Trên thang điểm của cơ quan Standard & Poor’s, mức cao nhất 3 A được dành cho các nước được cơ quan này đánh giá là đáng tin cậy nhất về khả năng thanh toán các công trái phiếu mà họ phát hành. Từ khi được thành lập vào năm 1941, Standard & Poor’s không bao giờ nghi ngờ về tính ưu việt của nền tài chánh Hoa Kỳ và luôn luôn cấp cho Mỹ điểm 3A.
Thế nhưng lần này lòng tin của S&P đã bị sứt mẻ trước cuộc tranh luận gay gắt và dai dẳng giữa hai đảng Cộng hoà và Dân chủ, với một thoả thuận đạt được một cách trầy trật vào giờ chót khi đến sát thời hạn « vỡ nợ kỹ thuật » mùng 2 tháng 8. Hơn nữa, theo S&P, thỏa thuận này lại không đủ mạnh để củng cố nền tài chánh Mỹ.
Trong bản thông báo của mình, Standard & Poor’s đã nêu lý do « rủi ro chính trị » gắn liền với món nợ công khổng lồ của nước Mỹ để giải thích vì sao họ hạ điểm tín nhiệm của Hoa Kỳ. Không chỉ thế, S&P còn hạ mức triển vọng của Mỹ xuống thành negative (tiêu cực), mở ra khả năng tiếp tục hạ điểm tín nhiệm của Hoa Kỳ trong tương lai.
Đối với Tổng thống Obama, quyết định của Standard & Poor’s là điều không hay chút nào và Nhà Trắng đã lên tiếng phản đối. Về phần mình, Bộ Tài chính Mỹ cho là quyết định hạ điểm của Standard & Poor’s không xác đáng vì đã sai lầm đến 2000 tỷ đô la trong tính toán của họ về dự thảo ngân sách Mỹ. Cho dù thế, Standard & Poor’s vẫn duy trì quyết định của họ.
Từ Washington, thông tín viên RFI, Pierre Yves Dugas phân tích:
« Tuy đã được dự kiến từ nhiều ngày qua, nhưng quyết định hạ thấp điểm đối với Hoa Kỳ dù sao cũng là một điều sỉ nhục. Cơ quan thẩm định tài chính vẫn trung thành với lôgíc từng đươc nêu lên vào giữa tháng 7 vừa qua, khi cảnh báo là điểm tín nhiệm của Mỹ có thề bị hạ thấp nếu Nhà Trắng và Quốc hội không thỏa thuận được trên một kế hoạch đáng tin cậy để khống chế nợ công trong dài hạn, tức là khoảng 4000 tỷ đôla trong vòng 10 năm.
Tuy nhiên, kế hoạch mà hai bên thông qua một cách trầy trật thứ 3 vừa qua chỉ nêu lên 2.100 tỷ trên 10 năm, và 1.500 tỷ khác thì phải chờ một ủy ban ấn định vào cuối tháng 11. Standard & Poor’s đã chỉ trích cả hai đảng Cộng hoà và Dân chủ, nhưng họ gay gắt hơn đối với phía Cộng hoà trên vấn đề thuế.
Cơ quan thẩm định đã giải thích quyết định hạ điểm của mình bằng cách nêu bật sự kiện là chiến thuật không nâng trần nợ công cho đến giờ phút chót, đặt Hoa Kỳ trước nguy cơ vỡ nợ để gây sức ép, buộc Nhà Trắng phải nhượng bộ, chiến thuật đó đã tạo ra một không khí chính trị không thuận lợi cho những thoả thuận tương lai trên vấn đề giảm nợ công.
Do không mấy lạc quan trên một thoả hiệp có trọng lượng hơn trong tương lai, Standard & Poor’s cho biết có thể sẽ hạ điểm của Mỹ một lần nữa trong hai năm tới đây, nếu lãi suất tăng hay việc giảm chi tiêu nhà nước không đáng kể. Đối với Standard & Poor’s, giá mà mức trần nợ công đươc nâng lên đúng lúc, tránh được cuộc tranh luận gay gắt như vừa qua, có lẽ tình hình sẽ không đến nông nỗi này.’’
Trước việc Hoa Kỳ bị hạ điểm tín nhiệm, một số quốc gia Châu Á đứng đầu là Nhật đã tìm cách trấn an. Nhật Bản chủ nợ thứ hai của Hoa Kỳ cho biết vẫn tin tưởng và sẽ tiếp tục mua công trái Mỹ. Hàn Quốc, một chủ nợ khác, đã họp khẩn cấp để xem xét tình hình, nhưng khẳng định ngay là « không có gì để lo ngại quá đáng ».
Riêng Trung Quốc, chủ nợ lớn nhất của Hoa Kỳ, thì đã thừa cơ lên tiếng đả kích Mỹ. Hãng tin chính thức Tân Hoa Xã đã cho rằng quyết định của Standard & Poor’s chỉ xác nhận một « sự thật kinh khủng ». Là nước hiện nắm giữ 1.160 tỷ đô la công khố phiếu của Mỹ (tính đến tháng Năm vừa qua), theo Tân Hoa Xã, Trung Quốc từ nay « Có mọi thứ quyền để bắt buộc Hoa Kỳ phải giải quyết căn bản vấn đề nợ công ».
Trọng Nghĩa (RFI)