Trong những ngày qua, Trung Quốc và Ấn Độ đã đẩy cuộc khẩu chiến dữ dội và chỉ trích ngoại giao lên một mức căng thẳng bất thường, làm dấy lên nỗi lo rằng sự kình địch truyền thống giữa hai cường quốc ở châu Á có thể vượt tầm kiểm soát.
"Công việc khẩn cấp nhất hiện nay với cả hai nước là kiểm soát khủng hoảng", Han Hua, một chuyên gia về Nam Á tại Đại học Bắc Kinh nhận xét. "Tôi không nghĩ rằng chính phủ Ấn Độ hay Trung Quốc sẽ muốn đẩy vụ việc đi xa hơn nữa".
 |
| (Ảnh minh họa - CMSInvestment) |
Bất đồng sâu sắc
Những bất đồng gần đây giữa Bắc Kinh và New Delhi bùng phát từ tranh chấp biên giới giữa hai nước, vốn đã kéo dài cả thập niên và từng đẩy hai nước vào một cuộc chiến hồi năm 1962.
Tuy nhiên, bất đồng sâu sắc nằm sau một tranh chấp, Shen Dingli, phó giám đốc Viện Nghiên cứu Nam Á ở Trung Quốc nhận xét. "Vấn đề là ở đây là vai trò lãnh đạo. Câu hỏi đặt ra là: Ai lãnh đạo châu Á?".
Tuần trước, tờ China Daily của Trung Quốc đã mở một cuộc tấn công sắc nhọn nhằm vào Ấn Độ. Trong bài xã luận, China Daily cáo buộc Ấn Độ "thiếu thận trọng và ngạo mạn", và nuôi dưỡng "giấc mơ siêu cường...lẫn với suy nghĩ bá chủ".
Bài viết chỉ trích được đưa ra sau khi Bộ Ngoại giao Trung Quốc tỏ ra "bất mãn sâu sắc" với chuyến thăm vận động tranh cử trong tháng này của Thủ tướng Ấn Độ Manmohan Singh tới bang Arunachal Pradesh, phía đông bắc Ấn Độ - nơi Trung Quốc coi là lãnh thổ của mình.
Ấn Độ đáp trả bằng việc phản đối đề xuất viện trợ của Trung Quốc cho một dự án thủy điện tại Kashmir ở vùng Pakistan kiểm soát, nơi Ấn Độ cũng tuyên bố chủ quyền.
New Delhi cũng tuyên bố, tháng 11, nước này sẽ cho phép Dalai Lama - hiện sống lưu vong ở Ấn Độ, tới thăm một tu viện Tây Tạng lớn ở Arunachal Pradesh. Việc này khiến Bắc Kinh "nổi giận".
Cũng trong năm nay, Ấn Độ chuyển hai sư đoàn tới những khu vực nằm giáp biên giới với Trung Quốc, xây 3 đường băng mới ở những ngọn đồi thuộc Himalaya. Việc làm này được cho là nỗ lực nhằm cân xứng với những kế hoạch quân sự ở Trung Quốc ở nam Tây Tạng và ngăn chặn những cuộc thâm nhập xuyên biên giới của lực lượng tuần tra Trung Quốc.
"Biên giới giữ vai trò là một phong vũ biểu của quan hệ hai nước hơn là vấn đề của chính bản thân nó", Jean-Francois Huchet, lãnh đạo Trung tâm nghiên cứu về Trung Quốc đương đại của Pháp, đóng tại Hongkong cho hay.
Chỗ ngứa trong quan hệ Trung Ấn
Một trong số những vấn đề gây khó chịu lớn trong quan hệ Trung Quốc - Ấn Độ là hiệp ước hợp tác hạt nhân mà New Delhi ký với Washington vào năm ngoái, ông Huchet nhận xét.
Cùng với dấu hiệu nồng ấm mới trong quan hệ Ấn Độ - Mỹ, bản thỏa thuận giúp Ấn Độ có những tiến bộ trong chương trình hạt nhân quân sự - một điều mà Bắc Kinh luôn lo ngại. Thêm nữa, New Delhi còn tham gia vào những cuộc diễn tập quân sự với Nhật và Australia và điều này khiến Trung Quốc phải thể hiện sự ganh đua rõ ràng hơn, Hash Pant - giảng dạy quan hệ quốc tế tại trường King ở London nhận xét.
Quan chức Ấn Độ từ lâu cũng đã bực bội với những hành động mà họ coi là nỗ lực kiềm chế ảnh hưởng của Ấn Độ tại Nam Á của Trung Quốc. Những nỗ lực rõ ràng nhất gồm việc Bắc Kinh liên minh mật thiết với kẻ thù cũ của Ấn Độ là Pakistan. New Delhi cũng lo ngại về những khoản viện trợ quân sự của Trung Quốc cho những nước láng giềng của họ là Bangladesh, Myanmar, Nepal và Sri Lanka.
Mặt khác, về phần Trung Quốc, nước này luôn nghi ngờ ý định của Ấn Độ. "Chúng tôi không thể phân tách những diễn biến gần đây khỏi chiến lược cân bằng sức mạnh tổng thể trong vùng", giáo sư Han nói. "Chiến lược của Mỹ là thuyết phục Ấn Độ trở thành một cái phanh đối với sự lớn mạnh của Trung Quốc và thỏa thuận hạt nhân giữa hai bên là biểu tượng của quan hệ đối tác chiến lược Mỹ, Ấn".
Hoài Linh (Vietnamnet)