Tại ĐBSCL, tình trạng doanh nghiệp (DN) mua cá tra, ba sa của nông dân nhưng không trả tiền hoặc bỏ trốn đang có xu hướng gia tăng khiến nhiều hộ lâm vào cảnh khốn đốn.
| Ông Lê Văn Sền (Châu Phú, An Giang) bán cá 1,4 tỉ đồng nhưng chỉ được trả 200 triệu đồng - Ảnh: Đức Vịnh |
Không loại trừ đang hình thành một “công nghệ” chiếm đoạt tiền của người nuôi cá vốn mất cảnh giác.
Hẹn lần hẹn lữa
Công ty TNHH Hào Huy Hùng (Q.3, TP.HCM) mua cá từ đầu năm tới nay vẫn chưa trả tiền đầy đủ cho nhiều hộ ở ĐBSCL. Theo hợp đồng, công ty thanh toán 40% sau khi bắt cá, còn lại trả dứt điểm trong 30 ngày. Thế nhưng tới hạn công ty không thực hiện đúng cam kết. Anh Cao Văn Cường (Hòa Lạc, Phú Tân, An Giang) kể: “Tôi bán 125 tấn cá trị giá 1,7 tỉ đồng cách đây năm tháng. Phải lên tận TP.HCM đòi tiền, tới nay chỉ nhận được 800 triệu đồng”.
Mấy tháng nay tại trụ sở Công ty TNHH Ngân Nguyễn (P.2, TP Sóc Trăng, Sóc Trăng) thường có nông dân đến đòi tiền bán cá. Công ty hẹn lần hẹn lữa hoài nên bà con thuê nhà trọ ở để đòi tiền. Ông Đoàn Việt Hưng, một khổ chủ tại Thới Thuận, Thốt Nốt, Cần Thơ, bức xúc: “Tôi bán 106 tấn cá hồi tháng 6, trong hợp đồng công ty cam kết thanh toán 20% sau ba ngày, còn lại trả dứt trong hai tuần. Vậy mà 1,45 tỉ đồng tới nay mới trả được 340 triệu đồng”.
Còn Công ty TNHH Toàn Phát (Tân Thành, Lai Vung, Đồng Tháp) mua cá hơn năm nay vẫn chưa thanh toán hết tiền cho 28 hộ ở An Giang, Cần Thơ, Đồng Tháp với tổng số nợ 8 tỉ đồng. Mới đây công ty bán toàn bộ cơ sở cho DNTN Thanh Hải. Khi mua, DNTN Thanh Hải đứng ra làm giấy cam kết sẽ trả 50% số nợ cho từng hộ vào ngày 26-8, 50% còn lại được trả dần nhưng tới hẹn họ phớt lờ.
Địa phương đã mời các bên đến làm việc, tuy nhiên hai DN này cứ đổ trách nhiệm qua lại. “Hơn 1 tỉ đồng bán cá từ tháng 10-2008 chỉ nhận được 140 triệu đồng. Giờ không biết đòi ai. Trong khi nợ vay ngân hàng, nợ vay nóng bên ngoài vây tứ phía” - anh Trần Thanh Bằng (Tân Thành, Lai Vung) than vãn.
Lặn theo... cá
Lâu nay tại An Giang thường có những thương lái cầm sẵn hợp đồng mua bán của một số DN rảo đi mua cá, mua xong rồi... trốn biệt. Ngày 13-3-2009, một nhóm xưng là nhân viên của Công ty CP Gò Đàng (Mỹ Tho, Tiền Giang) mua 46 tấn cá của bà Huỳnh Thị Hai (Phú Bình, Phú Tân). Khi bà Hai đến lấy tiền thì DN bảo không hề mua cá của bà. Còn nhóm người trên tránh mặt, tắt điện thoại...
Trước đó, ông Hồ Văn Tiểu (Ô Long Vỉ, Châu Phú) đến tận DN này ký hợp đồng bán cá. Thế rồi ông chỉ nhận được 432 triệu đồng. 350 triệu đồng còn lại công ty bảo đã trả cho hai người trực tiếp thu mua là Phạm Văn Hiền và Nguyễn Tấn Thành, ngụ ở TP Mỹ Tho. Chìa ra những chứng từ thanh toán, ông Tiểu ấm ức: “Tôi đứng tên hợp đồng bán cá nhưng người ký nhận tiền là Phạm Văn Hiền. Đáng nói hơn, có hai phiếu ghi tên người nhận tiền là Hiền, trong khi người ký nhận là Thành. Hiền và Thành đã bỏ trốn”.
Nạn nhân bán cá cho Công ty Gò Đàng còn có hai hộ Nguyễn Văn Thắng, Nguyễn Thanh Đạo (ở Hồng Ngự, Đồng Tháp). Những khổ chủ này gửi đơn tố cáo, Công an Tiền Giang vừa có báo cáo khẳng định Công ty Gò Đàng câu kết với một số đối tượng để thực hiện hành vi lừa đảo...
Cũng tại An Giang, một thương lái tên Nguyễn Văn Chính cầm hợp đồng của Công ty Gimex trụ sở tại phường An Hòa, Châu Thành, Kiên Giang mua cá của dân rồi cao chạy xa bay. Qua xác minh, Công an huyện Châu Phú cho biết ở Châu Thành, Kiên Giang không hề có phường An Hòa và cũng không hề có Công ty Gimex, bản hợp đồng là giả mạo.
Công ty cổ phần Bảo Vinh (Tắc Cậu, Châu Thành, Kiên Giang) đứng ra mua cá tra của 11 hộ ở Cần Thơ, An Giang, Đồng Tháp... với hợp đồng thanh toán trong vòng 30 ngày. Sau đó giám đốc Phan Hữu Trang bỏ về TP.HCM. Người dân gửi đơn tố cáo. Công an Kiên Giang cho đó chỉ là quan hệ dân sự, không có hành vi cấu thành tội phạm nên không khởi tố vụ án, những hộ này bèn khởi kiện.
Bà Nguyễn Thị Cẩm Thu, thẩm phán Tòa án Châu Thành - người trực tiếp thụ lý các vụ kiện, cho biết ông Trang thừa nhận số nợ 10 tỉ đồng. Tuy nhiên, cơ sở vật chất của DN đã bán, phần lớn số tiền ấy trả nợ ngân hàng khiến nhiều khổ chủ không được thi hành án. 1,4 tỉ đồng bán cá chỉ được trả 200 triệu đồng. Hộ Lê Văn Sền (Khánh Hòa, Châu Phú, An Giang) phải bán đất để trả nợ...
ĐỨC VỊNH (Tuổi trẻ)*
* Ông Bùi Hữu Trí (nguyên chủ tịch Hiệp hội Thủy sản Cần Thơ):
Tình trạng mua cá không trả tiền từng lộng hành lâu nay. Tuy nhiên nó chưa được cảnh báo, chưa có vụ nào được đưa ra xử lý để răn đe và cảnh báo cho nông dân. Nhiều DN không có nhà máy, không đủ khả năng về vốn nhưng vẫn đăng ký kinh doanh, đứng ra mua cá nguyên liệu. Những DN này chỉ thuê mặt bằng để hoạt động. Mua một thời gian thì... trốn nợ. Đề nghị cơ quan chức năng các địa phương cần kiểm tra chấn chỉnh đối với hoạt động kinh doanh của dạng DN này.
* Ông Lê Chí Bình (phó chủ tịch Hiệp hội Thủy sản An Giang):
Để tránh bị lừa, nông dân nên chọn bán cá cho những DN lớn có uy tín lâu nay, có địa chỉ, nhà máy cụ thể. Còn phía DN phải cho nhân viên mình đeo bảng tên của đơn vị khi thu mua. Song song đó phải chấm dứt tình trạng giao hợp đồng thu mua ký sẵn cho các thương lái đi thu mua cá nhằm tránh việc số thương lái này lợi dụng để lừa gạt bà con.