Tai nạn sạt lở núi tại khu vực sông Nước Vin, xã Trà Giác, huyện Bắc Trà My, tỉnh Quảng Nam, xảy tối ngày 5.11 đã giết chết 13 người, những con người nghèo khổ phải bỏ làng vào xứ người “mót” vàng. Dù “chưa ăn của rừng, nhưng đã phải vỡ òa nước mắt”.
 |
| Thi hài những người xấu số được chuyển về quê |
Trải qua hơn 2g đồng hồ “nhừ tử” trên tuyến đường ĐT 616 Tam Kỳ - Bắc Trà My đầy ổ voi, ổ trâu vì bị xe tải phục vụ công trình thủy điện Sông Tranh 3 băm nát mới đến trung tâm hành chính huyện. Từ đây, chúng tôi lại phải chuyển qua xe Uoat hơn nửa tiếng để đến km 19. Kế đó, lại tiếp tục đi bộ gần 1g đồng hồ mới tới khu vực sông Nước Vin.
Vào những ngày bình thường, bà con có thể lội bộ. Nhưng bây giờ, dòng sông cuồng nộ, nước chảy xiết. Ngồi trên chiếc “phà đẩy” được kết bằng những thân chuối do các chiến sĩ công binh, lính biên phòng làm, ai cũng lo sợ. Vừa hoàn hồn sang tới bờ thì phía sau, chiếc bè của ông Nguyễn Thanh Vân, Chủ tịch UBND huyện Bắc Trà My, bị lật úp. Tất cả xanh mặt! Một chiến sĩ công binh ào xuống bơi ra giải cứu, chống chọi với dòng nước xiết. May mắn, không có thêm người nào “ra đi”.
Đến nơi, dấu vết của vụ sạt lở núi vẫn còn nguyên vẹn. Gần 100 chiến sĩ công binh, lính biên phòng được huy động đang cào đất, tìm thi thể những người mất tích. Những nắm hương được cắm khắp bãi đất rộng hơn chục ha như cầu mong mau tìm được xác của những người xấu số.
Đêm kinh hoàng
Anh Hoàng Văn Tùng, người may mắn thoát chết, nhưng có vợ là Đỗ Thị Lới không may thiệt mạng, thẫn thờ kể: “Buổi chiều tôi đưa vợ sang sông để về lán trại, còn tôi quay lại để lấy đồ nhưng nước lớn không về kịp, đành ở lại. Ai ngờ!”.
Chị Đỗ Thị Vị, chị của anh Tùng, nước mắt lưng tròng nói: “Tội nghiệp hai vợ chồng nó, theo lời người quen nên dắt díu từ ngoài quê vào đây tìm đường làm ăn. Tới nơi chưa đầy 24g đồng hồ, vừa mới mua sắm đồ dùng, đâu đã lấy của núi rừng Trà My này chút của gì đâu mà đã chết oan uổng thế này”.
Được biết, trong nhóm 9 người quê Thanh Hóa thiệt mạng thì đã có 3 chị em ruột Đỗ Thị Lới, Đỗ Văn Tiền, Đỗ Văn Hậu; cùng 2 anh Đỗ Văn Hòa, Đỗ Văn Tú là hai anh em ruột, con ông chú của chị Lới.
Anh Phan Văn Trường, một người cùng làng vào để đưa các nạn nhân về quê, thảng thốt: “Cả làng Minh Lâm, xã Trường Lâm, huyện Tĩnh Gia, Thanh Hóa, chúng tôi đều phải đi làm thuê tứ tán vì không còn đất sản xuất, nghề nghiệp không có. Cả nhóm 9 người vừa vào, vì nghèo đói, phải rời quê, định đi “tọ mọ” (đi mót vàng) kiếm chút ít vàng còn sót lại trong từng cục đá ở bãi khai thác vàng trước đây của công ty Trường Sơn, nhưng chưa kịp kiếm được gì thì đã ra đi một cách thê thảm”.
Ngoài ra, trong các nạn nhân còn có hai vợ chồng ông Đỗ Phùng Quang và bà Trương Thị Oanh lên đây lập nghiệp được hơn chục năm nay, vừa lập trang trại nuôi trâu bò, dê, gà vừa trồng trọt, vừa đi “tọ mọ” trong các bãi vàng để kiếm thêm chút ít. Giờ con cái lớn, họ vừa bán đàn bò 8 con, chuẩn bị thu dọn về quê ở xã Tam Thái, huyện Phú Ninh, tỉnh Quảng Nam, thì gặp chuyện.
Một người dân đứng gần, vừa thắp nén hương cho những người xấu số vừa buột miệng: “Ăn của rừng, rưng rưng nước mắt. Hai vợ chồng này không chỉ rưng rưng mà còn trả giá bằng mạng sống nữa”.
 |
| Bộ đội tham gia tìm kiếm nạn nhân bị vùi trong đất |
Hệ lụy của những bãi vàng
Tại hiện trường vụ sạt lở, gần 100.000 m3 đất đá, cây cối từ hai quả đồi đổ xuống tạo nên một bãi mênh mông đất đá và sinh lầy. Theo nhiều người dân sống quanh khu vực thì trước đó vài ngày, trời mưa lớn, nên nước trên đồi chảy mạnh, gây xói mòn và ảnh hưởng đến kết cấu đất đá.
Thêm vào nữa, đồi Ma là khu vực trước đây do công ty Trường Sơn khai thác đã ngừng hoạt động. Đặc điểm khai thác của các mỏ vàng là đào đất men theo các tảng đá vỉa vào sâu trong lòng núi. Nên khi mưa lớn, lòng núi trũng, kết cấu đất đá thay đổi nên việc sạt lở núi tối 5.11 là chuyện đương nhiên sẽ xảy ra, chỉ khác chăng là về thời điểm mà thôi.
Tại vết lở núi lần này, nhiều người nhận thấy có hai lỗ chui vào của đường hầm đào vàng trước đây. Như vậy, rõ ràng kịch bản sạt lở núi Nước Vin này cũng tương tự tai nạn sạt núi tại bãi vàng xã Phước Thành, huyện Phước Sơn (tháng 11-2003). Lúc đó, lán trại có 19 người chết cũng nằm trên quả đồi mà trước đó chính công ty họ (công ty Trường Sơn) đã từng khai thác.
Ông Nguyễn Thanh Vân cho hay: “Hiện nay, trên địa bàn Bắc Trà My có hai điểm “nóng” khai thác vàng là thôn 4 xã Trà Bui và ở đầu nguồn sông Trường. Còn những điểm khai thác vàng nhỏ lẻ, manh mún của từng nhóm người như trường hợp 13 người xấu số này thì đếm không xuể và không thể nào kiểm soát được.
Riêng năm 2009, huyện đã tổ chức 6 đợt truy quét, đẩy đuổi, thậm chí nhờ cả lực lượng công an tỉnh hỗ trợ. Nhưng sau khi truy quét xong, dân “tọ mọ” lại tiếp tục hoạt động. Chúng tôi sẽ có văn bản đề nghị UBND xem xét nên giao việc khai thác vàng cho những công ty khai thác chuyên nghiệp để hạn chế bớt những tác động đến tự nhiên”.
Trên đường trở về, chúng tôi bắt gặp một số xe ôm chở quan tài được huy động từ huyện Tiên Phước lên để đưa những nạn nhân khốn khổ về quê nghèo an nghỉ...
Bài và ảnh: VƯƠNG HẰNG SA (SGTT)