Ngày 26-5, Quốc hội đã dành trọn ngày làm việc để thảo luận về tình hình kinh tế - xã hội. Một trong những vấn đề tập trung nhiều ý kiến thảo luận là về quy hoạch và các dự án khai thác bôxit ở Tây nguyên.
Đặc biệt, một số ý kiến đề nghị phải tiếp tục làm rõ hiệu quả của dự án về mặt kinh tế, môi trường và an ninh quốc phòng.
Khai thác bôxit: sao giờ mới bàn?
Đến từ các địa phương có dự án khai thác bôxit, đại biểu Lê Thanh Phong (Lâm Đồng) và đại biểu Điểu K’Ré (Đắc Nông) đều bày tỏ sự ủng hộ các dự án này. Đại biểu Lê Thanh Phong nói: “Quan điểm của tỉnh Lâm Đồng là không vì vấn đề môi trường mà không khai thác tiềm năng tài nguyên của địa phương để phát triển kinh tế. Nhưng cũng không vì mục tiêu phát triển kinh tế mà không đặc biệt quan tâm đến vấn đề bảo vệ môi trường”.
Tương tự, đại biểu Điểu K’Ré nhận định: “Đối với người dân tộc thiểu số bản địa, việc khai thác bôxit trong quy hoạch sẽ ảnh hưởng không lớn đến trật tự dân cư đã hình thành từ nhiều đời nay. Sự tồn tại và phát triển văn hóa của dân tộc phải song hành với sự phát triển đi lên của địa phương, đất nước như là một lẽ tự nhiên, phù hợp với quy luật phát triển”.
Tuy nhiên, nhiều đại biểu sau đó lại có quan điểm khác. Đại biểu Dương Trung Quốc (Đồng Nai) bày tỏ quan điểm bằng những câu hỏi: “Thứ nhất, trong tư duy của Chính phủ có dự trữ cho tương lai, có để dành cho con cháu không (khai thác bôxit) hay có chút của nào của tổ tiên để lại làm cho bằng hết như đất đai, than đá, dầu khí... hiện chiếm một tỉ trọng rất cao trong thu ngân sách là một biểu hiện? Thứ hai, một câu hỏi được đặt ra là vì sao một chủ trương lớn như thế, quan trọng như thế có thể làm thay đổi Tây nguyên và đã được chuẩn bị từ lâu mà đến lúc này Quốc hội mới có cơ hội bàn đến?”.
Mặc dù khẳng định hoàn toàn nhất trí với chủ trương phát triển công nghiệp khai khoáng bôxit, tuy nhiên đại biểu Nguyễn Minh Thuyết (Lạng Sơn) cho biết sau khi ông đọc báo cáo của Chính phủ về vấn đề này thì thấy chưa tự giải đáp được ba vấn đề mà dư luận rất quan tâm. Đó là hiệu quả kinh tế; tác động đến môi trường tự nhiên, xã hội; và đảm bảo an ninh quốc phòng.
Đại biểu Nguyễn Minh Thuyết phân tích: “Khai thác bôxit ở Tây nguyên là một đại dự án với số tiền rất lớn. Dự kiến dự án này từ nay đến năm 2025 sẽ cần huy động vốn đầu tư là 190.000-250.000 tỉ đồng và có hàng loạt cụm mỏ, cụm nhà máy.
Thêm vào đó có rất nhiều công trình phụ trợ, như một đường xe lửa dài khoảng 270km tính ra phải tiêu tốn đến 3,1 tỉ USD. Đồng thời chúng ta phải làm cảng ở hòn Kê Gà (Bình Thuận), thế thì tất cả những tiền này tính vào đâu? Nếu như tính vào sản phẩm alumin thì giá rất cao, và như thế bán hoàn toàn không có lãi. Còn nếu như không tính vào sản phẩm alumin mà coi là công trình dân dụng thì vô hình trung chúng ta đã lấy tiền thuế của dân để làm lợi cho doanh nghiệp”.
Ông Thuyết cho rằng giá alumin chỉ bằng 12% của giá nhôm thành phẩm và Đại hội X đã xác định là hạn chế xuất khẩu khoáng sản thô, trong khi đó alumin là khoáng sản thô. Ông Thuyết đặt câu hỏi: “Giá alumin trên thị trường đang xuống thấp, tại sao chúng ta phải đi vay vài trăm triệu đôla để làm những nhà máy như ở Tân Rai, Nhân Cơ?”.
Đề cập vấn đề môi trường, đại biểu Nguyễn Minh Thuyết nói: “Về nguồn nước thì trong báo cáo của Chính phủ cũng nói là sẽ xây các hồ chứa nước trên Tây nguyên, vì đằng nào nước cũng chảy xuống Đồng Nai rồi ra biển, hiện nay đồng bằng Nam bộ đang khát nước và chúng ta cũng biết tin mới nhất là lượng nước của sông Mekong đang giảm xuống, nếu bây giờ trên đó xây các hồ, đập như vậy thì liệu có ảnh hưởng đến đồng bằng Nam bộ không? Vấn đề thứ hai là bùn đỏ, với lượng alumin chúng ta sản xuất ra thì từ năm 2015 mỗi năm thải ra 10 triệu tấn bùn đỏ và hết đời của dự án này là thải ra 1,5 tỉ tấn. Đấy là những quả bom bùn treo trên cao”.
Nguy cơ tái lạm phát
Xung quanh việc Chính phủ trình Quốc hội cho điều chỉnh chỉ tiêu tăng trưởng kinh tế (giảm xuống 5%) và bội chi ngân sách (tăng lên 8%), nhiều đại biểu Quốc hội đồng tình nhưng lo ngại về tình trạng tái lạm phát. Đại biểu Phạm Thị Loan (Hà Nội) nói: “Chính phủ đề nghị tăng mức bội chi ngân sách lên 8% trong khi những năm trước chỉ ở mức 5% và dưới 5%. Mặt khác nếu tính cả trái phiếu Chính phủ vào bội chi ngân sách thì thực tế bội chi ngân sách dự kiến sẽ tăng trên 10%. Như vậy nguy cơ tái lạm phát là việc nhãn tiền và đồng tiền VN sẽ mất giá”.
Chủ tịch UBND TP Hà Nội Nguyễn Thế Thảo cho rằng tình hình hiện nay chứa đựng một cơ hội lớn để đẩy mạnh cải cách và đổi mới về thể chế, đây là cơ hội để chúng ta thanh lý những yếu kém về thể chế những doanh nghiệp không xứng đáng tồn tại. Tuy nhiên các gói kích cầu để hỗ trợ doanh nghiệp nếu không được thiết kế cẩn thận thì có khả năng sẽ cứu trợ những doanh nghiệp quá yếu kém không đáng tồn tại mà bỏ quên những doanh nghiệp biết làm ăn nhưng đang tạm thời gặp những khó khăn do điều kiện khách quan.
Bên cạnh đó, nhiều đại biểu cũng thống nhất với phương án của Chính phủ miễn thuế thu nhập cá nhân sáu tháng đầu năm 2009, riêng sáu tháng còn lại các đại biểu đề nghị cân nhắc thêm.
Đại biểu Nguyễn Văn Tuyết (Yên Bái) tuy thống nhất với phương án tiếp tục miễn thuế thu nhập cá nhân đối với thu nhập, đầu tư và chuyển nhượng vốn trong năm 2009, nhưng không tán thành với việc tiếp tục thực hiện miễn, giảm thuế thu nhập cá nhân cho các đối tượng khác trong sáu tháng cuối năm 2009. Sáng nay (27-5), Quốc hội tiếp tục thảo luận ở hội trường về kinh tế - xã hội.
*Đại biểu Lê Thanh Phong (Lâm Đồng):
Chưa phát hiện ý kiến phản bác khai thác bôxit
Việc khởi công dự án Nhà máy bôxit Tân Rai đã tạo luồng sinh khí mới phấn chấn trong đội ngũ cán bộ và nhân dân tỉnh Lâm Đồng sau nhiều năm mong đợi... Qua tiếp xúc cử tri, cán bộ và nhân dân trong tỉnh, chúng tôi chưa phát hiện những ý kiến phản ảnh hoặc phản bác không đồng tình việc triển khai dự án.
| Lê Thanh Phong | Dương Trung Quốc |
Đại biểu Dương Trung Quốc (Đồng Nai):
Một bộ phận nhân dân chưa đồng thuận
Tôi không dám như đại biểu tỉnh Lâm Đồng nhân danh toàn thể nhân dân của tỉnh ủng hộ (việc khai thác bôxit), tôi chỉ muốn dựa vào ý kiến của một bộ phận mà chính trong văn bản kết luận của Bộ Chính trị (về khai thác bôxit) đã bày tỏ lòng biết ơn, đó là những vị lão thành cách mạng, những nhà khoa học tâm huyết để nói rằng tại sao một vấn đề được đặt ở một tầm mức quan trọng như vậy mà bộ phận nhân dân này vẫn cảm thấy chưa đồng thuận.
Ngọc Hà (Theo Tuổi trẻ)