Một ngày sau khi báo Globe and Mail của Canada đưa ra thông tin Trung Quốc đề nghị bán một số lượng lớn vũ khí cho Libya qua trung gian của hai nước Algeri và Nam Phi, ngày 4/9/2011 phát ngôn viên bộ Ngoại giao Trung Quốc đã chính thức lên tiếng bác bỏ thông tin nói trên.
Phát ngôn viên bộ Ngoại giao Trung Quốc Khương Du (Reuters)
Qua phát ngôn viên bộ Ngoại giao, Bắc Kinh khẳng định không hề cung cấp vũ khí một cách gián tiếp hay trực tiếp cho chính quyền Libya, đồng thời cam đoan chính phủ không hay biết về các cuộc tiếp xúc giữa các quan chức chính quyền Libya với một số công ty Trung Quốc.
Tờ báo Canada còn khẳng định theo những tài liệu họ nắm giữ thì giữa tháng 7 năm 2011, khi chính quyền Tripoli đang gần sụp đổ, các các cố vấn quân sự cao cấp của Libya đã tới Trung Quốc liên hệ với 3 tập đoàn lớn của nhà nước bàn về chuyện mua vũ khí của Trung Quốc.
Ba tập đoàn được nêu danh là tập đoàn công nghiệp Norinco, tập đoàn xuất nhập khẩu máy móc CPMIC và tập đoàn xuất nhập khẩu Tân Hưng thuộc Tổng cục hậu cần Bộ Quốc phòng. Theo tiết lộ của tờ Globe and Mail, các công ty Trung Quốc đã sẵn sàng qua mặt lệnh cấm vận vũ khí của Liên hiệp quốc để cung cấp cho Tripoli một số lượng vũ khí, trị giá tới 200 triệu đô la. Từ Bắc Kinh thông tín viên Stephane Lagarde tường trình:
« Lý lẽ chủ yếu Bắc Kinh đưa ra để biện hộ trong vụ việc này là nếu như có chuyến đi của ai đó tới Trung Quốc thì chính phủ không hề biết. Hôm nay phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc, bà Khương Du khẳng định rằng « Hồi tháng 7 chính quyền Kadhafi đã cử một nhân vật nào đó đến Trung Quốc để liên hệ với một số công ty được họ quan tâm nhưng chính phủ Trung Quốc không biết gì về những việc làm đó ». Bà Khương Du cũng nói rõ các công ty Trung Quốc « không ký hợp đồng thương mại nào và cũng như không hề cung cấp cấp vũ khí cho Libya một cách trực tiếp hay gián tiếp ».
Những phát biểu trên phải rất thận trọng bởi vì quả thực khó mà tin được chính quyền Trung Quốc lại có thể đứng ngoài những bí mật này khi mà 3 công ty bị dẫn ra trong tài liệu ghi lại của các quan chức Libya đều là những công ty của nhà nước
Một đại diện của Tập đoàn xuất nhập khẩu Tân Hưng (Xinxing Import & Export Corp) cũng trả lời chúng tôi là không hề biết về vụ việc. Nhưng khi chúng tôi yêu cầu được nói chuyện với người có trách nhiệm của công ty thì người này cho biết “ Chúng tôi không biết gì về vụ việc này, tất cả các lãnh đạo của chúng tôi đều hiện vắng mặt ». Tân Hưng là công ty thuộc Tổng cục hậu cần quân giải phóng nhân dân Trung Quốc. Norinco và tập đoàn CPMIC cũng là hai tập đoàn của nhà nước».
Cho đến giờ, Trung Quốc là nước duy nhất trong Hội đồng Bảo an Liên hiệp quốc chưa chính thức công nhận Hội đồng chuyển tiếp Quốc gia của Libya (CNT) như là một cơ quan quyền lực. Trong khi nhiều nước đã lần lượt cho giải tỏa tài sản của chế độ Kadhafi, thì Bắc Kinh vẫn tiếp tục duy trì phong tỏa tài sản của Libya.
Trong các cuộc tiếp xúc với lãnh đạo của CNT, Bắc Kinh luôn nhấn mạnh đề nghị chính quyền mới ở Libya tôn trọng lợi ích của các công ty Trung Quốc đã đầu tư vào Libya. Các công ty Trung quốc đã triển khai khoảng 50 dự án trị giá gần 20 tỷ đôla tại Libya.
Anh Vũ (RFI)