Tháng Sáu 2012, sự kiện được cả thế giới mong đợi là Cúp Bóng đá Châu Âu 2012 sẽ diễn ra đồng thời tại Ukraina và Ba Lan. Thế nhưng, từ một vài ngày qua, nhiều lãnh đạo châu Âu đã đe dọa là sẽ tẩy chay Ukraina nếu chính quyền nước này không giải quyết tốt trường hợp cựu thủ tướng Yulia Tymoshenko hiện bị cầm tù. Bà Tymoshenko đang tuyệt thực để tố cáo việc bà bị đánh đập và ngược đãi.
Đức là nước đi đầu trong việc tăng cưòng áp lực lên chính quyền Ukraina về vụ Tymoshenko. Theo báo Der Spiegel, Thủ tướng Đức Angela Merkel có thể tẩy chay Cúp Euro 2012 tại Ukraina để phản đối cách đối xử của chính quyền Kiev đối với với cựu thủ tướng Tymoshenko mà điều kiện giam cầm bị cho là rất tồi tệ.
Nhiều nguồn tin còn cho biết là Thủ tướng Merkel đang chuẩn bị chỉ thị cho các bộ trưởng của bà tránh đến dự ba trận đấu của đội tuyển quốc gia Đức tại hai thành phố Kharkov và Lviv.
Thủ tướng Áo cũng xác nhận là ông sẽ tẩy chay các trận đấu tại Ukraina, trong lúc bộ trưởng Quốc phòng kiêm Thể thao Áo Norbert Darabos, thì sẽ tẩy chay trận cầu giao hữu Áo – Ukraina ngày 01/06 tới đây.
Thứ Hai 30/4 vừa qua, đến lượt Chủ tịch Ủy ban Châu Âu José Manuel Barroso nhập cuộc. Theo lời phát ngôn viên của Ủy ban Châu Âu, ông Baroso đã cho biết ý định là sẽ không đến Ukraina nhân dịp Cúp Euro 2012 để bày tỏ thái độ bất bình của toàn châu Âu về cách đối xử của chính quyền Kiev đối với với tù nhân nổi tiếng của nước này là bà Yulia Tymoshenko.
Tuyên bố của Chủ tịch Ủy ban Châu Âu được đưa ra ít lâu sau thông báo của bà Viviane Reding, Phó chủ tịch Ủy ban Châu Âu kiêm Ủy viên đặc trách Tư pháp, các quyền căn bản và quyền công dân, cho biết là bà sẽ không đến dự lễ khai mạc Cúp Bóng đá Châu Âu 2012 vào ngày 08/06 dù đã được chủ tịch Liên đoàn Bóng đá Châu Âu Michel Platini gởi giấy mời. Trả lời thông tín viên RFI tại Bruxelles, bà Viviane Reding giải thích như sau:
« Tôi đã viết thư cho Michel Platini, một người bạn thân của tôi, để nói với ông ấy rằng vì chúng tôi cùng chia sẻ những giá trị giống nhau về quyền của mọi cá nhân được xét xử công bằng, cho nên ông ấy không nên chấp nhận là tại Ukraina lại tồn tại một nền tư pháp thiên vị, mà phải sử dụng ngày hội bóng đá tới đây để yêu cầu chính quyền Ukraina phải sửa sai, trả tự do cho bà Tymoshenko, và để cho nền dân chủ được vãn hồi.
Chúng ta hiện đang đứng trước một tình trạng lệch lạc và tôi không thể tưởng tưởng ra rằng người ta có thể vui chơi với bóng đá ở một nơi mà ngay cạnh đấy, các tù nhân bị tra tấn, người ta không thể nào hành xử một cách phản dân chủ, chà đạp công lý, để rồi làm như không có chuyện gì xẩy ra và xin làm thành viên của châu Âu.»
Từng là nữ anh hùng của "cuộc cách mạng màu da cam" tại Ukraina năm 2004, tháng 10 năm ngoái, bà Tymoshenko đã bị kết án 7 năm tù về tội lạm dụng quyền lực trong thời kỳ làm thủ tướng, một hành động luôn luôn bị bà tố cáo là một vụ trả thù cá nhân của đương kim Tổng thống Yanukovych, được bầu vào năm 2010, để loại bà ra khỏi chính trường.
Bà đã bắt đầu tuyệt thực trong tù từ ngày 20/04 vừa qua để đánh động dư luận về những vụ bạo hành mà bà phải gánh chịu. Tình trạng này được giới lãnh đạo châu Âu đánh giá là rất nghiêm trọng. Sau nhiều lần lên tiếng kêu gọi chính quyền Ukraina có giải pháp thỏa đáng mà không được, phương án tẩy chay Cúp Bóng đá Châu Âu do Ukraina đồng tổ chức đã được gợi lên.
"Thể thao là thể thao, chính trị là chính trị"
Trước các lời đe dọa từ phía châu Âu, Chính quyền Kiev đã phản ứng dữ dội. Ông Oleg Voloshin, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Ukraina đã lảng tránh không nói về trường hợp bà Tymoshenko, mà tố cáo giới lãnh đạo Đức dùng chính trị để lũng đoạn thể thao, chẳng khác gì thời kỳ Chiến tranh Lạnh trước đây: « Thể thao là thể thao, chính trị là chính trị… Chúng tôi không muốn nghĩ rằng giới lãnh đạo chính trị Đức lại có thể làm sống lại các phương pháp của Chiến tranh Lạnh và bắt thể thao làm con tin cho chính trị. »
Dù không bị chính sách tẩy chay ảnh hưởng, Ba Lan đã tỏ tình đoàn kết với nước láng giềng Ukraina. Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Ba Lan Marcin Bosacki nhận định: « Chúng tôi cho rằng mọi lời kêu gọi tẩy chay Cúp Bóng đá Euro 2012 đều hoàn toàn phi lý ».
Cùng hòa nhịp với Châu Âu, Hoa Kỳ hôm 1/5 cũng yêu cầu Ukraina trả tự do cho nữ cựu thủ tướng Tymoshenko và một số thành viên trong chính phủ của bà. Trong một bản thông cáo, Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton còn đòi hỏi là phải khôi phục các quyền dân sự và chính trị cho những người này.
Tuy nhiên, vụ Tymoshenko không phải là nguyên nhân duy nhất khuấy động Cúp Euro 2012 tại Ukraina. Trong những ngày qua, nhiều tiếng nói đã vang lên để cánh báo về các vấn đề hạ tầng cơ sở và an ninh.
"Kẻ cướp và lừa đảo" nâng giá khách sạn ở Ukraina!
Mới đây, Chủ tịch UEFA Michel Platini đã than phiền trước hiện tượng được ông gọi là "kẻ cướp và lừa đảo" nâng giá khách sạn ở Ukraina. Phát biểu ngày 12/04 vừa qua tại Ukraina nhân chuyến đi thị sát công việc chuẩn bị, ông Platini đã phàn nàn:
« Thật là ngu xuẩn khi đầu tư rất nhiều vào sự kiện để rồi phải nói với mọi người rằng họ không đến được vì có những kẻ cướp và kẻ lừa đảo muốn lợi dụng Cúp Bóng đá Châu Âu để kiếm thật nhiều tiền. Có nhiều hợp đồng đã được ký kết với các khách sạn, nhưng họ lại không muốn tôn trọng. Tôi hy vọng rằng tư pháp hay cảnh sát Ukraina sẽ hành động để yêu cầu các khách sạn tôn trọng hợp đồng đã ký vì đó không phải là công việc của Liên đoàn Bóng đá Châu Âu. Tôi hoàn toàn không có bất kỳ quyền hạn nào trong lãnh vực này ».
Vấn đề cơ sở hạ tầng sân bãi cũng vẫn gây lo ngại, vì theo ông Michel Platini, còn ‘một số chi tiết nhỏ’ cần phải hoàn chỉnh.
Một vấn đề hệ trọng hơn là an ninh, nổi cộm hẳn lên sau một loạt đặt chất nổ ở thành phố Dnipropetrovsk vào thứ Sáu tuần trước đã khiến ít nhất 30 người bị thương.
Cho dù chính quyền Ukraina đã hứa là sẽ có mọi biện pháp cần thiết để để đảm bảo an toàn cho hơn một triệu người hâm mộ dự kiến sẽ đến Ukraina nhân dịp Cúp Euro 2012, nhưng điều đó không làm giảm được thái độ hoài nghi về khả năng thực hiện của chính quyền Kiev.
Trọng Nghĩa (RFI)