Getty/Thomas Northcut
Theo phân tích của thông tín viên Huê Đăng từ Roma, chiếc ghế thủ tướng của ông Silvio Berlusconi vẫn không bị đe dọa dù ông đang mất uy tín với dư luận trong nước và cộng đồng quốc tế, trong lúc kinh tế và tài chánh Ý đang trong hồi khó khăn:
Trong những ngày gần đây, giới kinh tế tài chính thế giới đều đang đổ dồn tất cả chú ý vào tình hình kinh tế của Ý. Nguy cơ làm mọi người lo lắng nhất là khả năng vỡ nợ của nhà nước Ý. Nếu trước đây nguy cơ của Hy Lạp cũng đã làm chấn động Châu Âu thì nguy cơ của Ý có thể có những hệ lụy cực kỳ trầm trọng gắp trăm lần, thậm chí người ta nói đến khả năng “phá sản của hệ thống đồng tiền Euro”.
Ý là nước có nền kinh tế lớn đứng hàng thứ ba trong Châu Âu, sau Đức và Pháp, giá trị về tổng sản lượng GDP của Ý là 12% trên tổng sản lượng toàn bộ khối Liên hiệp Châu Âu, nhưng Ý lại là nước có mức độ tăng trưởng kinh tế hiện nay thấp nhất Châu Âu. Con số nợ nhà nước hiện nay là 1600 tỉ Euro, và mức độ nợ so với tổng sản lượng quốc gia đã lên đến khoảng 119%. Tình hình khó khăn về kinh tế tài chính của Ý trong thời gian gần đây đã khiến sự cách biệt về giá trị công trái của nhà nước Ý so với giá trị Bund của Đức lên đến hơn 250 điểm, và nếu khoảng cách này càng tăng thì cũng có nghĩa là thị trường tài chính thế giới càng mất tin tưởng vào khả năng thanh toán của nhà nước Ý.
Cho đến giờ phút này, các chính phủ Châu Âu vẫn còn có những tuyên bố “tin tưởng” vào cơ chế tài chính của Ý dù rằng các hồi chuông báo động đã liên tiếp gióng lên, điển hình là hôm thư hai vừa qua thị trường chứng khoán ở Ý đã phải chứng kiến cảnh “ế hàng” của các công trái phiếu của nhà nước Ý.
Trên thực tế, toàn bộ các chính phủ Châu Âu đều đang cố sức để tránh cảnh vỡ nợ cho nước Ý. Lý do là vì kinh tế của Ý quá lớn, đầu tư nước ngoài vào thị trường Ý cũng quá nhiều. Do đó, nếu Ý vỡ nợ thì hệ lụy của nó sẽ đổ lên đầu toàn bộ Liên Hiệp Châu Âu.
Nhìn từ góc độ này thì phải nói rằng đây là cái may mắn lớn của Ý, vì nếu không có Liên Hiệp Châu Âu và nếu không có hệ thống đồng tiền Euro thì chắc chắn là Ý sẽ vỡ nợ từ lâu rồi. Lịch sử đã chứng minh rằng năm 1992, khi đó chưa có đồng tiền Euro, và năm đó Ý đã vỡ nợ đồng tiền Lira, và chính phủ Ý đã phải tuyên bố phá giá đồng lira.
Chương trình khắc khổ hơn 40 tỉ euro
Cho đến nay, các chính phủ Châu Âu, nhất là chính phủ Đức đều đang mong đợi vào chính sách tài chính thắt lưng buộc bụng mà chính phủ Ý đã cam kết với Châu Âu: cắt giảm ngân sách nhà nước để cho đến năm 2014 cán cân chi thu ngân sách nhà nước sẽ ổn định. Bộ trưởng tài chính Ý đã tuyên bố rằng để đạt được mục tiêu ổn định nói trên, từ nay cho đến năm 2014 chính phủ Ý sẽ phải có kế hoạch cắt giảm ngân sách nhà nước và tăng mức độ thu thuế tổng cộng là 40 tỉ Euro.
Vấn đề chính là ở chỗ hiện nay tình hình kinh tế Ý đang suy thoái, cắt giảm ngân sách và tăng mức thu thuế cũng có nghĩa là mức độ và khả năng đầu tư kinh tế trong những năm sắp tới sẽ gần như bị triệt tiêu, có nghĩa là công ăn việc làm sẽ tiếp tục suy giảm, đời sống kinh tế của người dân sẽ tiếp tục khó khăn trong khi chính phủ Berlusconi thì lại đang bị mất phiếu trong các kỳ bầu cử địa phương vừa qua.
Hiện nay trong nội chính phủ cực hữu của Berlusconi đang có những mâu thuẫn rất trầm trọng : với chính sách mị dân xưa nay, lúc nào Thủ tướng Berlusconi cũng có những tuyên bố trấn an công luận trước tình hình khủng hoảng kinh tế tài chính thế giới từ năm 2008. Chẳng hạn như Thủ tướng Berlusconi tuyên bố rằng Ý không hề bị ảnh hưởng khủng hoảng kinh tế tài chính, rằng hệ thống ngân hàng của Ý cực kỳ vững mạnh nên không hề bị hệ lụy ... do đó chính phủ cứ đặt trọng tâm vào cuộc thánh chiến với ngành tư pháp để tìm cách chạy tội cho chính Berlusconi.
Bỗng dưng trong vài tháng trở lại đây, nhất là sau khi bị thất cử trong kỳ bỏ phiếu địa phương vừa qua, Thủ tướng Berlusconi muốn trấn an cử tri bằng những đòn mị dân như giảm thuế ... và ông đã gặp phải sự phản kháng quyết liệt của Bộ trường tài chính, ông Giulio Tremonti, vì chính sách kinh tế tài chính trong vòng những năm tới là phải thắt lưng buộc bụng và không có khả năng giảm thuế. Quyết định cắt giảm ngân sách của bộ trưởng tài chính cũng đã gây ra những phản ứng dây chuyền của các Bộ trưởng các ngành như y tế, giáo dục... Do đó hiện nay trong nội bộ chính phủ Berlusconi đang có những đấu đá nội bộ.
Một trong những đòn mị dân mà Chính phủ Berlusconi đề ra là trên con số 40 tỉ Euro thắt lưng buộc bụng từ đây cho đến năm 2014, thì ngân sách nhà nước cũng sẽ chỉ giới hạn cắt giảm 2 tỉ cho năm 2011, 6 tỉ cho năm 2012, còn lại tất cả sẽ đổ dồn vào hai năm chót là 2013 và 2014.
Đây là sự trùng hợp ngẫu nhiên kỳ lạ, vì cho đến năm 2012 là năm chót của chính phủ Berlusconi, điều này có nghĩa là sau đó, bất cứ chính phủ mới nào lên, và chắc chắn sẽ không phải là chính phủ Berlusconi, sẽ phải đối đầu với con số 32 tỉ thắt lưng buộc bụng do chính phủ Berlusconi để lại.
Đọ sức trên phương diện chính trị giữa thủ tướng với đối lập
Trước cảnh dầu sôi lửa bỏng hiện nay của Ý, người hiện đang có uy tín lớn nhất trong xã hội Ý là Tổng thống Giorgio Napolitano, đã đứng lên kêu gọi tất cả các lực lượng chính trị, phe chính phủ cũng như phe đối lập nên chịu khó ngồi chung lại với nhau vì quyền lợi của đất nước. Lời kêu gọi này đã được phe đối lập hưởng ứng. Còn về phía chính phủ, thì cho đến giờ Thủ tướng Berlusconi đã “im hơi lặng tiếng”.
Trong một quốc gia bình thường, trước cảnh dầu sôi lửa bỏng mà Thủ tướng im hơi lặng tiếng là điều không bình thường và không tốt cho đất nước. Nhưng trong trường hợp của Ý, việc Thủ tướng Berlusconi im hơi lặng tiếng trong mấy ngày qua thực ra là “điềm tốt” cho đất nước, bởi vì kinh nghiệm cho thấy mỗi khi Thủ tướng Berlusconi mở miệng... là coi như đều gây tổn thương cho đất nước.
Chắc chắn là đến cuối tuần này Quốc hội sẽ cho thông qua dự luật tài chính thắt lưng buộc bụng của Bộ trưởng tài chính. Đây chính là nhờ phía đối lập đã chấp nhận lấy trách nhiệm không gây khó khăn cho chính phủ trong cảnh dầu sôi lửa bỏng. Nhưng theo một số nguồn tin báo chí đưa ra thì rất có thể là sau khi dự luật tài chính được thông qua, phe đối lập sẽ bắt đầu nghĩ đến khả năng đề ra một chính phủ lâm thời để thay thế chính phủ Berlusconi, đang hầu như bị tê liệt, và chính bản thân Thủ tướng cũng chẳng còn uy tín để bảo đảm đường lối chính sách kinh tế tài chính của Ý trên thị trường thế giới.
Khó khăn nhập nhằng với bên tư pháp
Một trong những lý do mà thủ tướng Berlusconi im hơi lặng tiếng mấy hôm nay cũng bởi vì hiện nay uy tín của ông ta trong nước cũng như trên sân khấu chính trị quốc tế đã hoàn toàn bị phá hủy. Tòa Thượng thẩm trong tuần qua đã tuyên bố phạt cơ sở in ấn lớn nhất nước Ý, nhà xuất bản Mondadori của Berlusconi, là phải bồi thường 560 triệu Euro cho tập đoàn thông tin l’Espresso & la Repubblica vì Berlusconi đã hối lộ mua chuộc một ông quan án năm 1992 để đưa ra quyết định hợp thức hóa việc Berlusconi mua trái phép cơ sở Mondadori.
Quyết định phạt vạ nói trên đã gián tiếp khẳng định rằng bản thân ông Berlusconi là người hối lộ và cả một cơ sở kinh tế lớn trong tay của ông ta là do sự chiếm đoạt bất hợp pháp. Điều này coi như là một đòn chí tử và uy tín của bản thân một đương kim thủ tướng chính phủ vốn đã có quá nhiều tai tiếng với ngành tư pháp.
Vấn đề khó khăn hiện nay của nước Ý là lực lượng chính trị nào, nhân vật nào có đủ uy tín và bản lảnh cũng như can đảm đứng ra lập chính phủ thay chính phủ Berlusconi? Với một gia tài phá sản mà Berlusconi để lại, với một đất nước tan hoang, một nền kinh tế cực kỳ suy thoái, thì bất cứ một lực lượng chính trị nào, tả cũng như hữu, đứng ra lập chính phủ cũng có nghĩa là sẽ phải lấy những quyết định khó khăn, không hạp lòng dân để tìm cách cứu vãn tình thế.
Nói cách khác: bất cứ một chính phủ hậu-Bersluconi nào lên cũng sẽ phải “hứng đạn” do những sai lầm bê bối mà Berlusconi để lại. Chính đây là lý do mà vì sao một nhân vật như Berlusconi không còn một tí uy tín nào cả, cả một hội đồng chính phủ bát nháo như cảnh sửa soạn cho một cuộc tháo chạy, thế mà chính phủ vẫn còn đó, Berlusconi như thế vẫn còn tại chức: Chính trường Ý vẫn chưa tìm ra được người thay Berlusconi.
Thanh Hà (RFI)