Một đề xuất chệch hướng

Hơn nữa, nguồn tiền thu được chủ yếu lọt vào túi tư nhân nên nếu triển khai không khéo, hiệu quả của dự án này cuối cùng chỉ là con số "0".

Điểm nóng kẹt xe không phải ở trung tâm

Khi được hỏi về dự án lắp đặt các trạm điều tiết thu phí tự động đối với xe ôtô vào khu vực trung tâm, ông Đặng Văn Khoa (đại biểu HĐND TPHCM), nói thẳng: "Đề xuất thu phí tự động đối với xe ôtô vào khu vực trung tâm thành phố để giải quyết kẹt xe, nhưng thực chất những điểm nóng kẹt xe của thành phố hiện nay không phải nằm ở khu vực trung tâm, mà nó tập trung ở các quận bên ngoài như: Tân Bình, Tân Phú, Bình Thạnh, Q.6, Q.11, Phú Nhuận".

Khu vực Q.1, Q.3 có mật độ đường giao thông tương đối nhiều (bình quân 11km/km2) nên hiếm khi xảy ra kẹt xe nghiêm trọng như những quận khác có mật độ đường giao thông thấp (bình quân chỉ 4km/km2). Ban ATGT TPHCM cho biết, từ đầu năm 2009 đến tháng 10, trên địa bàn TPHCM xảy ra 61 vụ ùn tắc giao thông lớn kéo dài từ 30 phút trở lên (tăng 23 vụ so với cùng kỳ năm 2008).

Bảng danh sách liệt kê 61 vụ ùn tắc giao thông cũng thể hiện cụ thể những vụ ùn tắc kéo dài, thậm chí có những vụ kéo dài 4-8 giờ hầu hết tập trung ở các khu vực: Vòng xoay An Lạc (Bình Chánh), cầu Tân Thuận (Q.4), ngã tư Bảy Hiền (Q.Tân Bình), cầu Sài Gòn (Q.2), vòng xoay Hàng Xanh (Bình Thạnh), Nguyễn Kiệm (Gò Vấp), Trường Chinh (Tân Phú)... Trong khi đó, ở khu vực trung tâm Q.1, Q.3, chỉ xảy ra khoảng 3 vụ kẹt xe (Võ Văn Tần, CMT8, Hai Bà Trưng) và nguyên nhân cũng không phải mật độ xe ôtô quá đông, mà do cháy nhà và công trình rào chắn thi công chiếm dụng gần hết diện tích mặt đường.

Thống kê 10 tháng đầu năm 2009  cho thấy, tỉ lệ số vụ ùn tắc giao thông tại khu vực trung tâm thành phố chỉ chiếm khoảng 5%, còn lại 95% số vụ xảy ở các quận - huyện bên ngoài. Với những điểm nóng về ùn tắc giao thông của thành phố hiện nay không nằm ở khu vực trung tâm (Q.1, Q.3), thì việc đầu tư khoảng 40 triệu USD (khoảng 700 tỉ đồng) lắp đặt hệ thống điều tiết thu phí tự động đối với xe ôtô vào trung tâm nhằm giải quyết kẹt xe là chệch hướng.

Kẹt xe tại đường Luỹ Bán Bích - Q.Tân Phú.

Thành phố và người dân chẳng được lợi gì

Khi mục tiêu chính giải quyết kẹt xe ở khu vực trung tâm đang đi "trật đường ray", có ý kiến lại muốn chuyển hướng sang mục tiêu tạo nguồn thu từ số tiền thu phí đối với xe ôtô, để thành phố đầu tư xây dựng thêm cơ sở hạ tầng đường sá, phát triển vận tải công cộng.

Tuy nhiên, nếu triển khai đầu tư theo hình thức BOT như đề xuất của Cty tư nhân đang nghiên cứu thì e rằng, cả thành phố và người dân cũng chẳng được lợi gì, còn tiền lại lọt vào túi tư nhân. Bởi lẽ, với hình thức đầu tư BOT (xây dựng - kinh doanh - chuyển giao), thì việc tổ chức, quản lý số tiền thu phí sẽ do Cty tư nhân thực hiện. Thời gian thu phí cũng kéo dài trong nhiều năm cho đến khi nào hoàn đủ số tiền Cty đã bỏ ra để đầu tư và dĩ nhiên phải có thêm một khoản lợi nhuận không nhỏ cho Cty, sau đó mới bàn giao lại cho nhà nước quản lý.

Như vậy có thể thấy, với hình thức này, trong suốt một thời gian dài bỗng dưng người dân buộc phải còng lưng đóng một khoản phí lên đến gần cả nghìn tỉ đồng phục vụ mục đích kinh doanh cho một Cty tư nhân, hơn nữa,  thành phố cũng không thu được đồng nào để đầu tư cơ sở hạ tầng.

Còn nếu đợi đến khi Cty tư nhân thu phí hoàn vốn đầu tư xong và bàn giao lại cho thành phố, thì liệu những thiết bị, hệ thống thu phí tự động đảm bảo còn hoạt động tốt không hay thành phố lại phải tốn thêm một khoản lớn nữa để đầu tư nâng cấp?