Hai thành phố kiểm tra khí thải, xe tỉnh khác khó vào?

Theo dự thảo Đề án Kiểm soát khí thải mô tô, xe máy tham gia giao thông tại các tỉnh, thành phố lớn do Cục Đăng kiểm Việt Nam chủ trì xây dựng (dự kiến trình Chính phủ phê duyệt vào tháng 10 tới), năm 2010 - 2012, triển khai thực hiện kiểm tra khí thải mô tô, xe máy tại Hà Nội và TP HCM; năm 2013 - 2015, triển khai tại các thành phố loại 1, 2 gồm: Hải Phòng, Đà Nẵng, Huế, Vinh, Phan Thiết, Long Xuyên…

Lưu thông hơn một năm phải kiểm định khí thải

Theo thống kê của Cục Đăng kiểm Việt Nam, hết năm 2008, Việt Nam có hơn 25 triệu mô tô, xe máy được đăng ký sử dụng, trong đó, Hà Nội và TP HCM chiếm tới 1/4 số lượng xe của cả nước (khoảng 6 triệu xe). Đây cũng là hai thành phố có tỷ lệ sở hữu xe máy ở mức cao nhất thế giới (khoảng hai người một xe). Nhưng có tới 59% số xe tại Hà Nội và 52 % tại TP HCM không đạt tiêu chuẩn khí thải mức 1 theo quy định của Chính phủ. Trên 50% số xe được sử dụng từ năm thứ ba trở đi ở Việt Nam không đạt tiêu chuẩn khí thải.

Theo ông Trịnh Ngọc Giao, Cục trưởng Cục Đăng kiểm Việt Nam, việc tiến hành kiểm tra khí thải đối với mô tô, xe máy là rất cần thiết bởi hầu hết các nước trong khu vực thực hiện từ lâu (Thái Lan, Ấn Độ thực hiện từ những năm 90 của thế kỷ trước). Nếu đề án được phê duyệt, từ năm 2010 đến 2012, mô tô, xe máy lưu thông tại Hà Nội và TP HCM phải được kiểm định.

Tuy nhiên, việc kiểm định sẽ có lộ trình cụ thể dựa trên “tuổi” hoạt động của xe. Theo đó, thời gian đầu sẽ áp dụng bắt buộc đối với các loại mô tô, xe máy đã sử dụng trên 10 năm. Tiếp đó, thực hiện đối với xe trên 7 năm và tiến tới xe trên một năm sử dụng thì phải kiểm tra khí thải định kỳ một năm một lần. “Xu hướng chung trên thế giới là xe cũ, không đạt tiêu chuẩn khí thải sẽ không được lưu hành ở thành phố. Việt Nam cũng phải theo hướng đó”, ông Giao nói.

Dự kiến, mức phí kiểm tra khí thải là 50.000 đồng một xe; chủ phương tiện không thực hiện kiểm tra khí thải định kỳ bị phạt 300.000 đồng một lần; nếu bị CSGT phối hợp với Cảnh sát Môi trường (được trang bị thiết bị đo khí thải) kiểm tra lưu động trên đường, phát hiện có lượng khí thải quá tiêu chuẩn cho phép sẽ bị phạt 200.000 đồng một lần.

Tới đây, xe máy không đi kiểm tra khí thải định kỳ sẽ bị phạt 300.000 đồng. Ảnh: Đức Long

Xe ngoại tỉnh cũng phải kiểm tra khí thải

Tuy nhiên, nhiều ý kiến lo ngại khi hai thành phố lớn nhất nước thực hiện việc kiểm tra khí thải, người dân ngoại tỉnh sẽ gặp khó khăn khi lưu thông qua đây. Liệu họ có phải đi kiểm định để tránh bị xử phạt?

Bà Trịnh Minh Hiền, Vụ trưởng Vụ pháp chế (Bộ GTVT) cho biết, năm đầu tiên thực hiện đề án, việc kiểm tra khí thải sẽ được tiến hành miễn phí. Bên cạnh đó, cơ quan chức năng sẽ tiến hành nhắc nhở, tuyên truyền để người dân nắm rõ và nghiêm chỉnh chấp hành. “Thời gian một năm đủ để người dân ngoại tỉnh nắm rõ quy định và tìm tới các cơ sở kiểm định để kiểm tra, dán tem cũng như nhận giấy chứng nhận đạt chuẩn (khí thải) để lưu thông hợp pháp tại Hà Nội, TP.HCM”, bà Hiền nói.

Theo dự thảo đề án, trong năm 2010 - 2012, sẽ tiến hành quy hoạch, xây dựng 973 vị trí kiểm tra khí thải tại Hà Nội và TP HCM. Ông Trịnh Ngọc Giao cho biết, trong đề án chưa tính tới chuyện phải thiết lập vị trí kiểm tra ngay từ ngoại thành nhưng chắc chắn các vị trí kiểm tra sẽ được tính toán rất kỹ lưỡng. “Sau khi Chính phủ phê duyệt đề án, liên bộ GTVT, Công an, Tài chính, Kế hoạch - Đầu tư, Khoa học - Công nghệ sẽ ban hành những văn bản hướng dẫn cụ thể giúp người dân dễ dàng thực hiện tốt đề án dài hơi và có ý nghĩa sâu rộng này”, ông Giao nói.

Ước tính tổng chi phí thực hiện đề án giai đoạn 2010 - 2015 khoảng 585 tỷ đồng, trong đó, ngân sách trung ương và địa phương là 30%; thành phần kinh tế tư nhân, các nguồn hỗ trợ và các nguồn vốn khác chiếm 70%. Kinh phí thực hiện sau năm 2015 được xác định căn cứ vào tình hình cụ thể.