Báo chí và người dân quan tâm theo dõi phiên xử sơ thẩm vụ Huỳnh Ngọc Sĩ trong dự án đại lộ Đông Tây tháng 9-2009 tại TAND TP.HCM. Ảnh: HTD
Tuần này, hoạt động nghị trường sẽ nóng bởi phiên chất vấn Thủ tướng và các thành viên Chính phủ về các vấn đề dư luận đang bức xúc như: hiệu quả chống tham nhũng, vụ PCI, quy hoạch thủy điện, thủy điện xả lũ...
Chất vấn Thủ tướng về tiến trình điều tra, xử lý vụ PCI, GS Nguyễn Minh Thuyết (ảnh), Phó Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng, đặt vấn đề thành lập ủy ban đặc biệt của Quốc hội (QH) để điều tra vụ việc. Mặc dù đã được quy định tại Luật Tổ chức QH, Luật về hoạt động giám sát của QH nhưng đây là chuyện chưa từng có tiền lệ.
Trao đổi với Pháp Luật TP.HCM về những lý do để có đề nghị trên, GS Thuyết nói:
+ Theo luật thì khi cần thiết, QH có thể lập ra ủy ban đặc biệt để điều tra một vụ việc nào đó. Vụ PCI xảy ra ít nhất cũng một năm nay rồi, QH cũng đã chất vấn Thủ tướng một năm nay rồi và Thủ tướng cũng đã chỉ đạo điều tra, xử lý nhưng tiến độ như thế là chậm. Đồng thời, không chỉ PCI mà còn rất nhiều vụ Việt Nam làm ăn với nước ngoài có nghi vấn bôi trơn dự án, ít nhất là về mặt dư luận. Vì vậy, đây là một vấn đề rất cần quan tâm để làm sao đảm bảo sự trong sáng khi hợp tác với nước ngoài, bảo vệ hình ảnh của Việt Nam.
Trong trường hợp này thì tôi hỏi Thủ tướng thôi, nếu có đề nghị như vậy thì Thủ tướng có tán thành không? Nếu Chính phủ thấy về lực lượng còn có những khó khăn thì nên nhận sự hỗ trợ của QH.
Đề xuất lập hay không: Tùy vào trả lời của Thủ tướng
. Thưa ông, việc thành lập ra một ủy ban đặc biệt như vậy sẽ giúp ích gì cho Chính phủ và các cơ quan tư pháp trong việc điều tra, xử lý vụ việc?
+ Trước hết là việc thành lập một ủy ban độc lập như thế ở QH thì tính khách quan sẽ rất cao.
. Nhưng có vẻ như ông đã chất vấn nhầm đối tượng vì thành lập ủy ban đặc biệt là quyền của QH, lẽ ra ông phải gửi chất vấn tới chủ tịch QH chứ?
+ Nhân chất vấn về PCI thì tôi hỏi Thủ tướng xem việc thành lập ủy ban đặc biệt là có cần thiết không, là người đứng đầu cơ quan hành pháp thì Thủ tướng có tán thành với đề nghị này không. Nếu thông qua cách trả lời của Thủ tướng, đại biểu QH thấy không cần thiết phải lập ủy ban thì không kiến nghị QH, nếu thấy cần thiết thì đại biểu sẽ kiến nghị với Ủy ban Thường vụ QH.
. Nếu các đại biểu thấy có nhu cầu thì kiến nghị trực tiếp với QH chứ?
+ Đúng. Nhưng ít nhất là phải xem lý giải của Thủ tướng về quá trình điều tra đã diễn ra như thế nào, hợp lý hay chưa hợp lý, tiến độ như vậy là đúng mức hay chưa đúng mức, thẳng thắn hay chưa thẳng thắn, khách quan hay chưa khách quan.
Vụ PCI: “Cẩn trọng” không đồng nghĩa “quá chậm”
. Trả lời báo chí về tiến độ dịch tài liệu vụ PCI, bộ trưởng Bộ Công an có nói rằng sự việc xảy ra tháng 11-2008 nhưng đến tháng 4-2009 chúng ta mới nhận được hồ sơ từ phía Nhật và cũng cần có thời gian để chọn cơ quan dịch thuật nên mới lâu như thế, ông có đọc phần trả lời này không ạ?
+ Tôi đã đọc phần trả lời của bộ trưởng Bộ Công an và một số người có trách nhiệm khác. Tôi nghĩ rằng điều tra các vụ án tham nhũng thì cần rất cẩn trọng để không bỏ lọt tội phạm và không làm oan người vô tội. Nhưng tốc độ như thế thì quá chậm. Tôi chắc chắn rằng nước mình không thiếu người biết tiếng Anh và tiếng Nhật giỏi. Ngay việc tháng 11 năm trước Nhật xử mà tháng 4 năm sau mình mới nhận được tài liệu thì cũng phải xem tại sao chậm thế. Còn tốc độ dịch, nếu bảo nhận từ tháng 4 thì chia ra cũng dịch chưa đến 20 trang/ngày.
. Về chuyện lập ủy ban đặc biệt như đã nói trên, luật quy định QH có quyền lập ủy ban này nhưng chưa có hướng dẫn nào nói về trình tự lập, theo cá nhân của ông thì đề nghị trên có khó khăn không?
+ Tôi nghĩ rằng nếu QH thấy cần thiết thì có thể lập, luật đã cho phép như vậy rồi. Một khi QH chấp nhận thì chắc chắn là lập được chứ không có gì khó khăn đâu.
. Nếu Thủ tướng trả lời rằng việc lập ủy ban đặc biệt là quyền của QH và Thủ tướng không có ý kiến gì thì ông có tiếp tục chất vấn chủ tịch QH không?
+ Trước mắt là chưa thể chất vấn được vì mình đã kiến nghị đâu. Nhưng mà lúc đó thì tôi sẽ cân nhắc xem có tiếp tục kiến nghị không. Nếu Thủ tướng trả lời rằng tiến độ như vậy là bình thường, chính đáng thì tôi cũng không cần thiết phải đề nghị QH lập ủy ban điều tra.
. Xin cảm ơn ông.
LÊ KIÊN thực hiện (PLTP)*
Phó Chủ tịch QH Uông Chu Lưu:
Chưa có quy định trình tự, thủ tục
Trong Luật Tổ chức QH và Luật về hoạt động giám sát của QH có quy định trong trường hợp đặc biệt thì QH có quyền thành lập ủy ban đặc biệt lâm thời để điều tra về một vụ việc gì đó. Đây là thẩm quyền của QH đã được quy định trong luật.
Tuy nhiên, việc có thành lập hay không lại là chuyện khác. Hiện nay chưa có văn bản nào quy định trình tự, thủ tục, ai kiến nghị và thành lập như thế nào. Luật mới quy định nguyên tắc là quyền của QH như thế thôi. Vấn đề bây giờ là xem xét xem cái vụ việc đó các cơ quan chuyên môn đang làm thì nó có những gì khúc mắc đến mức QH phải lập ủy ban đặc biệt hay không. Đại biểu Nguyễn Minh Thuyết đề nghị thì đó là quyền của đại biểu. Vấn đề bây giờ là QH có chấp thuận hay không và đã nên thành lập ủy ban đấy chưa.
Nhưng trước giờ, đúng là QH chưa có tiền lệ lập ủy ban đặc biệt.