Chính phủ Bersluconi buộc phải đưa ra chính sách khắc khổ cho nước Ý

Từ Rôma, Thông tín viên Huê Đăng nói rõ thêm về quy mô của chính sách khắc khổ mà chính quyền Ý vừa quyết định, và cách thức Rôma đề ra để tăng thu nhập cho ngân sách nhà nước. 

Chính sách cắt giảm hơn 45 tỷ euro chi tiêu nhà thắt lưng buộc bụng của chính phủ Berlusconi có “mệnh giá” là 45,5 tỉ Euro cho hai năm sắp tới, chủ yếu là nhắm vào việc tăng thuế và cắt giảm chi tiêu ở mức độ 20 tỉ cho năm 2012 và 25,5 tỉ cho năm 2013 với hy vọng là, ở vận tốc đó, cán cân chi tiêu nhà nước sẽ cân bằng nội trong cuối năm 2013.

Để nâng cao mức độ thu nhập ngân sách nhà nước, chính phủ sẽ vừa tăng thuế thu nhập đối với những đối tượng hành nghề tự do (thí dụ như các bác sĩ, kỹ sư, buôn bán, tư vấn ...) có lợi tức hàng năm hơn 55 ngàn Euro, song song đó trong hai năm tới, chính phủ sẽ “phụ thu” trên thu nhập của giới lao động làm thuê trong khu vực kinh tế tư nhân (tức là không nằm trong biên chế nhà nước) là 5% đối với mức thu nhập cao hơn 90 ngàn Euro hàng năm và 10% với mức thu nhập cao hơn 150 ngàn Euro hàng năm.

Đối với những thu nhập xuyên qua các hoạt động tài chánh (như mua bán cổ phiếu hay lợi nhuận của các cổ đông ...) thì mức độ đánh thuế sẽ tăng từ 12,5% hiện nay lên đến 20%.

Riêng đối với các dân biểu, vốn đang bị công luận phản đối vì những đặc quyền đặc lợi về lương bổng, phúc lợi và chính sách hưu trí dễ dãi (chẳng hạn như dân biểu chỉ cần có tối thiểu 5 năm hoạt động ở Quốc hội – tức là một nhiệm kỳ - thì sẽ được hưởng hưu trí, trong khi đó người lao động bình thường phải có đến 35 năm “nghĩa vụ” mới được hưởng hưu trí lao động, tức là gấp 7 lần so với “nghề dân biểu”), đối với giai cấp dân biểu này thì chính phủ sẽ áp dụng “phụ thu” 10% với mức độ thu nhập cao hơn 90 ngàn Euro và 20% với mức độ thu nhập cao hơn 150 ngàn Euro, Đó là những điều khoản nhằm tăng thu nhập ngân sách nhà nước.

Đó là phần tăng thu. Còn phần giảm chi là như thế nào?

Chính phủ đã đưa ra một số điều khoản nhằm cắt giảm chi tiêu ngân sách nhà nước, chủ yếu là cắt giảm 38 đơn vị tỉnh có dưới 300 ngàn dân cư và sát nhập những đơn vị thành phố có dưới 100 dân cư. Với quyết định cắt giảm các đơn vị hành chánh này, chính phủ tính là sẽ giảm biên chế nhà nước khoảng 50 ngàn công nhân viên. Chính phủ cũng dự trù cắt giảm chi tiêu của các Bộ khoảng 18,5 tỉ Euro trong hai năm tới.

Cắt giảm phúc lợi xã hội sẽ được thể hiện bằng những chính sách như tăng điều kiện tối thiểu để về hưu là : từ 58 tuổi nếu có 35 năm lao động, lên thành 61 tuổi nếu có 36 năm lao động. Công nhân viên nhà nước kể từ khi thôi việc thì phải đợi đến 2 năm sau mới nhận được tiền “thôi việc”. Trong biên chế nhà nước, chỉ cơ quan nào tiết kiệm ngân sách đúng theo yêu cầu, nhân viên mới nhận được lương tháng 13. Kể từ năm 2015, phụ nữ lao động trong khu vực tư nhân chỉ có thể về hưu sau 65 tuổi.

Ngoài ra để nâng cao mức độ lao động sản xuất, nhà nước sẽ giới hạn các ngày lễ rơi vào thứ Sáu hay thứ Hai, để tránh tối đa nghỉ lễ “bắc cầu” cuối tuần.

Về mặt cấu trúc trong cơ chế lao động nhà nước, sẽ nâng cao mức độ tự do lao động bằng cách giảm những yêu cầu bắt buộc phải có đăng ký vào các hiệp hội chuyên ngành, và việc sa thải lao động cũng sẽ dễ dàng hơn.

Ngoài ra, cũng trong mục tiêu nhằm tìm cách nâng cao khoản thu nhập cho cán cân nhà nước, chính phủ Berlusconi cũng có nói đến khả năng tư hữu hóa một số cơ sở kinh tế sản xuất trực thuộc nhà nước, nhưng không cụ thể chi tiết cho biết đó là những cơ sở nào. Cũng như chính phủ có đề ra một thứ thuế sẽ đánh vào các tập đoàn kinh tế hoạt động trong ngành năng lượng, nhưng không đi vào chi tiết cụ thể.

Công luận Ý, đặc biệt là cánh tả đối lập, đã phản ứng ra sao trước chính sách khắc khổ vừa được chính quyền Berlusconi quyết định?

Trước chính sách thắt lưng buộc bụng 45,5 tỉ Euro trong hai năm tới, chính phủ đã gặp nhiều phản ứng, chẳng những đến từ các lực lượng chính trị đối lập, mà ngay cả trong phe đa số.

Ngay trong nội bộ chính phủ cũng có những “rạn nứt” trước chính sách thắt lưng buộc bụng này. Theo các nguồn tin báo chí, chính sách này do Bộ trưởng Kinh tế Tài chánh, ông Giulio Tremonti đưa ra, và đã gặp sự phản kháng của Thủ tướng Ý vì ông Berlusconi lo ngại rằng, quyết định tăng thuế và cắt giảm phúc lợi xã hội sẽ làm cho ông ta mất danh dự vì thất hứa đối với cử tri. Lý do là trong các cuộc vận động tranh cử, Berlusconi đều ra rả thề thốt rằng : sẽ không bao giờ “đụng tới túi tiền của dân Ý”. Mặt khác là, với chính sách khắt khổ thế này, thì ông Berlusconi khó có hy vọng tái đắc cử trong cuộc bầu cử Quốc hội lần tới vào năm 2013, hoặc tệ hại hơn, nếu phải đi bầu quốc hội trước nhiệm kỳ, chắc chắn ông Berlusconi sẽ thất cử.

Các Bộ trưởng khác cũng phản kháng khi thấy ngân sách đơn vị của mình bị cắt xén. Tuy nhiên, dưới áp lực của BCE, Berlusconi đã phải “ngậm bồ hòn”, vì nếu không thì Ý có khả năng vỡ nợ.

Một số nguồn tin “đồn” rằng, rất có thể là đến tháng 9 sắp tới, sau khi chính sách thắt lưng buộc bụng được “nuốt trôi”, Berlusconi sẽ tìm cách thay Bộ trưởng Kinh tế Tài chánh để tìm người “mềm mỏng” hơn với hy vọng gỡ gạc được tín nhiệm của cử tri, chuẩn bị cho lần bầu cử tới. Tuy nhiên, cũng có rất nhiều ý kiến cho rằng “thay ngựa giữa dòng” như thế này thì cũng rất nguy hiểm, nhất là hiện nay Bộ trưởng kinh tế tài chánh Giulio Tremonti đang được sự đồng thuận của BCE, và có thể tình hình khó khăn sẽ lôi cuốn luôn cả thân phận chính trị của Berlusconi xuống vực thẳm.

Các quan chức nhà nước thuộc các đơn vị tỉnh hay thành phố bị xóa sổ, dù thuộc phe đa số hay phe đối lập, đều đang lên tiếng phản đối cắt giảm các đơn vị hành chánh này.

Về các chính sách tăng thuế như đã nói trên, đánh giá chung của các lực lượng đối lập, của công đoàn rằng đây là một chính sách kinh tế tài chánh của một chính phủ trong cơn tuyệt vọng, và chính sách thắt lưng buộc bụng của Bersluconi với “mệnh giá” 45,5 tỉ Euro vừa tệ hại, không những về “lượng” mà còn tệ về “phẩm”, bởi vì các áp lực tăng thuế như thế là không công bằng, bởi vì quy ra cũng vẫn là những áp lực thuế đánh lên thành phần lao động là chủ yếu, trong khi các thành phần giàu có, có cơ ngơi của cải vườn đất, vốn liếng tư bản, vẫn không bị tăng một áp lực thuế nào cả.

Và cắt giảm chi tiêu vẫn chỉ là những cắt giảm phúc lợi đối với giới lao động nghèo khó, trong khi chính phủ không hề đả động gì đến những đặc quyền đặc lợi của “giai cấp dân biểu” trong Quốc hội và của giới lãnh đạo chính trị nhà nước.

Một trong những đề nghị mà các lực lượng đối lập đề ra, chủ yếu là của đảng Dân Chủ, là phải tìm cách tăng áp lực thuế lên vốn tư bản, và nhất là tăng cường các biện pháp trừng phạt tệ nạn trốn thuế, bởi vì theo ước tính thì hiện nay con số trốn thuế làm nhà nước thất thu đến 240 tỉ Euro, trong khi đó chỉ cần tìm cách thu được 1/5 số lượng thất thu vì trốn thuế thì cả nước sẽ không phải thắt lưng buộc bụng.

Một trong những lý do của việc chính phủ không đặt trọng tâm vào hoạt động thanh trừng trốn thuế là : những giới có khả năng trốn thuế thường là các giới giàu có, có vốn tư bản, hoạt động trong các ngành nghề tự do, vốn là những cử tri đáng tin cậy của của chính phủ. Nhưng nói rộng ra, hiện tượng “giơ cao đánh khẽ” đối với các giới giàu có không phải chỉ là của chính phủ Berlusconi, mà xưa nay gần như các chính phủ Ý, tả cũng như hữu, đều rất ngại, khi phải ra tay mạnh với giới giàu có, bởi vì các giới này là những thế lực kinh tế mạnh có khả năng áp lực lên bất cứ chính phủ nào.

Còn dư luận Ý thì nghĩ sao về trách nhiệm của chính phủ Berlusconi trong việc để kinh tế Ý lâm vào cảnh hiểm nghèo?

Dù rằng đa số công luận cho rằng, trước nguy cơ vỡ nợ nhà nước, các chính sách thắt lưng buộc bụng là gần như không thể tránh khỏi, nhưng câu hỏi mà công luận vẫn đặt ra là: tại sao trong suốt mấy năm trời nay, kể từ năm 2008 khi nổ ra cuộc khủng hoảng tài chánh toàn cầu, trong khi các chính phủ các nước khác đang ra sức tìm cách đối phó với nguy cơ kinh tế tài chánh thì chính Thủ tướng Berlusconi vẫn cứ ra rả tuyên bố rằng, kinh tế nước Ý cực kỳ vững chắc, rằng không có gì mà người dân phải lo ngại ...

Thậm chí khi các lực lượng đối lập lên tiếng báo động tình trạng kinh tế trì thoái, Thủ tướng Berlusconi đã phỉ  báng các lực lượng đối lập và lên án rằng những báo động đó chỉ là tuyên truyền bêu xấu đất nước Ý, và ông ta luôn khẳng định rằng ... ngày nào Berlusconi còn là Thủ tướng thì sẽ không bao giờ có tăng thuế ... Thế mà bây giờ, chính chính phủ Bersluconi lại đưa ra chính sách thắt lưng buộc bụng.

Khi phải tuyên bố chính sách thắt lưng buộc bụng, Thủ tướng Berlusconi đã diễn tuồng một cách rất kịch nghệ với câu nói bất hủ rằng: “tim tôi đang rướm máu” vì phải đưa ra những chính sách khắc khổ .... Và ông đã biện hộ rằng đó là do tình hình kinh tế tài chánh khó khăn chung toàn cầu, đến cả Mỹ cũng còn phải lận đận ... chứ chẳng riêng vì Ý.

Nhưng ông không giải thích vì sao đến bây giờ chính phủ mới thấy nguy cơ kinh tế tài chánh ... trong khi những nguy cơ ấy đã hiện ra từ năm 2008. Phải chăng chỉ vì Thủ tướng Berlusconi chỉ mải mê lôi cả Hội đồng chính phủ và Quốc hội vào cuộc thánh chiến với ngành tư pháp, để tháo gỡ những vướng mắc pháp lý của chính Thủ tướng ... mà quên đi những khó khăn kinh tế tài chánh của đất nước? Và phải mãi cho đến khi Ngân hàng trung ương Châu Âu gởi “tối hậu thư” cho Thủ tướng Berlusconi ra lệnh phải lập tức đưa ra chính sách đối phó nguy cơ vỡ nợ, thì Thủ tướng Ý mới buộc phải thảo ra chính sách này?

Huê Đăng - Mai Vân (RFI)