- Phóng viên: Trong chất vấn gửi Thủ tướng Chính phủ, ông có đặt vấn đề lập một ủy ban điều tra (UBĐT) đặc biệt của Quốc hội (QH) để phối hợp hành động, thúc đẩy nhanh quá trình điều tra nghi án nhận hối lộ tại Ban Quản lý dự án đại lộ Đông Tây và môi trường nước TPHCM (vụ PCI)?
- Ông Nguyễn Minh Thuyết: Tôi đặt vấn đề như vậy vì thấy tiến độ điều tra nghi án hối lộ PCI quá chậm nên sợ rằng có những trục trặc, khó khăn cần sự hỗ trợ từ một UBĐT của QH. Bên cạnh đó, khi gửi câu hỏi chất vấn Thủ tướng, tôi cũng được biết không chỉ có một nghi án tham nhũng liên quan tới nước ngoài. 
Báo chí nước ngoài đã đặt vấn đề nhiều nghi án khác, như: cáo buộc hối lộ hàng chục triệu đô la Úc để in tiền polymer; Siemens chuyển hàng trăm ngàn euro cho một quan chức VN... Do vậy, tôi rất muốn tiến hành điều tra đến nơi đến chốn nhằm tạo ra sự răn đe với tham nhũng có yếu tố nước ngoài.
- Thưa ông, đâu là cơ sở pháp lý cho việc lập một UBĐT độc lập và nếu được lập, UBĐT này sẽ gồm những thành phần nào?
- Theo Luật Tổ chức QH, QH có thể lập UBĐT để điều tra một sự việc. Nếu QH thấy cần thiết phải lập một UBĐT thì Ủy ban Thường vụ QH sẽ cân nhắc, bàn bạc với các cơ quan của QH. QH sẽ tùy tính chất, lĩnh vực mà vụ việc xảy ra để chọn thành phần thích hợp.
Trong trường hợp lập UBĐT về tiến trình điều tra nghi án hối lộ PCI, Ủy ban Tư pháp của QH thích hợp nhất làm nòng cốt với sự tham gia của một số ủy ban khác như Kinh tế, Tài chính - Ngân sách, Đối ngoại... và do một phó chủ tịch QH đứng đầu.
UBĐT sẽ hoạt động theo những chức trách và quyền hạn mà QH giao cho trong một nghị quyết cụ thể. Tôi nghĩ UBĐT này ít nhất sẽ làm việc với các cơ quan hành pháp, tư pháp liên quan để đánh giá lại quá trình điều tra, tiếp xúc tới các nguồn tài liệu khác nhau... Nếu cần, có thể tiếp xúc với các đối tác nước ngoài để tìm hiểu, thu thập chứng cứ.
- UBĐT có thể yêu cầu các quan chức có trách nhiệm của Ban Chỉ đạo Phòng, chống tham nhũng Trung ương, Bộ Công an... điều trần, làm rõ những vấn đề quan tâm?
- Chắc chắn như vậy. Việc lập UBĐT để điều tra về vấn đề nào đó là chuyện bình thường của QH các nước. Do chưa có tiền lệ nên ta có thể tìm hiểu, nghiên cứu cách thức hoạt động của UBĐT các nước.
Nếu phát hiện những đơn vị, cá nhân vi phạm pháp luật hay cản trở quá trình điều tra... thì phải đưa ra xem xét khách quan và công minh.
- Việc lập UBĐT sẽ có tác dụng như thế nào đối với tiến trình điều tra nghi án hối lộ PCI và nói chung những vụ án tham nhũng trọng điểm khác?
- Nếu QH quyết định lập một UBĐT với một vụ việc cụ thể mà QH cho rằng việc giải quyết đang tiến triển chậm, thậm chí có dấu hiệu miễn cưỡng hoặc thiếu khách quan sẽ tạo ra chấn động rất lớn tới tất cả các công việc. Có lẽ nó sẽ làm cho các công việc tiến hành nhanh chóng, hiệu quả hơn và đặc biệt tác dụng sẽ càng lớn hơn nếu UBĐT làm việc có kết quả.
Chưa nói đến việc ra quyết định thành lập mà chỉ riêng việc QH bàn về vấn đề này đã có tác dụng thúc đẩy cơ quan điều tra phải làm rốt ráo và khẩn trương hơn. Nói chung khi đó, tiếng nói và vai trò của QH được khẳng định hơn đúng như quy định trong hiến pháp và pháp luật.
- Các đại biểu QH có cùng chung mối quan tâm, thắc mắc như ông về tiến độ điều tra nghi án hối lộ PCI quá chậm?
- Trước khi gửi chất vấn tới Thủ tướng, nhiều đại biểu đã trao đổi với tôi về nghi án hối lộ PCI cũng như một số vụ tham nhũng khác. Họ băn khoăn, khó hiểu trước thực tế tiến độ điều tra chậm, có phần thụ động... hay quá trình điều tra các vụ án điểm kéo dài quá lâu.
Dù tin tưởng cơ quan điều tra nhưng chúng tôi vẫn không khỏi hẫng hụt trước những kết luận điều tra so với ban đầu. Vì khi Chính phủ đã chọn là vụ án điểm thì sai phạm phải nghiêm trọng chứ không phải nhẹ như vậy.
- Ông có tin rằng đề xuất thành lập một UBĐT khi đưa ra sẽ nhận được sự tán đồng của nhiều đại biểu QH?
- Tôi tin sẽ được nhiều đại biểu tán đồng vì cuộc đấu tranh chống tham nhũng hiện nay được xác định là cuộc đấu tranh rất quan trọng.
| Khó nhất là nhận thức - Việc QH các nước lập một UBĐT là bình thường nhưng ở ta lại chưa có tiền lệ như vậy?
Theo tôi biết, từ khi đất nước thống nhất tới nay, QH chưa từng lập UBĐT nào. |