Đã tám ngày sau khi cơn bão số 9 đi qua, muốn vào được xã Đăk Na (huyện Tu Mơ Rông, tỉnh Kontum) chỉ có một cách duy nhất là lội bộ 25km. Đó là nơi đẫm nhiều nước mắt đau thương nhất nhưng cũng đầy tình người.
| Ông A Thau (làng Mô Bành 2, xã Đăk Na, huyện Tu Mơ Rông) thất thần sau cái chết của vợ và ba con mà đến giờ vẫn chưa tìm thấy thi thể. Cạnh đó, các chiến sĩ bộ đội đang tích cực tìm kiếm thi thể người thân của ông - Ảnh: Thái Bá Dũng |
Đã tám ngày trôi qua kể từ lúc cơn bão số 9 tấn công vào miền Trung và Kontum, có một xã được nhắc đến nhiều nhất đó là xã Đăk Na (huyện Tu Mơ Rông, Kontum), xã có số người chết nhiều nhất (13 người) và cũng là nơi có nhiều ngôi làng bị vùi lấp hoàn toàn.
Sau nhiều ngày không thể tiếp cận, ngày 6-10 Tuổi Trẻ đã có mặt tại Đăk Na và chứng kiến những nỗi đau và những câu chuyện ấm tình người trong cơn hoạn nạn.
| Do đường vào xã bị cô lập hoàn toàn nên nhiều người phải sử dụng cáng để đưa người bệnh di chuyển ra bệnh xá -Ảnh: T.B.D. |
Chỉ một cách duy nhất là lội bộ
Từ tờ mờ sáng 6-10, tại trung tâm xã Đăk Tơ Kan và Đăk Rơ Ông, hàng chục bộ đội đã được tập kết để cõng gạo và nhu yếu phẩm lên cho người dân xã Đăk Na đang bị cô lập. Một vị chỉ huy cho biết từ ngày bão lũ đến nay toàn bộ lương thực, hàng cứu trợ đều được bộ đội cõng vào cho dân, không một phương tiện nào có thể vượt qua được ngoài việc lội bộ vượt 25km đường bùn lầy, tương đương với một ngày đi bộ.
Tuyến tỉnh lộ dẫn vào Đăk Na hầu hết bị đất đá bịt kín, nhiều đoạn đường bị núi lở đứt luôn cả chân, chỉ trơ lại những mảng bêtông bị bẻ nát. Giữa hình ảnh ấy, bộ đội và người dân vẫn đu mình trên từng con đường mòn để cõng gạo vào cho dân, vượt quãng đường đổ nát ròng rã suốt một ngày trời.
21g25, chúng tôi có mặt tại UBND xã Đăk Na, từ phía cổng ủy ban xuất hiện bóng hai người đàn ông nhá nhem trong đêm tối đang lê từng bước nặng nhọc cõng gạo cứu trợ cho đồng bào. Đó là A Chung và A Voi. Lả đi vì đói và mệt, A Chung chỉ kịp thả chiếc gùi xuống đất rồi đổ sụp giữa nền sân. A Voi mặc bộ đồ lính, đội chiếc mũ cối, ông cho biết đó là bộ đồ được một anh bộ đội cho vì nhà cửa đã mất hết, áo quần cũng không còn để mặc. Để cứu đói, nhiều người dân từ tờ mờ sáng đã cùng nhau lội bộ xuống tận xã Đăk Rơ Ông cõng hàng cứu trợ về tập kết tại xã.
| Trường tiểu học Đăk Na và ngôi làng Kon Chai gần như bị vùi lấp hoàn toàn sau bão -Ảnh: T.B.D. |
Tuy nhiên, A Voi và A Chung vẫn chưa phải là hai người cuối cùng cõng hàng về xã trong đêm mà nhiều người sức kém hơn cùng đi cõng hàng bị rơi lại phía sau. Giữa đêm tối mịt mùng, ngoại trừ A Loang đang lang thang như người không hồn sau khi nhà cửa bị cuốn trôi hết, toàn bộ cán bộ xã đều có mặt trực chiến tại xã để hướng dẫn bà con.
Anh Lâm Văn Chung - phó chủ tịch xã - cho biết kể từ hôm bão về đến nay anh và tất cả anh em đều không ngủ trực lại xã thâu đêm để người dân bớt phần sợ hãi, hoảng loạn sau những gì đã xảy ra. Ngay cả sau khi mưa đã hết nhưng đất trên các ngọn núi vẫn tiếp tục đổ về đe dọa mạng sống người dân. Lúc 13g20 ngày 6-10, một ngọn núi bỗng đổ một mảng đất lớn xuống, cả làng Mô Bành 1 chạy tán loạn, ngay sau đó toàn bộ hộ dân sống trong khu vực nguy cơ sạt lở cao được huy động di dời về Trường THCS Đăk Na.
Anh Chung cũng cho biết nỗi khiếp sợ về núi lở, lũ quét đã khiến bà con gần như hoảng loạn thật sự, sợ màn đêm và bất kỳ một tiếng động nào từ trên núi cũng khiến cả làng chạy tán loạn. Từ sau khi núi sập, UBND xã đã trở thành nơi lánh nạn cho bà con cả ngày lẫn đêm, thậm chí nhiều gia đình nhà cửa không ảnh hưởng gì nhưng vẫn ôm đồ lên xã ở vì khiếp sợ.
| Trở về từ cõi chết Ông Lâm Văn Chung cho biết đến thời điểm hiện tại xã Đăk Na đã có 13 người chết, trong đó chín người vẫn còn nằm vùi trong đất đá. Đặc biệt, có một trường hợp thoát chết hi hữu mà ban đầu cả xã và chính quyền đã chính thức khai tử, nhưng sau hai ngày đã trở về trong sợ hãi, đó là ông A Được, nhà ở thôn Longtum. Ông Chung cho biết ngày xảy ra lũ lụt, ông A Được bị đất vùi và cuốn đi cách xa cả cây số. Hai ngày không thấy A Được, tất cả mọi người đều nghĩ ông đã chết, sau đó thì A Được trở về với khuôn mặt xanh xao, hốc hác và sợ hãi. Ông kể lại nhờ bám được vào một gốc cây mà ông thoát chết, sau đó vì quá sợ hãi ông đã bỏ lên một ngọn núi cao, nằm trên một ngọn cây suốt hai ngày. |
Sát cánh cùng dân
Giữa màn đêm mịt mùng, phía sau lưng ủy ban xã vẫn âm ỉ tiếng gào thét của núi và những con suối cuồn cuộn, hung dữ. Chủ tịch xã thắp đèn dầu vừa được làm từ một vỏ lon bia và huơ đi huơ lại để ra hiệu cho bà con ở các làng rằng cán bộ xã vẫn bên bà con. Cũng lúc này, sau bữa cơm tối đã xong, hơn 100 chiến sĩ cùng chỉ huy được tập trung tại xã làm công tác tư tưởng và sinh hoạt văn nghệ.
Dàn đồng ca bài hát Vì nhân dân quên mình được cất lên chạy dọc các con suối giữa màn đêm u tối như tiếp thêm sức lực cho những người dân đang trông chờ vào bộ đội và chính quyền. Đại úy Phùng Trung Văn - chính trị viên tiểu đoàn B04, trung đoàn 990, Bộ chỉ huy quân sự tỉnh Kontum - cho biết đêm nào bộ đội cũng phải hát thật to để động viên, trấn an người dân bớt phần hoảng sợ.
23g. Vẫn tiếp tục xuất hiện những người dân cõng gạo về đến ủy ban xã trong mệt mỏi. Anh Phạm Ngọc Quý, kế toán trưởng xã Đăk Na, cho biết trong những ngày bão lũ, để cứu đói cho dân xã huy động mỗi ngày 30-40 người dân đi cõng gạo, luân phiên các thôn, ưu tiên những gia đình có nhà sập và thân nhân mất cõng gạo ít hơn.
Người cứu buôn làng đã ra đi
Mặc dù tình hình đã tạm ổn, dân được tập kết an toàn và được bộ đội cõng gạo, sẻ áo nuôi dân nhưng gặp anh Lâm Văn Chung vẫn nặng trĩu nỗi đau. Anh Chung kể: Ngày 1-10, sau nhiều ngày mưa liên tiếp thì cả làng Mô Bành 2 bắt đầu có cảm giác lo sợ sắp có điều gì đó sẽ xảy ra.
Sáng đó, cả làng đang chuẩn bị giờ cơm trưa thì bỗng “ào”. Toàn bộ cây cối, đất đá của ngọn núi sau làng đổ xuống chỉ trong vài phút. Lúc đó ông A Loang, bí thư xã, mặc dù nhà nằm ở vị trí cao nhưng trước cảnh hỗn loạn, ông lao về phía nhà dân khi núi đang đổ xuống dần và đẩy mọi người chạy về hướng mình. Nhưng không kịp nữa, vợ và ba con của A Thau đang chuẩn bị ăn cơm trưa đã không kịp chạy, để núi vùi lấp tới nay vẫn chưa tìm thấy.
Anh Chung kể lúc núi lở, ở làng Mô Bành 2 có tất cả 10 hộ dân được đích thân bí thư xã dẫn chạy dọc các khu đồi để lánh nạn, nhưng bốn bề là núi nên không biết chạy đâu cho thoát, tiếng la hét của người lớn, tiếng khóc thét thảm thiết của trẻ con khiến khung cảnh như ngập chìm trong đại họa.
Bí thư xã bế một em nhỏ vừa chạy vừa ngoái lại quan sát dân tiến về một khu đồi để vượt qua được dòng sông Đăk Na, đưa bà con về một khu đất bằng. Lúc tới sát dòng suối, bí thư xã lệnh cho bà con đứng trên, không được tiến xuống suối, còn ông và một thanh niên tuổi 18 tên A Vằn xuống tìm cách qua suối. Đúng lúc đó, A Vằn bất ngờ đẩy bí thư A Loang lùi lại phía sau rồi tự mình nhảy xuống để đốn một thân cây làm cầu đưa dân làng qua suối. Tuy nhiên, ngọn núi sập bất ngờ đã đưa Vằn đi mãi mãi.
Hôm tôi đến, ông A Loang vẫn chưa thấy về. Anh Chung cho biết kể từ khi nhà bị sập, dân làng chết và nhất là chứng kiến A Vằn cứu mình mà mãi mãi không về, ông A Loang cứ lang thang như người không hồn. Nhiều lúc thấy ông quay về đổ sụp xuống khóc trước cảnh làng Mô Bành 2 của mình rồi lại đi đâu đó.
Nghe câu chuyện của A Vằn, tôi ngược lên phía làng Mô Bành 1 nằm chơ vơ trên một ngọn núi. Giữa ngôi nhà ngổn ngang và chỉ độc một chiếc giường nan, nhiều người dân cũng đang có mặt và khóc hết nước mắt trước khung cảnh quá sức đau buồn của A Hình và Y Dơ, bố mẹ của A Vằn. Ông A Hình cho biết sáng đó lúc thấy làng chạy hoảng loạn thì A Vằn lao qua, ai ngờ đó là lần cuối cùng ông nhìn thấy con, đứa con trai hiền lành, chăm chỉ và đang dang dở với ước mơ làm thầy giáo đã ra đi.
THÁI BÁ DŨNG (Tuổi trẻ)*
Bình Thuận: thiệt hại do lũ quét trên 10 tỉ đồng
Chiều 7-10, ông Nguyễn Hùng Tân, chánh văn phòng Ban phòng chống lụt bão và tìm kiếm cứu nạn tỉnh Bình Thuận, cho biết hai người ở xã Phan Sơn, huyện Bắc Bình được cho là mất tích do lũ quét xảy ra sáng 6-10 đã trở về nhà sau khi đi tránh lũ.
Hiện công tác khắc phục thiệt hại do lũ quét vẫn đang được các lực lượng quân đội, công an, lực lượng thanh niên địa phương tiến hành khẩn trương. Tỉnh cũng đã cử đoàn công tác đặc biệt cùng với những phương tiện cơ giới, lều bạt, lương thực đến các xã bị thiệt hại giúp dân khôi phục nhà cửa và hoa màu. Sáng 6-10, lũ quét cục bộ do mưa lưu vực kết hợp mưa nguồn bất ngờ đổ về cuốn trôi nhiều nhà cửa, gia súc và hoa màu tại các xã Sông Bình, Sông Lũy, Phan Tiến, Phan Lâm, Phan Sơn.
Theo thống kê của Ban phòng chống lụt bão và tìm kiếm cứu nạn Bình Thuận, đã có 127 căn nhà bị thiệt hại, trong đó sập hoàn toàn 9 căn. Lũ quét cũng gây thiệt hại 1.447ha gồm lúa, bắp, hoa màu và cây ăn trái; trên 243 gia súc bị nước lũ cuốn trôi. Nhiều công trình thủy lợi quan trọng của tỉnh cũng bị hư hỏng nặng. Quốc lộ 1A đi qua địa bàn huyện bị kẹt xe trong năm giờ do nước dâng cao gần 1,5m. Theo ông Tân, ước tính thiệt hại do trận lũ quét trên 10 tỉ đồng.
QUANG PHÚC