Người đeo kính đen là Nuon Chea, lý thuyết gia của chế độ diệt chủng Khmer Đỏ. Ảnh chụp tại phiên tòa ngày 27/06/2011 tại Phnom Penh. REUTERS/Mark Peters/ECCC
Do « anh cả » Pol Pot đã chết vào năm 1998 , nên « anh hai » kiêm lý thuyết gia Noun Chea, 84 tuổi, chủ tịch nước « Kampuchia dân chủ » Khiêu Samphan, 79 tuổi, ngoại trưởng Ieng Sary, 87 tuổi, và bà vợ Ieng Thirith, 79 tuổi, bộ trưởng xã hội từ 1975 đến 1979, bị truy tố về tội ác chiến tranh, tội ác chống nhân loại và tội diệt chủng .
Đông đảo người dân Cam Bốt đã đến tận nơi nhìn mặt bốn người từng lãnh đạo guồng máy chính trị hủy diệt một phần tư dân số quốc gia. Mọi người chờ đợi các bị cáo phải trả lời một câu hỏi thật giản dị « Tại sao? ».
Theo Reuters, tại tòa, cả bốn bị cáo đều tỏ ra lạnh lùng và sẽ phủ nhận mọi trách nhiệm trong vụ xử được dự trù kéo dài nhiều năm.
Trong 4 năm cầm quyền ngắn ngủi sau khi đánh bại chế độ Lon Nol thân tây phương, Khmer Đỏ đã biến Cam Bốt thành một thí điểm tiến hành một chế độ Mác-xít cực đoan, bạo ngược và không tưởng: tập thể hóa đất đai, lao động cưỡng bách, bỏ trống thành thị, hủy bỏ tiền bạc, đẩy dân về các nông trường kinh tế mới, trí thức bị cải tạo. Để dập tắt mọi khả năng chống trả, Khmer Đỏ đã thẳng tay sát hại một phần tư dân số.
Đối với những người may mắn sống sót, họ chờ đợi phiên tòa này mang lại « công lý » cho thân nhân bị chết tức tưởi trong chế độ theo mô hình Mao này.
Nhưng phải mất gần 10 năm mặc cả với chính quyền Hun Sen thì tòa án hình sự Liên Hiệp Quốc mới hình thành được vào năm 2006, và phải mất thêm 5 năm thương lượng gay go thì mới thành công đưa 4 tay chủ chốt ra pháp đình quốc tế.
Tú Anh (RFI)