Hạ du ngập nặng sau khi hồ chứa thủy điện A Vương xả nước.
|
Sau khi xảy ra "sự cố" xả lũ hồ chứa thuỷ điện A Vương, lần đầu tiên, Ban lãnh đạo Cty CP thuỷ điện A Vương và cơ quan chức năng tỉnh Quảng Nam mới có dịp ngồi lại "đối chất" trong cuộc họp với đoàn kiểm tra của Ban Chỉ đạo phòng, chống lụt bão Trung ương (PCLBTƯ) vào ngày 16.10.
Phía A Vương cho rằng, việc xả lũ hồ chứa "có cũng như không", chẳng hề hấn gì đến việc lũ hạ du dâng cao bất thường, còn phía tỉnh Quảng Nam vẫn khẳng định "thủ phạm chính" là A Vương.
Ngày 16.10, đoàn kiểm tra công tác PCLB các hồ chứa thuỷ điện khu vực MT-TN của Ban Chỉ đạo PCLBTƯ do ông Trần Quang Hoài - Phó ban Chỉ đạo làm trưởng đoàn, cùng đại diện các bộ Công Thương, TNMT, NNPTNT đã kiểm tra tại thuỷ điện A Vương, với sự tham gia của ban lãnh đạo Cty CP thuỷ điện A Vương, Ban PCLB, GĐ các sở Công Thương, TNMT, NNPTNT tỉnh Quảng Nam.
Theo yêu cầu của đoàn kiểm tra, phía Cty A Vương và phía tỉnh đã nêu các ý kiến, nhận định về "sự cố" xả lũ hồ chứa A Vương. Và trong cuộc "đối chất" này, mỗi bên đều giữ vững lập trường quan điểm trái ngược nhau của mình.
 |
| Ông Nguyễn Thanh Quang - Phó Trưởng ban thường trực Ban PCLB tỉnh: "A Vương xả lũ lúc hạ du ngập lụt như giọt nước làm tràn ly" (ảnh trái). Ông Nguyễn Văn Lê - Chủ tịch HĐQT Cty A Vương: "Lũ lớn bất thường không phải do A Vương xả hồ" . |
A Vương không quan tâm đến hạ du
Ban PCLB tỉnh đưa ra các thông số so sánh, đối chiếu cho thấy mực nước lũ trên hệ sông Vu Gia-Thu Bồn vùng hạ du thuỷ điện sau khi xả lũ A Vương dâng cao hơn hẳn mức lũ năm 2007 và cả lũ lịch sử 1999, trong khi lượng mưa tại vùng thượng nguồn không cao hơn năm 2007, để cho thấy sự tác động từ lượng nước xả của A Vương.
Ban PCLB tỉnh cũng nêu phản ánh của nhân dân nhiều xã ở huyện Đại Lộc nằm ngay dưới chân A Vương, là trong đợt lũ vừa qua sau khi hồ chứa A Vương xả lũ thì mực nước sông Vu Gia dâng lên đột ngột rất nhanh và mức nước cao hơn lũ lịch sử 1999 từ 0,5-1,5m; và người dân cũng cho rằng, thủ phạm chính là A Vương. Từ đó, tỉnh kết luận rằng việc xả lũ hồ chứa A Vương từ 29-30.9 là nguyên nhân góp phần gây ngập lụt trên diện rộng và thiệt hại lớn tại các địa phương vùng hạ du thuỷ điện.
"Kinh nghiệm" qua đợt xả lũ này - theo tỉnh, là những tồn tại, bất cập về vấn đề xả lũ của A Vương. Tồn tại cơ bản nhất là A Vương chỉ chú trọng đến hiệu quả phát điện, an toàn công trình mà chưa quan tâm đến vấn đề ngập lụt vùng hạ du. Theo thiết kế, dung tích phòng lũ của hồ A Vương chỉ 14,25 triệu mét khối - là quá nhỏ so với lượng nước đến hồ trong một trận lũ, không thể cắt lũ, chậm lũ cho vùng hạ du.
 |
| Đoàn kiểm tra khảo sát hồ A Vương ngày 16.10. |
Việc xả lũ này lại chỉ thực hiện khi mực nước hồ đạt cao trình 380m, thường sẽ trùng với thời điểm xảy ra lũ lớn ở lưu vực sông Vu Gia, tạo nên một tổ hợp lũ bất lợi, dẫn đến mực nước lũ dâng cao và nhanh, trong khi Cty A Vương khi xả lũ chỉ thông báo để đặt tỉnh trong tình trạng đã rồi, lại chẳng hề có cảnh báo dự báo mực nước, lưu lượng trên các sông vùng hạ du khi xả lũ, khiến chính quyền và nhân dân vùng hạ du bị động, không kịp trở tay.
A Vương có cũng như không
Tuy nhiên, phía Cty A Vương cho rằng, việc đổ lỗi về tình trạng lũ lớn bất thường vừa qua cho hồ chứa xả lũ, là hoàn toàn không đúng; ngược lại, A Vương còn góp phần cắt giảm lũ cho hạ du, khi thực hiện đúng quy trình vận hành A Vương do Bộ Công Thương ban hành nhằm đảm bảo an toàn cho hồ chứa.
Theo ông Nguyễn Văn Lê - Chủ tịch HĐQT Cty, thì từ 7h ngày 28 (mực nước hồ 361,6m) đến 15h ngày 29.9 (mực nước hồ 380m-phải bắt đầu xả lũ), thì lượng nước về hồ là 146 triệu mét khối đã được tích lại trong hồ, như vậy hồ đã cắt được lũ cho hạ du với dung tích nước này.
Cũng theo cách tính khác nữa của Cty, tổng lượng nước xả tràn 149 triệu mét khối này chiếm khoảng 1/16 lượng nước của hệ sông Vu Gia, mà theo bình thường khi không có điều tiết của hồ A Vương - nghĩa là không có thuỷ điện A Vương, thì tỉ lệ này là 1/8, đã trực tiếp góp phần giảm lũ cho hạ du. Về công tác phối hợp trong quá trình xả lũ, Cty đều báo cáo và nhận được chỉ đạo từ chính quyền và khẳng định: "Hiện tại, chúng tôi tuân thủ đúng quy trình vận hành của Bộ Công Thương ban hành cho A Vương, nếu sau này có điều chỉnh thì chúng tôi sẽ tuân thủ theo cái mới".
Ông Nguyễn Thanh Quang - GĐ Sở NNPTNT, là Phó Trưởng ban thường trực Ban PCLB tỉnh, được tỉnh uỷ quyền làm việc với đoàn kiểm tra - phản bác gay gắt và thẳng thắn: "Tôi không đồng ý rằng A Vương góp phần cắt giảm lũ. Trong hoàn cảnh bão lũ khẩn cấp không thể tính toán bình thường như bây giờ ngồi đây, vì hạ du đang dâng lũ đầy, thì A Vương xả lũ - một cái ly nước gần đầy chỉ cần một giọt nước nữa là tràn ngay. Về việc phối hợp, thì Cty A Vương không có phối hợp gì với địa phương, việc báo cáo xả lũ cũng chỉ là đặt tỉnh trong việc đã rồi, có cho hay không thì A Vương vẫn xả lũ theo quy trình của Bộ Công Thương.
Theo Trưởng đoàn kiểm tra - ông Trần Quang Hoài - bước đầu có thể nhận thấy A Vương đã thiếu phương án PCLB đối với hạ du khi xả lũ khiến dân bị động, việc xem xét linh hoạt nâng dung tích chứa lũ lên cũng giúp giảm được lũ hạ du. Sắp tới, các đơn vị liên quan cần kiến nghị cơ quan thẩm quyền chuẩn hoá quy trình vận hành A Vương, cũng như xây dựng quy trình vận hành liên hồ. Ông Hoài ghi nhận các ý kiến bất đồng về sự cố xả lũ A Vương, yêu cầu Cty cung cấp thêm một số hồ sơ để đoàn kiểm tra tiếp tục xem xét, kết luận, báo cáo và đề xuất cơ chế lên trung ương.
Trương Tâm Thư (Lao động)