo quân đội Trung Quốc không cho biết đến khi nào thì việc đóng tàu sẽ xong. Theo báo Hồng Kông, trích dẫn các nguồn tin xin dấu tên, thì sớm nhất, tàu Thi Lang có thể được hạ thủy vào cuối tháng Sáu này.
Quân đội Trung Quốc trấn an rằng tàu sân bay Thi Lang chủ yếu sẽ được sử dụng để huấn luyện và làm mẫu cho việc đóng tàu trong tương lai. Trợ lý tổng tham mưu trưởng quân đội Trung Quốc, ông Thích Kiến Quốc, giải thích là theo chiến lược phòng thủ của Trung Quốc thì tàu sân bay Thi Lang sẽ không đi vào lãnh hải của các nước khác, và « mọi nước lớn trên thế giới đều có tàu sân bay – đó là biểu tượng của một nước lớn ».
Thế nhưng, Trung Quốc lại đang có tranh chấp về chủ quyền với nhiều nước trong khu vực tại vùng Biển Đông, ở quần đảo Hoàng Sa với Việt Nam, trong vùng quần đảo Trường Sa với Brunei, Malaysia, Philippines, Việt Nam và Đài Loan. Thậm chí, Bắc Kinh tỏ thái độ quyết đoán khi khẳng định 80% diện tích Biển Đông thuộc chủ quyền của mình và nhấn mạnh, tàu bè nước ngoài không được qua khu vực này nếu không được Bắc Kinh cho phép.
Tháng Chín năm ngoái, quan hệ Trung Quốc - Nhật Bản căng thẳng do vụ tranh chấp chủ quyền ở vùng quần đảo Senkaku - Điếu Ngư tại Biển Đông Bắc.
Thời điểm tổng tham mưu trưởng Trần Bỉnh Đức chính thức thừa nhận quân đội Trung Quốc đang đóng tàu sân bay không phải là ngẫu nhiên. Nó diễn ra trong bối cảnh đang có căng thẳng tại Biển Đông và Bắc Kinh khẳng định lại tham vọng phát triển hải quân để thực hiện các quyết đoán về chủ quyền trong khu vực này.
Ngày 8/6, Nhân dân nhật báo cho rằng tranh chấp tại Biển Đông là một vấn đề có ý nghĩa chiến lược đối với Bắc Kinh vì hai lý do.
Trung Quốc là một nước lớn, nhưng không phải là một cường quốc hải quân. Các tranh chấp chủ quyền tại một số đảo ở Biển Đông có nguy cơ đe dọa lối thông thương của Trung Quốc từ khu vực này ra đại dương.
Lý do thứ hai là nếu không có hải quân mạnh và đủ khả năng bảo vệ các lợi ích trong vùng biển, Trung Quốc sẽ ở vị thế không thuận lợi. Để trở thành một cường quốc có ảnh hưởng, Trung Quốc phải chuyển đổi, từ vị thế một « cường quốc lục địa » thành một « cường quốc hàng hải ». Và tranh chấp tại Biển Đông là một phép thử thực sự để thực hiện mục tiêu này.
Nhìn trong tổng thể, giới chuyên gia quân sự cho rằng việc Trung Quốc có tàu sân bay sẽ không làm thay đổi cán cân lực lượng tại vùng châu Á-Thái Bình Dương và không phải là một mối đe dọa đối với Hoa Kỳ, bởi vì Mỹ có 11 hàng không mẫu hạm. Hiện nay, trong khu vực châu Á-Thái Bình Dương, đã có 10 hàng không mẫu hạm của Mỹ và đồng minh.
Bên cạnh đó, tàu Thi Lang có nhiều nhược điểm. Đó là tàu thuộc thế hệ cũ, di động chậm, một mục tiêu dễ dàng bị tấn công, hệ thống bảo vệ tàu kém và hải quân Trung Quốc chưa phát triển lực lượng không quân…Thế nhưng, đối với các nước nhỏ láng giềng của Trung Quốc thì sự hiện diện của tàu Thi Lang gây ra nhiều lo ngại.
Đức Tâm (RFI)