Phát biểu vào lúc mở ra cuộc họp kéo dài hai ngày (3 - 4/5), ngoại trưởng Hillary Clinton, không nêu danh ông Trần Quang Thành, nhưng đã tuyên bố là "tất cả các chính phủ phải đáp ứng nguyện vọng công dân mình về phẩm giá/phẩm cách và nhà nước pháp quyền".
Hôm 2/5 Ngoại trưởng Mỹ đã khẳng định Washington sẽ theo dõi việc Bắc Kinh thực hiện cam kết trên vấn đề bảo đảm an toàn cho luật sư mù Trần Quang Thành, đã đồng ý rời đại sứ quán Mỹ ở Bắc Kinh sau 6 ngày tạm trú.
Chủ tịch Hồ Cẩm Đào trả lời bằng cách kêu gọi hai cường quốc kinh tế hàng đầu thế giới hợp tác trong tinh thần tôn trọng lẫn nhau. Chủ tịch Trung Quốc cảnh báo, nếu quan hệ hai bên xấu đi, điều đó sẽ tác động "nghiêm trọng" đến thế giới.
Ông nói: « Do bối cảnh quốc gia khác biệt, Hoa Kỳ và Trung Quốc không thể nào đồng ý trên tất cả các hồ sơ ... Nhưng hai bên phải tôn trọng quyền lợi của nhau, những mối quan tâm của mỗi bên ... Hai bên phải làm việc với nhau cho dù diễn biến tình hình nội bộ như thế nào chăng nữa... phải xử lý những bất đồng một cách thích ứng, qua đối thoại để hiểu nhau hơn. »
Chủ tịch Trung Quốc cho rằng "hợp tác giữa Trung Quốc và Mỹ sẽ mở ra những khả năng to lớn cho hai nước và cho thế giới, còn một cuộc đối đầu sẽ gây hại nghiêm trọng cho mọi người."
Cuộc đối thoại chiến lược là dịp để Hoa Kỳ và Trung Quốc trao đổi trên những hồ sơ lớn song phương cũng như quốc tế. Theo chương trình dự kiến các hồ sơ lớn quốc tế như Syria, chương trình hạt nhân Iran, Bắc Triều Tiên, Soudan sẽ được phiá Mỹ đề cập trong cuộc họp lần này. Trung Quốc có ảnh hưởng lớn đối với các quốc gia trên.
Bà Clinton đã hoan nghênh việc Bắc Kinh hậu thuẫn cho nghị quyết của Hội Đồng Bảo An, thông qua tối 2/5, yêu cầu Soudan và Nam Soudan chấm dứt tranh chấp trong vòng 48 tiếng đồng hồ nếu không muốn bị trừng phạt.
Ngoài hồ sơ nhân quyền, còn một cái gai khác mà phía Mỹ đã gợi lên hôm 3/5, đó là vấn đề tranh cãi cố hữu trên tỷ giá đồng Nhân dân tệ. Bộ trưởng Tài chính Mỹ Timothy Geithner kêu gọi Bắc Kinh tiếp tục thả nổi giá đồng tiền của mình so với đồng đô la và thực hiện một số cải cách cần thiết.
Ông Geithner công nhận là Trung Quốc có nỗ lực, đồng Nhân dân tệ đã có tăng giá, 13% từ khi Trung Quốc có mở rộng biên độ tỷ giá hàng ngày từ tháng 6/2010. Nhưng theo ông Geithner, điều đó chưa đủ, Trung Quốc phải cố gắng hơn nữa. Một đồng Nhân dân tệ mạnh, theo bộ trưởng tài chính Mỹ, sẽ giúp Trung Quốc "hướng sản xuất về những mặt hàng có giá trị thặng dư cao, cải tổ được hệ thống tài chính và khuyến khích được tiêu thụ nội địa."
Mai Vân (RFI)