Trung tuần tháng 8-2009, hơn 130 hộ dân ở ấp Suối Lớn, xã Dương Tơ, huyện Phú Quốc (Kiên Giang) gởi đơn đến Trạm liên lạc và phát hành Báo CATP tại Cần Thơ phản ánh: Chính quyền địa phương dùng nhiều biện pháp yêu cầu họ phải giao hơn 200ha đất nông nghiệp cho nhà đầu tư xây dựng khu đô thị, công trình kinh doanh.
Một số hộ ngạc nhiên bị mất đất bởi trước đó không có giấy tờ cũng như quyết định của chính quyền địa phương thu hồi đất.
Nhiều nông dân ấp Suối Lớn, xã Dương Tơ trình bày với phóng viên
Thu hồi đất không cho dân biết Bà Danh Thị Ngọc Hiền cho biết gia đình bà có trên 29 công đất nông nghiệp. Do hoàn cảnh gia đình, vợ chồng bà thường xuyên lên TPHCM làm ăn. Khu đất 29 công bỏ hoang chờ có vốn bà sẽ quy hoạch. Đầu năm 2008, vợ chồng bà tìm về mảnh đất có sổ đỏ hẳn hoi thì phát hiện chính quyền địa phương cho xe ủi.
Từ trước đến nay, bà chưa hề nhận được quyết định thu hồi đất, chưa bao giờ được nhận tiền đền bù. Vậy mà chính quyền địa phương lại chấp thuận cho xe cơ giới vào san ủi một phần đất của bà đang trồng tràm bông vàng.
Không riêng gì bà Hiền mà hàng trăm hộ dân khác cũng không nhận được quyết định thu hồi đất. Khi họ khiếu nại thì địa phương tổ chức cuộc họp vào ngày 5-9-2008 và công bố quyết định. Dân chỉ còn biết kêu trời bởi quyết định thu hồi đất này được ông Nguyễn Đức Kỉnh - Phó chủ tịch UBND huyện Phú Quốc ký ngày 31-8-2006 nhưng 25 tháng sau mới được triển khai (!).
Địa phương áp giá bồi hoàn cũ nên nhiều hộ không đồng ý mà đề nghị xem xét mức giá ngay thời điểm công bố quyết định thu hồi đất. Ban đầu, chính quyền bồi hoàn một cây tràm là 7.000 đồng rồi giảm xuống chỉ còn 1.000 đồng.
Cò kè với dân
Nhiều khu đất chưa bồi hoàn đã được thi công thực hiện dự án
Đưa cho chúng tôi tập hồ sơ, ông Lý Văn Chung ngụ xã Dương Tơ, huyện Phú Quốc nói: “Từ ngày huyện bồi hoàn giải tỏa dự án khu tái định cư 202 ấp Suối Lớn, người dân như ngồi trên đống lửa. Huyện thu hồi đất của dân theo kiểu ba không “dân không biết, không bàn, không được lấy ý kiến”.
Khu đất của gia đình Danh Thị Ngọc Hiền bị ủi cả cây trồng
Do đó, nhiều quyết định hết sức bất công được ban hành buộc người dân chấp nhận. Theo lời của nhiều người, cuối năm 2003, UBND huyện Phú Quốc đo đạc đất thuộc khu vực quy hoạch ở ấp Suối Lớn. Nhiều người tò mò dò hỏi thì được cán bộ trả lời tỉnh queo: “Đo để bồi hoàn giải tỏa”.
Thế nhưng, người dân chờ dài cổ vẫn không nhận được quyết định triển khai hay những buổi lấy ý kiến tập thể mà chỉ nhận được bảng thăm dò ý kiến bồi thường. Những lần phát phiếu thăm dò, chính quyền địa phương không dựa vào bảng giá cụ thể bồi thường theo đúng luật mà chỉ theo “cảm tính”.
Vì vậy, hàng loạt sai sót làm ảnh hưởng đến quyền lợi của người dân. Anh Huỳnh Ngọc Phong đưa cho chúng tôi hai biên bản chi trả tiền bồi hoàn thiệt hại tại khu đất được quy hoạch.
Ban đầu, anh Phong được chi trả hơn 38 triệu đồng. Nghĩ đến hoàn cảnh gia đình thiếu trước hụt sau, không nơi tạm trú, anh Phong không đồng ý nhận tiền. Mấy tháng sau, anh Phong được xã mời đến nhận tiếp biên bản chi trả tiền bồi hoàn chỉ còn 14 triệu đồng. Tương tự như vậy, anh Hoàng Văn Thắng cùng vợ Danh Thị Ngọc Hiền gom góp tiền mua hàng chục hécta đất tại ấp Suối Lớn.
Đến khi bị thu hồi, anh Thắng nhận được thông tin đất nằm trong quy hoạch tái định cư. Thế nhưng ngày lại ngày, địa phương không công bố quyết định thu hồi, chỉ phát bản thăm dò đền bù. Qua hai lần phát tiền bồi hoàn, anh Thắng mất hơn 20 triệu đồng. Anh khẳng định: “Bên cạnh việc áp giá không thỏa đáng, huyện bồi thường theo dạng “cào bằng”. Một phần diện tích đất cặp mặt lộ lại được đền bù theo đất nông nghiệp với giá 25.000 đồng/m2”.
Tiếp tục ép dân giao đấtTheo tìm hiểu của phóng viên, công trình khu dân cư thuộc khu đô thị mới Suối Lớn có diện tích 202ha do UBND huyện Phú Quốc làm chủ đầu tư. Dự án này vừa bố trí tái định cư vừa là công trình kinh doanh... Thiết kế là Công ty cổ phần tư vấn thiết kế xây dựng Đức Dung. Giám sát là Công ty Cổ phần tư vấn xây dựng công trình 625.
Trúng thầu thi công là Công ty cổ phần xây dựng công trình giao thông 610. Thay vì áp giá đền bù đúng thời điểm công bố quyết định (hơn 50.000 đồng/m2) thì địa phương áp giá của năm 2006 (khoảng 25.000 đồng/m2). Một luật sư nói rằng: Xét về cả lý và tình, khi công bố quyết định thu hồi đất trễ thì phải áp dụng Quyết định số 45 UBND tỉnh ký ngày 21-12-2007 để dân không bị thiệt. Theo quyết định này thì giá đền bù từ 56.000 đồng đến 70.000 đồng/m2.
Trong khi đó huyện áp dụng chỉ 25.000 đồng/m2). Việc này gây thiệt hại cho người dân có đất nông nghiệp bị giải tỏa. Địa phương cần thay đổi giá đền bù để người dân được hưởng lợi theo quy định của pháp luật hiện hành. Các cơ quan chức năng tỉnh Kiên Giang cần xử lý nghiêm những cá nhân liên quan đến việc “ém” quyết định gần 25 tháng trời mới công bố như trên.
Những yêu cầu của dân chưa được giải quyết thấu đáo thì ngày 26-6 vừa qua, ông Nguyễn Thanh Tùng - Phó chủ tịch huyện Phú Quốc và một số người có trách nhiệm khác đã có cuộc tiếp xúc với những hộ dân sẽ mất đất trong dự án trên. Ông Tùng đưa ra nhiều biện pháp yêu cầu người dân phải giao đất cho nhà đầu tư trước và ai muốn khiếu nại thì làm đơn gởi đến sau... Tuy nhiên, tất cả những hộ dân có mặt đều không đồng tình với cách giải quyết mang tính “ép buộc” này.
Bài, ảnh: Thiện Thảo (CATPHCM)