Đầu tháng 10/2011 này, Quốc hội Mêhicô đã bỏ phiếu thông qua đề nghị sửa đổi luật quân sự, cho phép phạt từ 30 đến 60 năm tù, đối với tất cả những ai bỏ quân đội, tham gia vào các mạng lưới buôn bán ma túy và tội phạm có tổ chức.
Cảnh sát và quân đội Mêhicô bắt giữ các nghi phạm tại Veracruz ngày 20/10/11. REUTERS/Stringer
Theo thông tin được đăng tải trên trang web của kênh truyền thông CNN Mêhicô (bằng tiếng Tây Ban Nha) ngày 06/10/2011, hình phạt sẽ được tăng lên, nếu như các binh sĩ đào ngũ sử dụng các năng lực chuyên môn, như cung cấp các thông tin hay dùng các hiểu biết về chiến thuật quân sự để chống lại quân đội Mêhicô. Quyết định kể trên đã được thông qua với đa số tuyệt đối, 358 phiếu thuận, 8 phiếu chống và 4 vắng mặt.
Việc Quốc hội Mêhicô phạt rất nặng các quân nhân đào ngũ theo Mafia cho thấy mức độ nghiêm trọng của việc binh sĩ bỏ ngũ tham gia vào các hoạt động tội phạm có tổ chức tại nước này, và ảnh hưởng sâu rộng của các băng nhóm Mafia.
Theo báo cáo đọc trước Quốc hội ngày 18/10/2011 của Tổng thống Mêhicô Felipe Calderon, trong vòng năm năm qua, có hơn 44.000 quân nhân đào ngũ. Được biết quân số quân đội thường trực của Mêhicô là hơn 200.000. Con số đào ngũ trong nhiệm kỳ Tổng thống Calderon có thấp hơn so với thời Tổng thống tiền nhiệm Vicente Fox (2000-2006), với hơn 80.000 người. Cũng trong bản báo cáo này, Tổng thống Mêhicô khẳng định, có 34.612 người chết, liên quan đến tội phạm có tổ chức từ năm 2006 đến năm 2010, chưa kể đến hơn 10.000 người thiệt mạng trong những tháng đầu năm nay. Con số cho thấy mức độ hoành hành của Mafia ngày càng dữ dội trong xã hội Mêhicô trong thời gian gần đây.
Theo một số nghiên cứu, tại Mêhicô, có 7 băng nhóm buôn bán ma túy lớn chia nhau thống trị thế giới ngầm. Nhóm Zetas tại vùng miền nam Mêhicô hoành hoành dữ đến mức trong những ngày cuối tháng 9 mới đây, đã xuất hiện một tổ chức vũ trang « tự phát », được thành lập để tiêu diệt Zetas.
Nhiều chuyên gia về tội phạm Mêhicô cho rằng, chính bản thân Zetas cũng là một nhóm vũ trang tự phát, do các cựu quân nhân thuộc lực lượng tinh nhuệ của quân đội, sử dụng các chiến thuật quân sự mà họ được đào tạo để tiến hành các hoạt động tội ác.
Trước khi đội vũ trang tự phát « tiêu diệt Zetas » ra đời, nhóm này đã thực hiện hàng loạt vụ giết người dã man. Trong đó có vụ giết hại nữ Tổng biên tập của tờ báo Nuevo Laredo (ngày 24/9/2011), vì bà đã đưa các thông tin về băng nhóm này lên Internet. Rất nhiều phóng viên, nhà báo đã hy sinh dưới bàn tay của các băng nhóm ma túy Mêhicô.
Cách đây hơn một năm (ngày Chủ nhật 19/9/2010), nhật báo Mêhicô El Diario de Juárez, một tờ báo chuyên theo dõi các đụng độ giữa các băng đảng tại thành phố lớn miền bắc Mêhicô (thuộc tiểu bang Chihuahua) giáp biên giới với Mỹ, đã phải chính thức đưa ra một tuyên bố, đề nghị hưu chiến với các nhóm tội phạm. Tờ báo viết: « Hãy nói cho chúng tôi biết, những người đang giành giật Juárez, rằng, các vị chờ đợi gì ở chúng tôi, chúng tôi cần phải công bố những gì và không công bố những gì (…) Tuyên bố này của chúng tôi không phải là một hành động đầu hàng. Chúng tôi chỉ muốn hưu chiến với những ai đang áp đặt luật lệ [bất hợp pháp] của họ tại thành phố này, để khiến họ phải tôn trọng sinh mạng của những người đang thực hiện nghề truyền thông ».
Một bộ phận lớn báo giới Mêhicô đồng tình với hành động của tờ El Diario de Juárez, trong khi chính phủ nước này đã lên án tờ báo, vì cho rằng, báo chí không có quyền đưa ra bất cứ một đề nghị nào kiểu như vậy với giới tội phạm. Bác bỏ đánh giá của chính phủ, rất nhiều tờ báo tại Mêhicô khẳng định, chính quyền Mêhicô không có đủ thẩm quyền đạo đức để dạy dỗ các nhà báo, bởi vì họ đã tỏ ra bất lực trong việc kiềm chế bạo lực và nhắm mắt trước các hành động tội phạm tấn công vào dân cư và các đại diện của báo giới.
Tuy nhiên, một số nhà báo không tán thành cách hành xử của tờ Diario de Juárez. Ông Jorge Luis Aguirre, nhà báo Mêhicô đầu tiên được chấp nhận tỵ nạn tại Hoa Kỳ, cho rằng: Đáng nhẽ tờ báo này phải lên án nạn tham nhũng đồi bại trong chính quyền, thay vì xin các băng nhóm tội phạm cho được bình yên.
Trả lời phỏng vấn Libération (25/10/2010), nhà báo Jorge Luis Aguirre vạch rõ sự câu kết của chính quyền tiểu bang Chihuahua với băng nhóm Juárez. Tuy nhiên, ông cũng phải công nhận, báo chí trong nước khó mà nói lên được sự thật này.
Trọng Thành (RFI)