Khởi động cảng trung chuyển Vân Phong

Tăng tốc cho Vân Phong

Bao nhiêu lời hoa mỹ đã dành cho vịnh Vân Phong nhưng cũng bấy nhiêu dự án còn nằm trên giấy, “viên kim cương” này vẫn chờ người thợ giỏi mài giũa. Cơ hội mới đã mở ra, Vân Phong đang cần hợp lực cho cuộc tăng tốc sắp tới.

Công nhân chuẩn bị cho ngày khởi công hai cầu cảng đầu tiên tại vịnh Vân Phong - Ảnh: Q.Phương

Nhiều chuyên gia đã ví vịnh Vân Phong như cô gái đẹp nhưng dường như quá tự kiêu với vẻ đẹp của mình để các chàng trai đến rồi lại đi.

Nhiều cơ hội bị bỏ lỡ

Ông Phạm Anh Tuấn, giám đốc dự án Công ty cổ phần Tư vấn thiết kế cảng - kỹ thuật biển (Portcoast), nhớ lại: ngay từ khi mới phát hiện tiềm năng và hình thành dự án cảng trung chuyển container quốc tế Vân Phong, đã có rất nhiều nhà đầu tư nước ngoài quan tâm đặc biệt về tiềm năng của Vân Phong và liên hệ với Portcoast để tìm hiểu cơ hội”. Theo ông Tuấn, hầu hết nhà đầu tư nước ngoài đang đầu tư vào khu vực Cái Mép - Thị Vải đều đã từng khảo sát Vân Phong.

“Nhưng rất tiếc do quy hoạch quá chậm, đến năm 2006 Bộ Giao thông vận tải mới có phê duyệt quy hoạch chi tiết, nên các nhà đầu tư đó đã không dừng chân lại” - ông Tuấn nói.

Nguyên chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa Phạm Văn Chi cũng thừa nhận có rất nhiều nhà đầu tư nước ngoài đến tiếp xúc, tìm hiểu rồi không hồi âm, số khác đăng ký đầu tư nhưng phần lớn dự án vẫn chưa triển khai. “Năm 2004 mọi chuyện mới nhúc nhích được một tí. Năm 2005 tỉnh đánh giá tình hình đã chín mùi nên mới lập Công ty cổ phần Phát triển vịnh Vân Phong. Nhưng tiếc là sau đó lại trục trặc đến nay”.

Ông Phạm Anh Tuấn cho rằng nhiều cơ hội kinh doanh đã bị bỏ lỡ. Một dự án kéo dài gần hai thập niên thì lãng phí về thời gian khai thác, cơ hội đầu tư... “Năm 2003 Portcoast từng có kiến nghị khởi động ngay dự án xây dựng cảng trung chuyển container quốc tế để năm 2005 có thể bắt đầu khai thác”, ông Tuấn nói.

Tại cuộc họp ngày 8-4-2003 ở tỉnh Khánh Hòa về quy hoạch phát triển khu vực vịnh Cam Ranh và vịnh Vân Phong, nhiều người khi đó rất mừng khi văn phòng Chính phủ thông báo ý kiến kết luận của phó thủ tướng thường trực Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng, trong đó có đoạn nêu rõ là “Trước mắt tập trung xây dựng hai cầu cảng để đưa vào khai thác đầu năm 2005...”.

“Năm 2005 là thời điểm nhiều hãng tàu lớn trên thế giới đang ồ ạt vào tìm vị trí dừng chân. Khi ấy có cảng chắc chắn lôi kéo được không ít hãng tàu vào Vân Phong. Đến nay, nhiều hãng tàu đã đầu tư xây dựng hệ thống logistic tại những nơi khác”, nhà tư vấn nhiều kinh nghiệm này nhận định.

Tương tự, kỹ sư Doãn Mạnh Dũng, tổng thư ký Hội Khoa học kỹ thuật biển TP.HCM, kể lại: năm 1998, một tập đoàn của Mỹ từng khảo sát Vân Phong, sau đó họp với Viện Chiến lược Bộ Giao thông vận tải và tỏ ý muốn đầu tư. “Tiếc là khi đó chính sách của ta không rõ ràng trong việc mời đầu tư nước ngoài vào khu vực này nên câu chuyện rồi cũng dần lãng quên” - ông Dũng tiếc rẻ.

Ông Chu Quang Thứ, nguyên quyền cục trưởng Cục Hàng hải VN, cho biết một câu chuyện khác: “Hãng tàu Maersk Sealand đã có thời kỳ bỏ tiền ra cùng với Cục Hàng hải nghiên cứu về Vân Phong. Họ cũng có gặp lãnh đạo Chính phủ để sẵn sàng đầu tư, nhưng sau đó do nhiều lý do nên họ không tiếp tục đầu tư vào Vân Phong”.

Thời cơ quyết định

Theo Ban quản lý khu kinh tế Vân Phong, hiện nay vẫn có không ít nhà đầu tư nước ngoài đang ngấp nghé vào Vân Phong để làm cảng. Không tiết lộ tên nhà đầu tư nhưng ông Nguyễn Trọng Hòa, trưởng Ban quản lý khu kinh tế Vân Phong, cho biết đang có bốn nhà đầu tư rất lớn tìm hiểu đầu tư vào cảng Vân Phong. Các nhà đầu tư này đến từ Mỹ, Nga, Nhật với nguồn vốn khá lớn. “Cách đây ít ngày, họ vừa liên lạc với tôi để tìm hiểu kỹ về dự án cảng trung chuyển container quốc tế. Các nhà đầu tư này đều có ý định đầu tư nghiêm túc” - ông Hòa nói.

Trong khi đó ông Dương Chí Dũng, tổng giám đốc Vinalines, khẳng định đã ký với Tập đoàn Maersk (Đan Mạch) để đầu tư cảng, logistic và vận tải biển, ký hợp tác chiến lược với SSA Marine (Mỹ) và thỏa thuận hợp tác với một số hãng vận tải biển lớn như MYK, K-lines, MOL...

Về câu hỏi vì sao Sumitomo, một tập đoàn lớn của Nhật, đã đeo đuổi dự án này từ rất lâu nhưng chưa được “gật đầu”, ông Dũng giải thích: “Chúng ta phải phát triển cảng trung chuyển quốc tế. Đây là tâm điểm. Trong khi đó, mục tiêu của Sumitomo khác với mục tiêu của Chính phủ và Vinalines. Sumitomo không làm cảng, làm vận tải mà chỉ đầu tư tài chính và làm khu công nghiệp. Họ tập trung vào khu kinh tế và KCN nhưng lại muốn lấy hết cả khu vịnh, làm tất cả, sau đó gọi nhà đầu tư vào làm cảng”. Theo ông Dũng, Sumitomo không chuyên về cảng nên sẽ được mời tham gia đầu tư vào các lĩnh vực phát triển khu kinh tế, khu công nghiệp, khu phi thuế quan...

Trước nhận xét của giới chuyên gia khoa học và doanh nghiệp rằng việc triển khai xây dựng cảng trung chuyển quốc tế quá chậm, ông Dũng cho rằng: “Vì là cảng trung chuyển quốc tế đầu tiên của VN nên nó phải có tính đặc thù. Quá trình nghiên cứu thiết kế phải hết sức thận trọng. Vì vậy, việc nghiên cứu, triển khai có chậm hơn các cảng khác, nhưng sự chậm chạp này là cần thiết, chậm tích cực” - ông Dũng nói.

Trong khi đó, theo các chuyên gia, nếu không có đầu mối đủ quyền quyết định và giải quyết những vấn đề mang tính tổng thể cho Vân Phong thì việc triển khai sắp tới sẽ tiếp tục ì ạch. “Để có thể triển khai đồng bộ và nhanh chóng giữa việc xây cảng, đường sắt, đường bộ, khu kinh tế... thì ban quản lý cần đủ mạnh để làm việc với các bộ, ngành và địa phương. Chúng tôi từng kiến nghị ban này trực thuộc Chính phủ và được giao quyền đến nơi đến chốn”, ông Phạm Văn Chi thẳng thắn.

Ông Chu Quang Thứ cũng đề nghị: phải gom việc quản lý khu kinh tế này về một mối mà “nhạc trưởng” phải trực thuộc Chính phủ, do một phó thủ tướng phụ trách trực tiếp. Nếu cứ để như hiện nay thì có rất nhiều cấp mà lại không cấp nào có quyền quyết định, rồi lại lên Thủ tướng, ảnh hưởng tới sự thu hút đầu tư.

LÊ NGUYÊN MINH - BẠCH HOÀN (Tuổi trẻ)