Ở trọ “trần gian”

Bắt đầu từ ngày 1-10, các quy định trong Luật bảo hiểm y tế (BHYT) năm 2008 sẽ chính thức có hiệu lực. Từ thời điểm này, người bệnh có BHYT sẽ phải cùng thanh toán chi phí khám chữa bệnh từ 5-20%...

Người cha với bao nỗi lo toan cho con trai trước liệu trình điều trị lâu dài, tốn kém tại bệnh viện - Ảnh: Lê Vân

Những ngày này, những bệnh nhân ở xóm “chạy thận” tại ngõ Cột Cờ, đường Lê Thanh Nghị, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội, đang lo lắng vì tin sắp tới sẽ phải cùng chi trả một phần thẻ BHYT mà trước đây họ hoàn toàn được miễn chi trả.

Tiến thoái lưỡng nan...

Cứ ba lần một tuần, các bệnh nhân ở xóm “chạy thận” lại phải tới khoa thận nhân tạo Bệnh viện Bạch Mai, Hà Nội để lọc thận với chi phí 1,7 triệu đồng/tháng nếu không có BHYT. Ông Nguyễn Cao Luận, chủ nhiệm khoa thận nhân tạo Bệnh viện Bạch Mai, chia sẻ: “Trước khi chạy thận nhân tạo, những bệnh nhân ở khoa chúng tôi đã phải trải qua một thời gian dài điều trị. Rất nhiều người trong số họ do không có điều kiện kinh tế đã phải bỏ cuộc dù có BHYT. Nếu tới đây Luật BHYT áp dụng, những bệnh nhân nghèo bị suy thận cũng như các loại bệnh mãn tính khác phải cùng chi trả một phần thì đó quả là một khó khăn lớn với họ!”.

Nỗi lo cùng chi trả BHYT từ 5-20% khiến chúng tôi bắt gặp ở những cư dân xóm “chạy thận” nét mặt trĩu nặng lo toan và tiếng thở dài cố nén mà không thể được. Những người đã thường trú ở xóm “chạy thận” gần chục năm như bệnh nhân Nguyễn Văn Hùng lo lắng: “Được hỗ trợ chi phí chữa trị nhờ có BHYT mà chúng tôi còn quá chật vật, phải vay mượn khắp nơi để đắp đổi cuộc sống hằng ngày. Nhưng nếu phải chi trả thêm thì xem như chắc phải đành phó thác cuộc sống cho may rủi...”.

Để có tiền cho chi phí sinh hoạt tại nhà trọ, đi lại, mua thêm thuốc men..., thời gian qua ông Hùng phải đi làm thêm đủ nghề như bán bánh mì, đánh giày, bán kem dạo... khắp bệnh viện và cả gia đình ông đang nợ nần chồng chất. Ông tâm sự nếu sắp tới phải chịu thêm một phần chi phí điều trị thì coi như bó tay, bởi vì có muốn vay mượn cũng không ai cho vay nữa.

Cư dân “mới toe” của xóm là Phạm Đức Thái, 21 tuổi, phải tự tách khẩu khỏi gia đình làm nông ngoài quê để có được tấm thẻ BHYT người nghèo đến Hà Nội chạy thận. Thái cũng bắt đầu đi bán kem dạo được gần một tháng nay để có thêm chi phí sinh hoạt, mua thuốc ngoài danh mục được hưởng BHYT...

Nếu phải chi trả khoảng 5% tiền điều trị, nghĩa là mỗi tháng Thái sẽ tốn thêm gần 100.000 đồng, trong khi hiện nay để có thể trụ lại Hà Nội anh phải xoay xở kiếm ít nhất 1.000.000 đồng/tháng, bao gồm tiền thuê nhà, ăn uống... Thái nói đây là bài toán hóc búa với cuộc đời mình vì đến nay anh vẫn không nghĩ ra được cách nào kiếm được thêm một ít tiền lo việc chi trả trong thời gian tới.

Nhưng Thái bảo đối với anh như vậy cũng còn may mắn. Đối với những bệnh nhân phải cùng chi trả 20% chi phí chữa trị theo quy định mới đồng nghĩa với việc mỗi tháng họ sẽ tốn thêm hơn 300.000 đồng để lo cho hành trình kéo dài sự sống. “Cư dân ở xóm này tất cả chi phí đều phải đi vay mượn và làm thuê đủ việc để níu kéo sinh mệnh của mình như hiện nay cũng là nan giải. Nếu như có những chi phí phát sinh mới thì đúng là tiến thoái lưỡng nan” - Thái nói.

Phập phồng nỗi lo

Chi phí điều trị những ngày tới cũng đang trở thành nỗi hãi hùng với bệnh nhân tên B. ở khoa C8 (khoa ung thư máu, Viện Huyết học - truyền máu trung ương) và người thân của chị. Khi biết chị B. đang điều trị bệnh ung thư máu kéo dài năm năm và đến tháng 6-2009 tái phát, các ngân hàng đã từ chối cho chồng chị vay tiền để kinh doanh trong lĩnh vực đóng tàu với lý do gia đình chị B. có thể không đủ điều kiện trả nợ do chị mắc “bệnh nhà giàu”. Không thể để vợ ngưng điều trị chờ chết, chồng chị B. đành liều đi vay tiền các mối quen biết bên ngoài với lãi suất rất cao vì không có tiền đầu tư thì gia đình sẽ không biết lấy tiền đâu để điều trị bệnh cho chị B. và lo kinh tế gia đình.

“Bây giờ nợ nần giăng tứ phía, nguy cơ phá sản cận kề vì vừa nợ do làm ăn vừa nợ nần lo chi phí chữa trị cho vợ. Việc điều trị cho B. sẽ còn kéo dài. Với những quy định mới, xem như chúng tôi lại phải chuẩn bị thêm một khoản tiền phát sinh lớn mới có thể trang trải nổi. Còn nước còn tát, thôi thì còn chỗ nào cho vay nợ tiếp thì mình ráng gõ cửa, còn bất cứ thứ gì cũng đem cầm cố...” - chồng chị B. bảo vậy.

Ngồi ở góc phòng, bà Phạm Thị Nguyện, quê ở miền núi Văn Chấn, tỉnh Yên Bái, nghẹn ngào lau mặt cho con. Năm nay bà vừa tròn 50 tuổi nhưng đã một mình nuôi con từ lúc hơn 30 tuổi. Chồng bà đã rời huyện miền núi heo hút, chật vật vì không đủ sức chịu đựng cái nghèo. Người con trai đối với bà là tất cả. Vậy mà giờ đây cậu con trai mới thi ĐH của bà mắc căn bệnh tai ác nhất trong y học: ung thư máu.

Vét hết tiền bạc trong nhà, vay quỹ tín dụng ở xã rồi đi làm thuê trả dần..., người mẹ này đã xoay đủ mọi phương cách để cứu con. Hi vọng mong manh vẫn theo bà từng ngày. Tấm thẻ BHYT với bà là cứu tinh của con trai khi chi phí điều trị mỗi lần nhập viện hàng chục triệu đồng. Liệu bà có trụ nổi nếu sắp tới phải cùng chi trả một khoản chi phí dù chỉ vài trăm ngàn đồng hằng tháng để cứu con. Trả lời chúng tôi, người mẹ ấy chỉ biết nén những tiếng nấc nghẹn, không nói nên lời...

LÊ VÂN (Tuổi trẻ)

Người nghèo sẽ có các nguồn quỹ hỗ trợ

 Ông Nghiêm Trần Dũng, phó vụ trưởng Vụ BHYT (Bộ Y tế), cho biết: - Kể từ 1-10, người bệnh BHYT mãn tính cũng như cấp tính đều phải cùng chi trả chi phí khám chữa bệnh, ngoại trừ hai nhóm: trẻ em dưới 6 tuổi và người có công.

Khu điều trị ung thư máu Viện Huyết học truyền máu trung ương (Hà Nội) - Ảnh: Lê Vân

Mức độ cùng chi trả tùy theo đối tượng, ví dụ cán bộ hưu trí, người nghèo phải cùng chi trả 5% chi phí khám chữa bệnh, CBCC phải cùng chi trả 20% chi phí. Mức phí khám chữa bệnh bắt đầu thực hiện cùng chi trả là 15% lương tối thiểu, nghĩa là chi phí khám chữa bệnh trên 97.500 đồng, bắt đầu thực hiện cùng chi trả.

* Tại hội nghị với các sở y tế và bệnh viện hôm 25-8, cả bệnh viện lẫn sở y tế đều kêu sẽ rất khó thực hiện quy định cùng chi trả, do người bệnh không những khó khăn xếp hàng khám chữa bệnh, nay phải xếp hàng cùng chi trả, có khi số tiền ấy chỉ 5.000 đồng. Những điều này đã được tính đến chưa, thưa ông?

- Khi đưa dự án Luật BHYT ra bàn thảo với các bộ ngành và kể cả đưa ra tại Quốc hội, những nhược điểm và ưu điểm của quy định này đều đã được đưa lên bàn cân. Về ưu điểm thì đây là một trong những biện pháp tăng thêm nguồn quỹ, người bệnh phần nào cũng biết được chi phí điều trị đắt đỏ (!), giảm bớt phần nào chi phí và giúp kiểm soát quỹ tốt hơn. Còn về nhược điểm thì có ý kiến cùng chi trả 5% có tương xứng với chi phí bỏ ra để thu phần cùng chi trả này không? Mức cùng chi trả quá lớn khiến người bệnh nghèo không đảm đương được hoặc có người không có khả năng cùng chi trả thì làm thế nào... Tuy nhiên, Quốc hội đã quyết định thực hiện cùng chi trả và phải thực hiện theo luật.

* Có một vấn đề là việc lạm dụng dẫn đến bội chi quỹ BHYT là do bác sĩ nhiều hơn bệnh nhân. Vì bệnh nhân làm sao tự chỉ định thuốc này thuốc kia giá đắt. Mới đây Bộ trưởng Bộ Y tế Nguyễn Quốc Triệu yêu cầu bác sĩ tiết kiệm trong chỉ định, vì có bệnh đáng 3 thuốc, bác sĩ kê 5 thuốc, có bệnh cần 5 xét nghiệm, bác sĩ yêu cầu 10. Như vậy có phải các ngành chức năng không quản được, đẩy khó khăn về phía người bệnh?

- Thật ra cùng chi trả phí khám chữa bệnh là xu hướng đã được thực hiện ở nhiều nước. Việc lạm dụng từ phía bác sĩ, Bộ Y tế đã và đang có những quy định cụ thể để kiểm soát. Nhưng cùng chi trả cũng có tác dụng chống lạm dụng từ cả hai phía bác sĩ, bệnh nhân. Khi được bác sĩ tư vấn, bệnh nhân sẽ cân nhắc hơn bởi chi phí phải cùng chi trả.

* Bệnh nhân mãn tính, phải điều trị kéo dài sẽ gặp nhiều khó khăn khi cùng chi trả vì hầu hết họ đã khánh kiệt do phải theo thầy theo thuốc nhiều năm. Có phương án nào hỗ trợ họ?

- Trong dự án Luật khám chữa bệnh vấn đề này đã được đề cập. BHYT sẽ thực hiện cùng chi trả, nhưng người nghèo, người quá khó khăn không thể cùng chi trả phải có nguồn quỹ khác hỗ trợ thêm, ví dụ như Quỹ khám chữa bệnh người nghèo, Vòng tay nhân ái...

LAN ANH thực hiện