Trong hai ngày cuối tuần qua, cử tri ở làng Ô Khảm đã bỏ phiếu một cách tự do để bầu ra 7 ủy viên của Ủy ban nhân dân. Trong 7 ủy viên đó, có cả một thanh niên từng bị cầm tù vì đã tham gia lãnh đạo cuộc nổi dậy chống những cán bộ tham nhũng thối nát ở làng này.
Cuộc bầu cử dân chủ vừa qua được coi như là thắng lợi vang dội của dân làng Ô Khảm, biểu tượng cho nỗi bất mãn của người dân nông thôn Trung Quốc trước những vụ cướp đất, nạn tham nhũng của cán bộ địa phương. Nỗi bất mãn chồng chất từ năm này qua năm kia đã thúc đẩy dân làng này nổi dậy vào tháng 12 năm ngoái.
Sau khi đàn áp dữ dội, phong tỏa làng và bắt giữ những người cầm đầu cuộc nổi dậy, chính quyền đã bất ngờ chấp nhận cho dân làng Ô Khảm được tự do bầu chọn ban lãnh đạo mới. Khi cho phép tổ chức bầu cử dân chủ, chính quyền tỉnh Quảng Đông muốn Ô Khảm trở thành một làng “điển hình”. Nhưng không chắc là mô hình Ô Khảm sẽ đưa Trung Quốc đến một thế chế đa nguyên và dân chủ hơn.
Hãng tin AFP hôm 7/3 trích lời một cư dân Bắc Kinh và cũng là một nhà hoạt động dân chủ, sau nhiều tháng nắm tình hình tại chỗ, nhận định rằng rất khó có những Ô Khảm khác ở Trung Quốc. Theo nhà hoạt động này, trong sự kiện ở Ô Khảm có hai mặt: Các cuộc biểu tình phản kháng và cuộc bầu cử ban lãnh đạo làng. Thành công của Ô Khảm là do nhiều yếu tố như: số người sống ở làng này, sức mạnh đoàn kết và khả năng tự vệ của họ. Những yếu tố này rất khó mà được lập lại ở những nơi khác. Nhưng ông nghĩ rằng, bầu cử dân chủ ở Ô Khảm có thể được nhân ra các địa phương khác.
Tuy nhiên, bí thư tỉnh uỷ Quảng Đông Uông Dương đã loại trừ khả năng Ô Khảm sẽ là điểm khởi đầu cho những cải tổ chính trị ở Trung Quốc. Ông tuyên bố: “ Ở đây đã không có gì tạo ra tiền lệ cả”. Bí thư Quảng Đông nhấn mạnh đến những cuộc bầu cử địa phương ở nhiều nơi khác tại Trung Quốc, mà trên thực tế đều do Đảng Cộng sản kiểm soát chặt chẽ.
Tuy vậy, theo một giáo sư chính trị học tại Đại học Singapore, được hãng tin AFP trích dẫn, trên thực tế, ông Uông Dương cũng đã thực hiện một số cải tổ trong tỉnh Quảng Đông theo hướng phân cấp lập quyền. Theo vị giáo sư này, đây là một giai đoạn quan trọng trong tiến trình chuyển đổi chính trị ở Trung Quốc.
Vấn đề là, theo giáo sư Graeme Smith, một chuyên gia về nông thôn Trung Quốc tại Đại học Công nghệ Sydney, Úc, ở Trung Quốc, thực quyền không nằm ở cấp làng, thôn, mà trên đó hai cấp, tức là nằm trong tay chính quyền cấp huyện. Chỉ khi nào có bầu cử tự do ở cấp đó, thì mới có thể nói đến dân chủ thật sự.
Thanh Phương (RFI)