Không để công trình phản kiến trúc “bám” Hồ Gươm

Kiến trúc sư (KTS) Ngô Doãn Đức - ảnh: V.C

Cuộc thi này hướng tới việc giải quyết cơ bản quy hoạch kiến trúc không gian khu vực Hồ Gươm với những vấn đề đặt ra trong tương lai, ví dụ như: mở các trục không gian kiến trúc tích cực để phục vụ cộng đồng, mở ra các quảng trường, các tuyến đi bộ, nối kết các con đường, mở ra các luồng giao thông tiếp cận hoặc mở thông vào trong lòng khu vực Hồ Gươm cho hợp lý để giải quyết các bài toán về giao thông, về cảnh quan đô thị, về công trình kiến trúc ven hồ, về không gian mặt nước, cây xanh của khu vực này.

* Thưa KTS, trong nhiều thập kỷ qua, một số công trình kiến trúc khá nặng nề được xây cất ven Hồ Gươm và được dư luận cho rằng là đã phá vỡ cảnh quan kiến trúc của khu vực này. Ý kiến của ông về thực trạng này?

Ý tưởng chính của nhóm KTS chúng tôi là quan niệm khu vực Hồ Gươm là một viên ngọc quý đang bị những tạp chất, những lớp bụi của quá trình phát triển đô thị bám vào. Toàn bộ đồ án của chúng tôi là kiến tạo một chuỗi không gian mở liên hoàn từ tượng vua Lý Thái Tổ đến khu trung tâm văn hóa cộng đồng (giải tỏa khu trụ sở điện lực hiện nay) ôm lấy đền Ngọc Sơn rồi kéo vắt qua quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục nối sang bờ bên này đến tượng vua Lê. Tinh thần là phải duy trì và phát huy hình thái kiến trúc rất đa dạng của không gian Hồ Gươm

KTS Hoàng Thúc Hào (nhóm KTS được trao giải nhì cuộc thi)

- Quy hoạch Q.Hoàn Kiếm (Hà Nội), trong đó có khu vực Hồ Gươm đã được phê duyệt năm 2004. Tuy vậy, những công trình kiến trúc nặng nề này đã được xây cất trước đó và gặp phải sự không đồng thuận trong dư luận xã hội. Dư luận cho rằng, tòa nhà bưu điện bên Hồ Gươm được ví như “một nắm tay đặt bên khay nước”, còn tòa nhà trụ sở UBND TP được thiết kế kiến trúc cứng nhắc thẳng đứng như một chiếc “máy chém”, tòa nhà ở quảng trường cuối phố Đinh Tiên Hoàng trông như “hàm cá mập” và khu nhà “Hà Nội vàng” bên kia hồ giống như một bức tường thành.

Đây là những công trình “phản kiến trúc” gây nguy hại, đe dọa cho không gian kiến trúc khu vực Hồ Gươm. Vì đặc thù kiến trúc khu vực này là những tán cây xanh lúp xúp ven hồ với mặt nước mênh mông thoáng đãng, lô nhô thấp thoáng những mái nhà cổ. Do vậy, những công trình chiếm khối tích không gian kiến trúc lớn đã làm đảo ngược cảnh quan kiến trúc khu vực Hồ Gươm.

Các công trình “phản kiến trúc” đang hiện diện ven Hồ Gươm - ảnh: Ngọc Thắng

* Vậy các đồ án kiến trúc gửi đến Ban giám khảo cuộc thi này có tính đến phương án cải tạo các công trình vừa nói?

- Các đồ án dự thi đều tính đến vấn đề này và hướng tích cực chính là ở chỗ đó. Các KTS đề cập tới khối tích phi tỷ lệ của các công trình kiến trúc xây dựng hiện có trong khu vực này đã làm mất đi nhiều giá trị của khu vực di sản Hồ Gươm. Việc cải tạo, xử lý các công trình này đã được đề xuất trong các đồ án, như tòa nhà bưu điện đồ sộ chạy dọc cả trăm mét trên đường Đinh Tiên Hoàng, có phương án đề nghị phân khúc, có những khối nhà phải “chặt ra”, giật cấp và phủ cây xanh lên trên; có phương án đề nghị phá dỡ hoàn toàn.

Về tòa nhà trụ sở UBND TP Hà Nội, có phương án mạnh dạn đề xuất chuyển đổi mục đích sử dụng, để giảm thiểu sự hiện diện của khối kiến trúc cứng nhắc này bên Hồ Gươm hoặc xóa bỏ để dành đất cho quảng trường phục vụ sinh hoạt cộng đồng. Vì TP Hà Nội đã mở rộng, chúng ta không thiếu đất, thiếu vị trí đẹp để xây dựng trụ sở UBND TP to đẹp, đàng hoàng hơn.

Có phương án đề nghị nối kết trục không gian phía tây Hồ Gươm với phố Hàng Trống nhằm tôn tạo cảnh quan khu vực tượng vua Lê ven hồ. Khu nhà “hàm cá mập” có khối tích lớn giống như “con cá to” xuất hiện đột ngột bên cạnh những ngôi nhà nho nhỏ của khu phố cổ nên trở thành vô lý và phản cảm cũng có đồ án đề xuất phải xử lý.

Nói chung, các đồ án kiến trúc trong cuộc thi “Ý tưởng quy hoạch và thiết kế đô thị khu vực Hồ Gươm và vùng phụ cận” đều có đề xuất phải chuyển đổi diện mạo các công trình “phản kiến trúc” đang hiện diện ven hồ nói trên.

Việt Chiến (Thanh niên)