Mục tiêu ban đầu của tổ chức chỉ nhằm giải quyết các vấn đề tồn đọng về biên giới, đến nay OCS đang có xu hướng mở rộng để trở thành một tổ chức có thể làm đối trọng với ảnh hưởng của Mỹ tại Trung Á, một khu vực có nhiều dầu mỏ được Nga và Trung Quốc đặc biệt quan tâm. Các vấn đề được tổ chức Hợp tác Thượng Hải quan tâm cũng đa dạng hơn, từ việc phòng chống buôn bán ma túy, căn cứ quân sự của nước ngoài hay tình hình Afghanistan cho đến trao đổi thương mại. An ninh khu vực và hợp tác kinh tế là hai chủ đề chính của hội nghị thượng đỉnh OCS lần này tại Astana.
Thông tín viên Stéphane Lagarde tại Bắc Kinh cho biết thêm chi tiết:
"Người ta thấy có mặt tại Astana dự hội nghị thượng đỉnh có Chủ tịch Trung Quốc Hồ Cẩm Đào, tổng thống Nga Dimitri Medvedev, các lãnh đạo của các quốc gia Trung Á cùng các khách mời, các nước quan sát viên của tổ chức và Thủ tướng Pakistan.
Nhìn trên bức ảnh chụp thành phần tham dự thì không thể nói Tổ chức Hợp tác Thượng Hải là một dàn đồng ca dân chủ. Tuy nhiên, tổ chức này vận hành suôn sẻ. Trên báo chí Trung Quốc sáng nay, Ngoại trưởng Trung Quốc Dương Khiết Trì đã có một bài viết dài ca ngợi hội nghị mà ông gọi là « thời điểm lịch sử ». Ông nhận định, « trong vòng một thập kỷ, Tổ chức Hợp tác Thượng Hải OCS đã trở thành một trụ cột quan trọng cho an ninh và ổn định trong khu vực, mang lại sự hỗ trợ tích cực cho các nước thành viên, giúp cho khu vực được phát triển hòa bình. Thành tựu này là nhờ sự đóng góp của Trung Quốc ».
Bắc Kinh đã thúc giục các nước Trung Á thực hiện trao đổi thương mại trực tiếp bằng đồng nhân dân tệ mà không cần sử dụng đồng đô la Mỹ. 15 ngân hàng của tỉnh Tân Cương đang thực hiện các giao dịch với khoảng hai chục ngân hàng của các nước lân cận bằng tiền Trung Quốc.
Ngoài ra cũng phải nói thêm về lợi ích đan xen. Matxcơva và Bắc Kinh cùng tìm kiếm sự ổn định và có chung một mối quan ngại. Như tổng thống Nga đã tuyên bố trong chuyến đi thăm Tachkent vừa qua rằng làn sóng phản kháng tại Bắc Phi và Trung Cận Đông có thể đe dọa tới sự ổn định của Nga và các nước láng giềng.
Cái gọi là « tinh thần Thượng Hải » như Ngoại trưởng Dương Khiết Trì hôm 15/6 nhắc tới, đã bị những nhà bảo vệ nhân quyền chỉ trích. Trước khi diễn ra hội nghị thượng đỉnh, Kazakhstan đã có một số hành động gọi là « dọn nhà » như trả về nước 28 người Uzbekistan trốn chạy các cuộc trấn áp tôn giáo. Tương tự như vậy, hôm thứ hai (13/6) một người Duy Ngô Nhĩ chạy trốn sang Kazakhstan sau các cuộc nổi dậy của sắc tộc thiểu số hồi năm 2009 tại tân Cương, cũng đã bị trả về Trung Quốc theo đề nghị của Bắc Kinh."
Anh Vũ (RFI)