Mối quan tâm hàng đầu của báo chí Pháp ngày 06/09/2011 là tình hình kinh tế tài chính đáng ngại ở Châu Âu: các thị trường chứng khoán tại đây lại lao dốc mất hơn 5% hôm 5/9, vào lúc các ngân hàng Châu Âu bị hút vào bão táp. Theo Le Figaro, nguyên nhân là do ‘‘thái độ mất tin tưởng ngày càng cao đối với kế hoạch cứu vãn Hy Lạp’’.
Dân Hy Lạp phản đối chính sách thắt lưng buộc bụng (REUTERS)
Nhật báo Pháp nhắc lại là kế hoạch trợ giúp Hy Lạp của châu Âu được quyết định vào ngày 21/07, nhưng chưa thực hiện, do đó ngày càng không gây được tin tưởng. Cộng vào đó, người ta cũng rất hoài nghi về hiệu quả kế hoạch thắt lưng buộc bụng của Ý. Đối với giới kinh tế tình hinh tài chính Hy Lạp vô phương cứu chữa, và nạn nhân đầu tiên của sự mất tin tưởng này là các ngân hàng châu Âu.
Tờ Les Echos, nói đến một ngày thứ hai đen tối và ghi nhận trong hàng tít lớn của mình: « Các ngân hàng chao đảo đã thúc đẩy thị trường chứng khoán tuột dốc ». Tờ báo cũng đánh giá là tình hình trên xuất phát từ lo ngại về nợ công các quốc gia yếu nhất vùng đồng euro, trong đó đứng đầu là Hy Lạp mà nhiều người tin là sẻ vỡ nợ nay mai.
Việc các ngân hàng Châu Âu tham gia vào kế hoạch cứu Hy Lạp, triển hạn nợ của Athens, là một yếu tố then chốt, cho nên sự mất tin tưởng đã lây sang các ngân hàng châu Âu, sự vững chắc của các ngân hàng châu Âu gây lo ngại. Trong bài xã luận, hai tờ báo Le Figaro và Les Echos nêu bật tình hình rất nguy hiểm hiện nay.
Dưới tựa đề « Ngân hàng: Hiểm hoạ Hy Lạp », Le Figaro ghi nhận là tất cả đèn báo động đều đã chuyển sang đỏ, màu đỏ tươi báo hiệu thảm họa mà vận xui đối với các ngân hàng và thị trường chứng khoán là triệu chứng đáng ngại. Giới ngân hàng sẽ không bao giờ công nhận công khai, nhưng bóng ma mùa thu 2008 đang ám ảnh họ. Lần này thì không phải tín dụng điạ ốc từ Mỹ, không phải là subprimes, mà là nợ của Hy Lạp.
Theo Le Figaro, sự mất tin tưởng hiện nay, mặc dù đã có biết bao nỗ lực cứu giúp Hy Lạp, bắt nguồn từ hai yếu tố: trước tiên là không có sự hợp tác tích cực của Hy Lạp. Nhìn lại khoảng thời gian hai năm sau khi quốc gia này nhận tiền tháo khoán Châu Âu, Hy Lạp vẫn không có một sự tiến bộ nào cả, không có một sự thay đổi nào cả, guồng máy hành chính vẫn vô tổ chức, Athens vẫn không lập được một danh sách các tập đoàn để tư hữu hoá theo yêu cầu của châu Âu. Hiện tượng gian lận thuế vẫn tràn lan, cho nên dễ hiểu là tủ két của nhà nước trống rỗng.
Nhưng ngược lại thì phía các đối tác của Hy Lạp cũng có những điều làm mất tin tưởng: như Phần Lan, ký thoả thuận chung, nhưng phía sau lại xé lẻ, đòi những điều kiện riêng, hoặc như bà Lagarde, lãnh đạo IMF, đưa ra một kế hoạch trợ giúp, trước khi khuyên các ngân hàng tìm thêm nguồn vốn để khỏi bị vỡ nợ.
Trong bài xã luận, Les Echos ghi nhận là tình hình sắp đến mức nguy kịch ở Châu Âu. Nhiều lãnh đạo ngân hàng không che dấu là đã đến mức báo động đối với một số cơ sở, và không ít người so sánh tình hình hiện nay với tình hình khủng hoảng năm 2008.
Thế nhưng theo Les Echos, so sánh như thế không đúng, vì khủng hoảng hiện nay không những khác với năm 2008 mà nó còn có thể nghiêm trọng hơn nữa. Nó khác ở chỗ là khó khăn các ngân hàng gặp phải không do họat động của chính họ mà do những mối lo ngại kinh tế suy thoái và tác động của kịch bản này đối các quốc gia nợ nần chồng chất, mất khả năng thanh toán, trong khi mà tủ két các ngân hàng đầy ắp công trái các nước này.
Đối với Les Echos, giải pháp là phải khẩn cấp phê duyệt kế hoạch giúp Hy Lạp ngày 21/07, và đồng thời đưa ra biện pháp thúc đẩy tăng trưởng. Nhưng theo Les Echos, vấn đề là các quốc gia không còn khả năng tài chính ngân sách như vào năm 2008.
Bên cạnh Châu Âu, La Croix và L’Humanité chú trọng đến kế hoạch thắt lưng buộc bụng của Pháp đưa ra trước quốc hội hôm nay. L’Humanité chỉ trích gây gay gắt những ‘kẻ gây ra khủng hoảng’ tít lớn trang nhất. Tờ báo chỉ trích kế hoạch buộc các hộ gia đình, người làm thuê phải chịu gánh nặng nhất.
Không chỉ Pháp, L’Humanité tố cáo các chính sách ở châu Âu làm giảm sức mua, bóp nghẹt tăng trưởng, làm cho khủng hoảng thêm nghiêm trọng. Cho nên La Croix tự hỏi làm thế nào để dung hoà được giữa thắt lưng buộc bụng và tăng trưởng?
Trung Quốc lo ngại trước một cuộc khủng hoảng tài chính khác?
Les Echos còn nhìn sang Trung Quốc cũng đang lo ngại trước nguy cơ một cuộc khủng hoảng tài chính khác. Nếu vào năm 2008-2009, Trung Quốc không bị tác động nhiều, thì giờ đây câu hỏi là quốc gia châu Á này có thể lập lại thành tích, làm đầu tàu kéo kinh tế thế giới đi lên hay không?
Les Echos cho là có người cũng muốn tin là có: vì nợ công của Trung Quốc chẳng hạn chỉ hơn 50% GDP một chút, nguồn thuế thu được tăng gấp 8 lần so với cách đây 10 năm, Trung Quốc có trong tay ‘sức đối phó đáng kể’ khi cần đến. Cho nên nếu làm bài toán trên giấy tờ, Trung Quốc có thể tung ra một kế hoạch hàng ngàn tỷ đô la như vào năm 2009.
Nhưng Les Echos ghi nhận thực tế là Ngân hàng Thượng Hải đã tuột giảm rất mạnh sau khi chỉ số thất nghiệp ở Hoa Kỳ rơi xuống mức thấp nhất từ hơn một năm nay. Tờ báo cho rằng sác xuất bơm tiền vào hệ thống ngân hàng ở Trung Quốc rất thấp vì Bắc Kinh đứng trước hai khó khăn: không kiểm soát được lưu lượng tiền mặt và lạm phát tăng cao.
Theo Les Echos, Trung Quốc sẽ không có cách chi để chế ngự lạm phát, những người lạc quan nhất về kinh tế Trung Quốc như kinh tế gia Andy Rothman cũng đã công nhận là lạm phát sẽ còn cao hơn nữa trong 5 năm tới đây. Mục tiêu hàng đầu của chính quyền là kèm hãm lạm phát, cho nên trong trường hợp khủng hoảng thế giới thì không chắc là Bắc Kinh sẽ tung ra một kế hoạch như năm 2009 vì quá nguy hiểm. Trung Quốc sẽ đứng trước một sự chọn lựa nan giải giữa hai biện pháp: để kinh tế bị khựng lại một cách đau đớn hoặc kích thích hoạt động một cách nguy hiểm.
Thời kỳ mà CIA hợp tác với Kadhafi
Trên hồ sơ Libya, Báo L’Humanité ngày 6/9 điểm lại thời kỳ mà Cơ quan tình báo Mỹ CIA hợp tác vời ông Kadhafi, một tít ở trang thế giới.
Đây là thời kỳ mà cả Mỹ lẫn Anh đều phải nhờ đến Tripoli, giao cho chế độ Libya công việc hỏi cung những kẻ tình nghi khủng bố. Paris và Berlin cũng hợp tác với tình báo Libya.
L’Humanité trích dẫn những tài liệu mà tổ chức Human Rights Watch đã khám phá tại văn phòng của Moussa Koussa, cựu lãnh đạo tình báo Libya nay tị nạn tại Luân Đôn. Những tài liệu cho thấy là từ năm 2004, CIA đã hiện diện thường trực tại Libya, Berlin có nhũng trao đổi thông tin với chính quyền Tripoli.
Về Pháp, tập đoàn tin học Bull của Pháp vào năm 2008 đã xây dựng một mạng lưới theo dõi điện thoại và thư điện tử, theo dõi đến mức như một quân nhân giải là cả nước Libya bị theo dõi, nghe lén điện thoại. Tất cả nhũng gì qua Internet đều bị theo dõi, từ thư điện tử, các buổi chat, truy cập mạng...v.v. Chi phí vận hành là 10 triệu euro.
L’Humanité còn nêu trường hợp một người bị CIA giao cho chế độ Kadhafi hỏi cung, nhưng nay trở lại Tripoli một cách oanh liệt, vì đó là một lãnh đạo phe nổi dậy. Người này là Abdelhakim Belhaj, sáng lập viên nhóm chiến binh Hồi giáo GIC. CIA chuyển ông đến Libya vào năm 2004, ông bị cầm tù đến tháng 3/2010, rồi trở nên một lãnh đạo phe nổi dậy, ông được Qatar giúp đỡ và huấn luyện, và được NATO mở đường đến Tripoli.
Mai Vân (RFI)