Lựa chọn công nghệ là yếu tố quan trọng

. Phóng viên: Với trách nhiệm là cơ quan thẩm tra về chủ trương đầu tư dự án điện hạt nhân Ninh Thuận, ông quan tâm đến vấn đề nào nhất?

- GS-TS Đặng Vũ Minh: Nếu được Quốc hội thông qua chủ trương, việc triển khai sẽ do Chính phủ tiến hành. Dự kiến, việc xây dựng nhà máy bắt đầu khoảng năm 2015 và hoàn thành nhà máy đầu tiên khoảng năm 2020. Chúng ta dự kiến xây dựng 2 nhà máy với tổng công suất 4.000 MW.

Một trong những vấn đề tôi quan tâm nhất là an toàn, trong đó có 4 yếu tố quyết định. Đầu tiên là công tác chuẩn bị. Thứ hai là việc đào tạo cán bộ. Ba là công nghệ. Cuối cùng là công tác quản lý, tổ chức vận hành.

. Ngoài vấn đề an toàn, ủy ban có lưu ý vấn đề gì khác không?

- Đó là đào tạo cán bộ. Không phải vài năm mà ít nhất cần phải 5 năm, để sao cho năm 2015, khi chúng ta bắt đầu xây dựng nhà máy, số cán bộ này sẽ tham gia ngay vào các khâu lắp đặt, điều chỉnh, vận hành thử; nắm vững các nguyên lý hoạt động của từng thiết bị. Đến khi nhà máy xây xong vào năm 2020, họ có thể trực tiếp tham gia vận hành.

. Vấn đề giá thành và công nghệ được đặt ra thế nào, thưa ông?

- Tất nhiên, đó là những vấn đề phải được đặt ra. Phải chọn công nghệ sao cho đến năm 2020, khi nhà máy đi vào vận hành, vẫn tiên tiến, hiện đại và quan trọng nhất là có độ an toàn cao. Tất nhiên, công nghệ càng hiện đại, càng an toàn thì giá thành càng cao. Vì vậy, cần cân nhắc giữa giá thành và công nghệ. Các chuyên gia về công nghệ, tài chính sẽ phải cân nhắc, tính toán kỹ lưỡng vấn đề này sao cho phù hợp nhất với hoàn cảnh nước ta.

. Thưa ông, vì sao lại chọn đặt nhà máy ở Ninh Thuận?

- Các nước khi quyết định đặt nhà máy điện hạt nhân ở đâu đều có tiêu chí nhất định, căn cứ vào công nghệ, điều kiện tự nhiên và điều kiện kinh tế- xã hội của từng vùng. Trong quá trình lựa chọn địa điểm xây dựng nhà máy điện hạt nhân, các chuyên gia đã xem xét vài địa điểm. Song căn cứ vào các tiêu chí như đã nêu, sau khi thảo luận và cân nhắc, các chuyên gia kết luận Ninh Thuận là nơi phù hợp hơn cả.

. Với thế mạnh của một nước nhiệt đới, tại sao chúng ta không tính tới các nguồn điện năng khác mà lại phát triển điện hạt nhân?

- Có người hỏi tôi sao không dùng năng lượng tái tạo như điện gió, điện mặt trời? Tất nhiên, các chuyên gia cũng đã xem xét và tính toán mọi phương án, trong đó có cả phương án phát triển năng lượng tái tạo. Tuy nhiên, kết quả cho thấy năng lượng tái tạo cũng chỉ có thể đáp ứng được khoảng 10% nhu cầu điện năng. Vì vậy, trong những năm tới, năng lượng hạt nhân vẫn là một giải pháp khả thi hơn cả.

 

Mô hình nhà máy điện hạt nhân tại Ninh Thuận. Ảnh: S.T

. Khi trình chủ trương ra Quốc hội, Chính phủ có đề cập tới nhà thầu hay công nghệ nào chưa?

- Việc lựa chọn công nghệ nào, của nước nào sẽ được tiến hành theo đúng quy định. Để chuẩn bị cho việc đó, tất nhiên các chuyên gia sẽ phải phân tích kỹ thế mạnh cũng như thế yếu về mọi mặt của mỗi công nghệ, mỗi nhà thầu.

Quyết định nhà thầu cũng sẽ được thực hiện theo đúng quy định. Việc có nhiều nhà thầu quan tâm đến dự án của ta cũng là điều đáng mừng, bởi thông qua đó có thể lựa chọn được công nghệ phù hợp nhất.

. Thời gian qua, ủy ban đã đi tìm hiểu thực tế ở đâu? Các chuyến đi đó có thể giúp hình dung nhà máy điện hạt nhân của VN thế nào?

- Tôi đã đi tìm hiểu ở Đức, Nhật và Nga. Các thành viên khác của ủy ban cũng đã đi một số nước khác. Đến mỗi nước, chúng tôi đều rút ra được nhiều  bài học kinh nghiệm trong lĩnh vực phát triển điện hạt nhân. Song, đó vẫn là những bài học kinh nghiệm của bạn, chúng ta phải xem xét và rút ra những bài học phù hợp nhất. Quy mô nhà máy điện ở các nước rất khác nhau.

Cùng tại nhà máy điện hạt nhân với lò phản ứng công suất 1.000 MW, nơi thì có gần 1.000 cán bộ và công nhân kỹ thuật nhưng có nơi chỉ cần hơn 500 người. Ở nước ta, con số này sẽ do chuyên gia quyết định, tùy thuộc vào nhiều yếu tố như loại công nghệ, mức độ tự động hóa, trình độ cán bộ...