Đảm bảo sự thống nhất trong quản lý hoạt động đối ngoại, tránh tình trạng “chia năm xẻ bảy” hoạt động của cơ quan đại diện ngoại giao tiếp tục được các ĐBQH “mổ xẻ” tại phiên thảo luận tại hội trường về dự luật cơ quan đại diện ngoại giao của Việt Nam ở nước ngoài chiều 23/5.
Khi các bộ không thống nhất
ĐB Nguyễn Minh Thuyết (Lạng Sơn) vẫn băn khoăn khi giữa các cơ quan và Bộ Ngoại giao vẫn chưa nhất trí với nhau trong quá trình thảo luận về cơ cấu bộ máy của cơ quan đại diện.
 |
| ĐB Nguyễn Minh Thuyết: Công tác bảo hộ công dân còn ít và yếu quá. Ảnh: TTXVN |
Theo dự luật, Bộ trưởng Ngoại giao sẽ quyết định sau khi thống nhất ý kiến với các cơ quan trong nước về biên chế để phụ trách các lĩnh vực như lãnh sự, khoa học công nghệ, giáo dục...
“Nếu giữa Bộ Ngoại giao và các bộ không thống nhất được với nhau thì lúc đó ai có quyền quyết định?... Không lẽ các bộ không thống nhất được thì mình không quyết định được biên chế cơ quan đại diện”, ĐB Thuyết băn khoăn.
Theo ông Thuyết, Bộ Ngoại giao chỉ cần trao đổi với các cơ quan hữu quan là đủ, Bộ trưởng Ngoại giao có quyền quyết định và chịu trách nhiệm trước Chính phủ.
Hỗ trợ nhiều, bảo vệ ít
ĐB Thuyết cho rằng, liên quan đến công tác hỗ trợ và bảo vệ cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài, dự luật vẫn “hỗ trợ thì nhiều, bảo vệ thì ít và yếu”.
Ông Thuyết đơn cử, trong mấy khoản ở điều 9 chỉ có nửa khoản nói về bảo vệ người Việt Nam, nhưng biện pháp rất yếu là kiến nghị.
“Kiến nghị với ai, kiến nghị với Bộ Ngoại giao, với Chính phủ Việt Nam hay với nước sở tại?”, ông Thuyết nêu câu hỏi và khuyến nghị không nên dùng chữ "kiến nghị".
“Không có một đại sứ quán nào, công dân người ta xảy ra chuyện mà người ta không có mặt ngay”, ông Thuyết nói.
Phó Chủ nhiệm UB Quốc phòng và An ninh của QH Trần Đình Nhã (Bà Rịa - Vũng Tàu) kể, có lần đi công tác nước ngoài, tới trại giam ông đã chứng kiến công dân Việt Nam bị giam tới 2-3 năm nhưng sứ quán Việt Nam vẫn không hay biết.
“Ở Việt Nam, công an, viện kiểm sát, tòa án mà động đến một công dân nước ngoài thì thấy các cơ quan lãnh sự, cơ quan ngoại giao của họ tới tấp đến để thực hiện việc bảo vệ. Còn ta?”, ông Nhã đặt câu hỏi.
Theo ông Nhã, sau nhiệm vụ chính trị, các cơ quan đại diện phải thấy ngay nhiệm vụ trước hết là quan tâm đến việc hỗ trợ, bảo vệ cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài.
Cơ quan đại diện Việt Nam phải thực hiện các biện pháp để bảo vệ quyền lợi người Việt Nam. Nếu có thể quy định cụ thể hơn về việc bảo vệ người Việt Nam thì tốt hơn, ông Thuyết nói.
Khi đó, trách nhiệm của cán bộ ngoại giao và cơ quan đại diện ngoại giao cũng được nâng lên, tránh tình trạng "mang những tiêu cực, thói hách dịch từ trong nước" để giao thiệp với bà con.
Ai thành lập?
Điều 14 của dự thảo luật liên quan tới việc thành lập, đình chỉ và chấm dứt hoạt động của CQĐD cũng thu hút sự quan tâm, thảo luận thêm của nhiều ĐBQH.
Phó Chủ nhiệm UB Tư pháp của QH, bà Lê Thị Nga đặt câu hỏi, quy định CQĐD được Chính phủ thành lập để đại diện cho Nhà nước Việt Nam ở nước ngoài liệu có đúng Hiến pháp? Thẩm quyền thành lập và chấm dứt hoạt động của cơ quan ngoại giao thuộc Chính phủ hay Chủ tịch nước?
Theo Hiến pháp, Chủ tịch nước là người đứng đầu Nhà nước, thay mặt Nhà nước về đối nội và đối ngoại còn Chính phủ là cơ quan chịu trách nhiệm thống nhất quản lý về mặt đối nội và đối ngoại.
Do đó, việc quyết định có quan hệ đối ngoại với quốc gia nào, lập cơ quan đại diện, cử đại sứ… sang một nước phải thuộc quyền của Chủ tịch nước mới đúng, bà Nga nói.
Theo quy định hiện nay, Chủ tịch nước phê chuẩn đại sứ, nhưng theo Phó Chủ nhiệm Ủy ban tư pháp, trước hết, Chủ tịch nước phải được quyết định việc quan hệ với nước đó có cần thành lập CQĐD không đã.
“Vấn đề lớn không được quyết định, sao lại chỉ được quyết định vấn đề cụ thể?”
Nếu giao cho Chính phủ thành lập, thì phải có sự ủy quyền của Chủ tịch nước, bà Nga nhấn mạnh và đề nghị Quốc hội cân nhắc thêm. Đây cũng là ý kiến của Chánh Văn phòng Chủ tịch nước Nguyễn Văn Chiền và nhiều đại biểu khác.
Phó Chủ tịch QH Tòng Thị Phóng thay mặt ban soạn thảo tiếp thu các ý kiến này và đề nghị Chính phủ có giải trình với QH trước khi bỏ phiếu thông qua Luật ngày 18/6 tới.
Thanh An (Theo Vietnamnet)