Sàn vàng đến nay không có cơ quan nào quản lý, trong khi hoạt động đầu tư vàng sôi động không kém gì chứng khoán, đòi hỏi có luật chơi minh bạch nhằm hạn chế rủi ro.
 |
| Giao dịch đặt lệnh tại sàn giao dịch vàng thuộc trung tâm Giao dịch vàng Việt Nam – VGB. Ảnh: Lê Quang Nhật |
Cơn lốc vàng dữ dội vừa qua đã biến không ít người thành tỉ phú và cũng cuốn đi gia sản của một lượng người đông hơn, mà ông chủ tiệm vàng Tuấn Tài là điển hình mới nhất. Sàn vàng đã thu lại lợi nhuận lớn và thôi thúc thêm nhiều doanh nghiệp và ngân hàng mở sàn buôn kim loại này.
Vẫn chưa có một hành lang pháp lý cụ thể, một cơ chế quy định rõ ràng về hoạt động cũng như cách tổ chức của các sàn giao dịch vàng. Các sàn vàng ở TP.HCM hiện được cấp phép bởi sở Kế hoạch và đầu tư TP.HCM.
Nhưng cũng có sàn vàng không có giấy phép hoạt động cụ thể như sàn của ACB. Ông Đào Hồng Châu, phó tổng giám đốc Eximbank cho rằng, mua bán vàng hoạt động theo luật, sàn chỉ là nơi bên mua bên bán gặp nhau.
Thống đốc Nguyễn Văn Giàu, trong phiên họp Quốc hội ngày 17.11 qua, khẳng định sàn vàng đang là kẽ hở của pháp luật và không có cơ quan nào quản lý. Ông cho biết rằng sẽ quản lý chặt chẽ sàn vàng vì đây là mặt hàng nhạy cảm.
Mỗi nơi mỗi khác
Ở sàn Vàng Thế Giới, chỉ cần 1 đồng vốn tự có là nhà đầu tư được cho vay thêm 19 đồng; ở Eximbank và ACB nhà đầu tư được tài trợ gấp 14 lần vốn tự có. Số tiền ACB cho vay tới 100 tỉ đồng. Tỷ lệ ký quỹ dao động từ 5 – 7%, tỷ lệ cảnh báo nhà đầu tư nộp thêm tiền ký quỹ 3%, và xử lý tài khoản khi tiền ký quỹ sụt còn 1 – 2%.
Theo ông Lâm Minh Chánh, tổng giám đốc công ty cổ phần Vàng Thế Giới, đầu tư vàng rủi ro cao hơn chứng khoán gấp nhiều lần. “Giá vàng chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố bên ngoài Việt Nam, từ kinh tế thế giới, đồng tiền USD, mua bán của các quỹ lớn, dự trữ vàng của các ngân hàng trung ương, động thái của quỹ đầu cơ… Một số nhà đầu tư biết rủi ro vàng, nhưng phần lớn thì không dễ gì hiểu hết luật chơi”, ông Chánh nói. Chính vì rủi ro cao nên Vàng Thế Giới chưa có dịch vụ ủy thác đầu tư dù rằng có nhà đầu tư có nhu cầu.
Minh bạch cỡ nào?
Các sàn vàng cho biết, hợp đồng ký kết giữa sàn với nhà đầu tư là pháp nhân với các cá nhân, nên sẽ phải chịu sự chi phối của luật Dân sự. Ông Lâm Minh Chánh cho rằng, đây là hình thức giao dịch bình thường, nhà đầu tư chấp nhận theo tiêu chí của sàn, nếu có tranh cãi sẽ dựa theo hợp đồng.
Nhưng dù theo luật nào, thì sự trung thực, minh bạch, bình đẳng trong mối quan hệ đầu tư phải được đặt lên hàng đầu.
Bà Nguyễn Thuỳ Vân, trưởng trung tâm giao dịch thép Sacombank cho rằng, sẽ không có sàn nào đánh đổi uy tín để lấy lợi nhuận trước mắt. Tuy nhiên, khác với mô hình tập trung của chứng khoán, ở phần lớn các sàn vàng, bên điều hành cũng là người tham gia đầu tư trên sàn nhà. Nhà đầu tư vàng không thể đánh giá chính xác lượng đặt mua đặt bán thực sự của thị trường, khi không ai có thể biết được trong số lượng đặt mua và bán có bao nhiêu là lệnh của chính người điều hành và những thành viên chủ chốt.
Vì vậy, cũng không ai biết được hay quản lý được trong thời gian qua, khi giá vàng thế giới và trong nước biến động, liệu người điều hành sàn có động tác “chỉnh” lệch cán cân cung cầu để chi phối giá giao dịch theo ý muốn chủ quan hay không, hoặc có hay không tình trạng trục lợi của một số sàn vàng trong các sự cố “sập sàn” với lý do nghẽn mạch đường truyền, mất điện, hay là lượng giao dịch quá tải… mà thị trường vẫn râm ran lâu nay.
Để tránh mâu thuẫn quyền lợi, một số nhà điều hành sàn sau này đã quyết định không tham gia trên chính sàn của mình như Sacombank-SBJ. Hoặc như ở Vàng Thế Giới, tiền của nhà đầu tư được quản lý và phong toả bởi BIDV nhằm tách bạch tiền của nhà đầu tư và tiền của công ty.
Cũng như, từ khi thêm các sàn vàng mới ra, tình trạng sập mạng lúc giá vàng biến động cũng dần giảm đi. Tuy nhiên, lời khiếu nại của nhiều nhà đầu tư còn chưa được đáp trả thoả đáng, thì bình đẳng và minh bạch vẫn là câu chuyện xa xỉ trên sàn vàng.
Hồng Sương (SGTT)