Trong tương lai, nhiều nhà khoa học lo ngại tình hình biến đổi khí hậu có thể tác động tiêu cực đến hệ thống thoát nước mới này. Còn hiện tại, có không ít công trình đang làm tình trạng ngập rối ren hơn bởi kiểu thi công thiếu trách nhiệm: Bít luồng, chặn dòng, phá cống và chậm khắc phục hậu quả.
 |
| Kênh Bến Nghé bị thu hẹp dòng chảy và các cửa xả bị vô hiệu hóa. |
Bài 1: Bít cống, chặn dòng tràn lan
Theo Trung tâm Điều hành chương trình chống ngập nước thành phố Hồ Chí Minh, hiện có trên 70 điểm ngập trên địa bàn thành phố khi mưa lớn. ThS Đỗ Tấn Long - Trưởng phòng Quản lý hệ thống thoát nước thuộc TTCN - cho biết: Bằng nhiều biện pháp "chữa cháy", hiện số điểm ngập đã giảm mức độ ngập khoảng 30 điểm. Thế nhưng, nhiều nhà thầu thi công công trình chống ngập đang góp phần "đắc lực" trong việc gây ngập thêm trên địa bàn TP.
Người làm...
Gọi là mưa lớn, nhưng chỉ cần vũ lượng khoảng 50mm là nhiều tuyến đường đã ngập 30-40cm, còn lên đến khoảng 80mm, cả khu vực trung tâm TP sẽ biến thành "sông" như trận mưa ngày 21.7 vừa qua.
Theo Phòng thoát nước, một số điểm nóng gần như xoá được ngập do mưa như: Đường Đặng Văn Ngữ (quận 3) đã đặt ống cống, nâng đường; đường Đinh Tiên Hoàng đã hoàn thiện ống cống; đường Phạm Thế Hiển (quận 8) đặt cống, nâng đường... Nguyên nhân đến từ hệ thống thoát nước cũ đã kém, không theo kịp tốc độ đô thị hoá của TP, chính vì vậy hàng loạt lô cốt được mọc lên để giải bài toán này.
Trong khi chờ đến năm 2012 hay 2015 - khi những công trình rào chắn đang được thi công đem lại hiệu quả, những biện pháp giảm ngập kiểu "chữa cháy" đã được TTCN triển khai. Biện pháp đặt bơm và nối cống được sử dụng tại nhiều điểm ngập như đường Nguyễn Văn Luông, vòng xoay An Lạc, gần vòng xoay Xô Viết Nghệ Tĩnh, đường Kha Vạn Cân..., hoặc mở thêm nhiều hướng thoát nước theo các hẻm như đường Phan Đình Phùng.
"Tuy nhiên, những biện pháp tạm thời, chữa cháy chỉ giúp giảm về thời gian ngập và mức độ ngập. Mưa lớn ngập là tất yếu" - ông Long khẳng định. Hiện có khoảng 45 trạm bơm lưu động được rải khắp các điểm nóng và mỗi khi mưa lớn, khoảng 500 công nhân thuộc Cty thoát nước đô thị được huy động để giảm ngập.
| | ||
|
... người phá
Theo cập nhật về tình hình ảnh hưởng của các Dự án thoát nước đến việc thoát nước của TTCN đến ngày 20.7, tình trạng chặn dòng, bít cống làm chậm tiêu thoát nước vẫn diễn ra ở rất nhiều công trình và chưa được khắc phục.
Hai dòng kênh được coi là "huyết mạch" thoát nước cho nhiều quận là Tàu Hủ và Bến Nghé đang bị các công trình của Dự án đại lộ Đông Tây và môi trường nước bóp nghẹt hàng loạt cửa xả. Lưu vực kênh Bến Nghé - thuộc riêng ở bến Chương Dương (quận 1) đã có đến 6 "điểm đen" chưa được xử lý.
Đứng từ trên cầu Calmette nhìn xuống kênh Bến Nghé, có thể dễ dàng hiểu ra những đoạn đường ở khu vực trung tâm như Lê Lợi, Hàm Nghi lại bị ngập khi mưa lớn. Để thi công bờ kè, nhà thầu đã bít cửa xả, đóng cừ, đổ đất thành "hào". Việc này đã làm kênh bị bồi, nông, hiệu quả tiêu thoát nước giảm rõ rệt.
Qua kiểm tra, cơ quan chức năng phát hiện đoạn cống D 1.000 từ hầm gắn van băng đường đại lộ Đông Tây ra cửa xả (vị trí đường Nguyễn Văn Cừ) trong lòng cống nhiều đất cát. Lòng cống đường Nguyễn Cảnh Chân chưa nạo vét, tương tự cửa xả 296 cũng chưa được vệ sinh lòng cống. Vị trí ở đường Trần Đình Xu, Ký Con và Đề Thám, đơn vị thi công đóng cừ lá sen hoặc chặn bít nước cửa xả đã gây tắc nghẽn dòng chảy. Lưu vực Bến Nghé đang được thi công trên địa bàn quận 1, quận 4 mới có 5/19 điểm gây tắc dòng được xử lý. Tương tự, lưu vực Bắc Tàu Hủ qua quận 5, quận 10 cũng phát hiện 13 vị trí nhà thầu thi công ẩu, ảnh hưởng đến dòng chảy.
Các công trình thoát nước và cả xây dựng trong nội thành cũng diễn ra sự cẩu thả tương tự, chủ yếu là các hành vi xả bùn, cát vào cống thoát nước; bít chặn dòng chảy để thi công nhưng không khôi phục. Đơn vị thi công công trình cao ốc Happy Plaza ở đường Trần Đại Nghĩa đã xả bùn, cát, đất đầy cống, đến khi bị phát hiện mới khắc phục, nhưng vẫn chưa đạt yêu cầu. Đơn vị thi công Dự án môi trường nước tại đường Lê Hồng Phong thậm chí còn phá hai hầm ga hiện hữu trước số 352, làm sạt đất xuống hai đầu cống D600 cản trở dòng chảy, hiện đơn vị thi công đang khắc phục.
Trong khi thi công đoạn cống chính, một số nhà thầu còn "lỡ tay" phá luôn tuyến cống băng hoặc cống phụ vỉa hè; như đoạn CMT8 từ Tô Hiến Thành đến hẻm 493 bị cắt tuyến cống băng số 351C, 521Bis; cắt tuyến cống hiện hữu số 499B; làm sụp bể tuyến cống hiện hữu số 509, phải đấu nối tạm sang cống D220. Danh sách "đen" của TTCN còn rất nhiều vị trí đang thi công chống ngập, nhưng lại góp phần gây ngập chưa được khắc phục triệt để.