Các chiến binh nổi dậy ở Libya đã thực hiện cuộc tiến công lớn vào thủ đô Tripoli hồi hôm qua, chiếm quyền kiểm soát nhiều nơi ở thành phố, trong đó có quảng trường trung tâm.
Thông tín viên VOA tại Washington tường thuật rằng các nhà lãnh đạo đối lập ở Libya đang tỏ ý tin tưởng rằng cuộc xung đột đã kéo dài 6 tháng sẽ sớm kết thúc.
Phe nổi dậy đến Quảng trường Xanh của Tripoli sau khi di chuyển qua các tuyến phòng vệ phía ngoài thành phố và giao tranh lẻ tẻ để ăn mừng trên các đường phố.
Hình ảnh phát trên các đài truyền hình tin tức dây cáp quốc tế cho thấy các chiến binh dùng súng tự động bắn chỉ thiên. Chiến binh nổi dậy đã xé các bích chương có hình ảnh của lãnh tụ Moammar Gadhafi và cờ Libya.
| Các Diễn Biến Quan Trọng Của Cuộc Nổi Dậy Libya
|
Phiến quân nói họ sẽ đặt lại tên mới cho quảng trường mà cho đến hồi gần đây vẫn là nơi tụ tập thường xuyên mà các ủng hộ viên chính phủ thường biểu tình để ủng hộ ông Gadhafi.
Phát biểu tại Benghazi ngay trước khi ăn mừng ở Quảng trường Xanh, phát ngôn viên của Hội đồng Chuyển tiếp Toàn quốc Libya, còn gọi tắt là TNC, ông Abdel Hafiz Ghaza nói rằng lực lượng nổi dậy sẵn sàng lãnh đạo đất nước.
Ông Ghoza nói ngày tàn của chính phủ Gadhafi là chắc chắn. Ông nói có nhiều phần chắc nhà lãnh đạo Libya sẽ bỏ trốn bởi vì những tội ác mà ông ta đã phạm, nếu không thì sẽ bị bắt hay bị giết. Theo ông, mọi khả năng này đều có thể xảy ra. Ông Ghoza nói thêm rằng chiến binh nổi dậy đã bao vây Tripoli, đóng tất cả các lối ra.
Ông Omar Turbi, một cố vấn ngoại vụ cho TNC nói rằng mặc dầu có thể có những ổ kháng cự trong những ngày sắp tới, thời gian nắm quyền của ông Moammar Gadhafi đang đi đến chỗ cáo chung.
Ông Turbi nói rằng các chiến binh tự do đã đến Quảng trường Xanh và có thể thấy hình ảnh của lá cờ mới. Ông dự đoán rằng đến đêm chủ nhật, hay trong vòng 24 tiếng đồng hồ, trong 7 ngày sắp tới, sẽ có những buổi liên hoan lớn nhất từ trước tới nay tại Tripoli.
Lực lượng nổi dậy tiến vào từ phía tây cho biết họ đã không vấp phải mấy sự chống cự khi vượt nhanh qua các vị trí chính phủ bên ngoài thủ đô – bất kể những lời kêu gọi liên tiếp của ông Gadhafi và người phát ngôn chính phủ hối thúc dân cư Tripoli cầm vũ khí chống lại phe nổi dậy.
Những người chứng kiến thuật lại nhiều vụ xung đột xảy ra giữa chiến binh nổi dậy và phe trung thành với ông Gadhafi. Một người phát ngôn chính phủ cho hay hồi khuya hôm qua đã có 1.300 người thiệt mạng kể từ giữa trưa. Lời tuyên bố này không được kiểm chứng của các nguồn tin độc lập.
Phe nổi dậy cho hay họ đã bắt 2 người con trai của ông Moammar Gadhafi, kể cả người từng được cho là có thể lên kế nhiệm ông Gadhafi là Seif al-Islam. Tòa án tội phạm quốc tế đã xác nhận việc Seif al-Islam bị bắt giữ.
NATO nói chính phủ của Moammar Gadhafi rõ ràng đang sụp đổ và lãnh tụ Libya nên nhận ra rằng ông ta không thể thắng được trận chiến càng sớm càng hay.
Tòa Bạch Ốc cho hay Tổng thống Barack Obama đã được tường trình về tình hình ở Libya. Ông Obama cho hay ông sẽ chờ cho đến khi có “xác nhận đầy đủ về những gì đã xảy ra” trước khi đưa ra tuyên bố về tình hình.
William Ide (VOA)
*
Ông Gadhafi đang ở đâu?
Tính đến tối thứ Hai, vẫn còn một số chốt kháng cự lẻ tẻ bên trong thủ đô Tripoli, và nhà lãnh đạo của Libya vẫn chưa bị bắt.
Một lãnh đạo của phe nổi dậy, ông Mustafa Abdel Jalil, nói phe của ông không chắc là ông Gadhafi có còn ở bên trong Libya hay không.
Ông hứa ông Gadhafi sẽ được xét xử công bằng một khi bị bắt và chỉ khi nào ông Gadhafi bị bắt thì mới là “giờ phút chiến thắng thực sự.”
Ông Jalil nhìn nhận phe nổi dậy vẫn chưa làm chủ toàn bộ Tripoli, lực lượng của ông Gadhafi vẫn còn bám trụ từ 10 đến 15% thủ đô, trong đó có khu vực Bab al-Aziziya, bản doanh của ông Gadhafi.
Sáng thứ Hai, nhiều xe tăng bất ngờ xuất hiện từ khu vực Bab al-Aziziya và bắn vào các tay súng nổi dậy, mặc dù sau mấy tháng trời bị NATO không kích, khu vực này đã bị san bằng phần lớn.
Những người thân cận với ông Gadhafi nói ông này không bỏ cuộc một cách dễ dàng, kể cả sau khi phe nổi dậy đã bắt sống 3 trong 7 người con trai ông, trong đó có Seif al-Islam, được coi là sẽ kế vị ông.
Tuy nhiên, các nguồn tin từ giới cao cấp của phe nổi dậy nói Mohammed, 1 trong 3 người con bị bắt, đã trốn thoát trong lúc bị quản thúc tại gia.
Đài truyền hình nhà nước không phát vào tối thứ Hai, giữa lúc có tin phe nổi dậy đã chiếm được công cụ tuyên truyền quan trọng này của ông Gadhafi.
*
Thế giới ca ngợi bước tiến của phe nổi dậy Libya
Lãnh đạo trên thế giới hoan nghênh quân nổi dậy tiến vào thủ đô Tripoli của Libya, gọi đó là một bước tiến tới chấm dứt bạo động và khởi sự một tương lai dân chủ cho đất nước này.
Tất cả lãnh đạo các nước Mỹ, EU, Anh và Ý đều tuyên bố sự cầm quyền của ông Gadhafi đã cáo chung, và họ yêu cầu ông hãy bước xuống để tránh đổ máu thêm.
Tổng Thư Ký Liên Hiệp Quốc Ban Ki-moon hôm thứ Hai lên tiếng kêu gọi một bước “chuyển tiếp ôn hòa” và nói Liên Hiệp Quốc sẵn sàng trợ giúp hậu chiến cho nhân dân Libya.
Ông tuyên bố sẽ triệu tập những cuộc họp khẩn cấp về Libya vào tuần này với những người đứng đầu các cơ chế lớn, trong đó có Liên hiệp châu Phi, Liên hiệp châu Âu và Liên đoàn các nước Ả Rập.
Tại Paris, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Pháp nói với VOA hôm thứ Hai rằng thời của ông Gadhafi “đã chấm dứt tại Libya.”
Vẫn theo nguồn tin Pháp, người đứng đầu nhóm nổi dậy Libya sẽ du hành tới Paris trong những ngày sắp tới. Pháp là nước đầu tiên thừa nhận Hội Đồng Chuyển Tiếp Quốc Gia của phe nổi dậy, xem hội đồng này là đại diện chính thức của nhân dân Libya.
Ai Cập đã chính thức thừa nhận hội đồng này hôm thứ Hai. Lực lượng chống đối Libya bắt đầu cuộc nổi dậy sau khi cách mạng Ai Cập lật đổ Tổng thống Hosni Mubarak trước đây trong năm.
Mặc khác, hôm thứ Hai, Nga tỏ ý hy vọng sự nắm quyền sắp tới của phe nổi dậy Libya sẽ chấm dứt tình trạng đổ máu gây thống khổ cho nhân dân nước này. Bộ ngoại giao Nga khuyến dụ cộng đồng quốc tế nên đứng ngoài các vấn đề nội bộ của Libya.
*
EU: Libya đang bước vào một thời đại mới
Bà Catherine Ashton, người phụ trách chính sách đối ngoại của châu Âu, hôm 22/8 nói rằng chính quyền của ông Gadhafi đang sắp sửa cáo chung.
Bà Ashton kêu gọi nhà lãnh đạo Libya ‘từ chức lập tức và tránh gây thêm đổ máu'.
Bà Ashton kêu gọi Hội đồng Chuyển tiếp Quốc gia Libya và các lực lượng đối lập hãy bảo vệ thường dân, tôn trọng nhân quyền quốc tế và duy trì hoà bình cũng như ổn định tại nước này.
Người phụ trách chính sách đối ngoại của EU nói rằng Libya đang bước vào một thời kỳ mới đồng thời nói thêm rằng đã đến lúc tiến hành một tiến trình chuyển tiếp tới một quốc gia Libya mới, trong đó các nguyên tắc dân chủ, công lý và nhân quyền sẽ được tôn trọng đầy đủ.
Bà Ashton cho biết EU sẽ tiếp tục ủng hộ tiến trình cải cách dân chủ tại Libya, cũng như duy trì cam kết sẽ tiếp tục là một đối tác mạnh của nhân dân Libya.
*
TT Obama: Chế độ Gadhafi đang chấm dứt
Tổng thống Hoa Kỳ Barack Obama nói chế độ của nhà lãnh đạo Moammar Gadhafi đã tới lúc chấm dứt.
Hôm thứ Hai, Tổng thống Hoa Kỳ đã yêu cầu ông Gadhafi từ bỏ quyền hành. Ông nói tình hình tại quốc gia Bắc Phi này rất dao động và bất trắc, và chế độ Gadhafi đã tan rã.
Tổng thống Obama nói vẫn còn giao tranh ác liệt tại nước này nhưng rõ ràng là chế độ cai trị của ông Gadhafi đã hết sau khi quân nổi dậy tiến vào để kiểm soát hầu hết thủ đô Tripoli.
Ông Obama nói tình hình tại Libya đã lên tới đỉnh và tương lai của nước này giờ đây nằm trong tay nhân dân Libya.
Tổng thống Obama đưa ra các nhận xét từ đảo nghỉ mát Martha's Vineyard ở tiểu bang Massachusetts, nơi ông đang nghỉ hè với gia đình.
*
Hoa Kỳ: Không nên để xảy ra cảnh trả thù tại Libya
Hoa Kỳ hợp cùng các tổ chức nhân quyền quan trọng kêu gọi phe nổi dậy Libya tránh trả thù những người ủng hộ ông Moammar Gadhafi. Vấn đề này đã được mang ra bàn trong chuyến đi vừa kết thúc của một nhà ngoại giao Mỹ tại Benghazi.
Các giới chức tại Washington lo ngại sự hồ hởi tưng bừng tại Tripoli sẽ nhường chỗ cho những vụ trả thù nhắm vào những người phục vụ hoặc được xem là phục vụ cho chế độ Gadhafi.
Do đó các giới chức ở Washington đã kêu gọi phe nổi dậy giữ lời hứa bảo vệ quyền của những người đang nằm trong tay họ.
Ông Jeffrey Feltman, Trợ lý Ngoại trưởng Hoa Kỳ về Cận Đông đã nêu vấn đề này trong chuyến đi Benghazi chấm dứt hôm Chủ nhật. Ông cho biết bước đầu tiên của thời kỳ hậu-Gadhafi là ngăn chận vòng luẩn quẩn của báo thù.
Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Mỹ Victoria Nuland nói các giới chức Mỹ an tâm khi được ông Mustafa Abdul Jalil, lãnh đạo Hội đồng Chuyển tiếp Quốc gia của Libya trấn an:
Bà Nuland nói: “Ông ấy nói đến hòa giải, đoàn kết tại Libya. Chúng ta lạc quan một cách thận trọng về tình hình xảy ra tại các khu vực Tripoli vừa được giải phóng. Chúng ta không muốn thấy mất thêm sinh mạng của thường dân.”
Tổ chức Ân xá Quốc tế và Human Rights Watch cũng đưa ra lời kêu gọi bảo vệ quyền của các thường dân tại Libya.
Tổ chức Ân xá Quốc tế gọi đây là những ngày “cực kỳ quan trọng nhưng cũng cực kỳ nguy hiểm” cho nhân dân Libya, do đó các lực lượng phải tôn trọng quyền của thường dân và hứa là cuộc chiến tại Tripoli sẽ không kết thúc bằng những cuộc trả thù.
Ông Omar al-Issawi, đại diện của HRW tại Trung đông và Bắc Phi nói bây giờ là giờ làm việc của những “đầu óc bình tĩnh, chín chắn, tỉnh táo, tôn trọng các chuẩn mực nhân quyền quốc tế.”
Thông cáo của HRW nói rằng những người của chế độ Gadhafi bị bắt phải được đối xử nhân đạo, còn những ai đã bị Tòa Hình sự Quốc tế khởi tố sẽ được giao cho tòa này xử.
David Gollust
VOA