Sàn nắm dao đằng cán
Người chơi trên sàn vàng phải ký quỹ tối thiểu 7% (đến 10%), ví dụ muốn đặt lệnh mua 100 lượng, bạn phải ký quỹ bảy lượng, ngân hàng chủ sàn sẽ cho bạn vay 93 lượng. Nếu sau đó, giá vàng tăng dần thì số vàng mua được vẫn là sở hữu của bạn. Nếu giá rớt đến biên độ 4% (ví dụ đang 26 triệu/lượng giảm xuống còn 24,96 triệu đồng/lượng), bạn lỗ 104 triệu đồng, lập tức ngân hàng trừ vào bảy lượng ký quỹ mất 104 triệu đồng, vàng ký quỹ của bạn từ bảy lượng chỉ còn 2,84 lượng.
Sàn chứng khoán, mỗi ngày có ba lượt khớp lệnh, biên độ lên xuống bị khống chế (5%-7%), nên người chơi ít lỗ nặng và còn rảnh rỗi, nhưng sàn vàng khớp lệnh tự động và liên tục, biên độ lại vô tư (theo giá vàng thế giới), nên người chơi phải liên tục ở trên mạng, để khi vàng xuống là đặt lệnh bán cắt lỗ ngay. Chuyện cắt lỗ hay cắt lời cũng rất hên xui. Năm 2008, trong các ngày 21/2; 4/3; 12/5; 20/6; 27/6, sàn vàng các chi nhánh Ngân hàng ACB bị sập mạng hoặc chập chờn không khớp lệnh được, ACB đổ cho server quá tải và... huề cả làng.
Giao dịch tại sàn giao dịch Vàng Thế Giới (TP.HCM) - Ảnh: V.T.G
Anh Nguyễn Minh Hùng - một nhà đầu tư kể, ngày 20/6, khi giá vàng lên đỉnh 19,18 triệu đồng, anh đặt lệnh bán 100 lượng thì sàn ACB Thị Nghè kẹt mạng, không khớp lệnh. Sau 30 phút treo mạng, giá vàng rớt xuống 18,95 triệu, anh lỗ 30 triệu. Lượng giao dịch trong buổi sáng hôm đó là 115.000 lượng, trong đó số mua vào 55.000 lượng, nếu tính tổng lỗ lên đến 17,5 tỷ đồng.
Trong năm lần sập mạng trên, có bốn lần giá đang tăng và một lần giá đang giảm. Chị Vân - một nhà đầu tư khác nhớ lại, đầu giờ sáng 27/6, chị đặt lệnh mua 200 lượng, giá 19,1 triệu, đến 9g10 giá xuống 18,9 triệu chị đặt lệnh bán, thì sàn ACB Lý Thường Kiệt kẹt mạng 15 phút, sau đó, giá xuống dưới mức 18,7 triệu đồng.
Ông Phạm Văn Tám - Phó chủ tịch Hội Kim hoàn mỹ nghệ TP.HCM cho biết, ông và hầu hết doanh nghiệp (DN) hội viên chỉ sản xuất, kinh doanh vàng tươi - tiền thật, vì chơi trên sàn vàng ảo - tiền ảo giống như đánh bạc. Ông tiếc cho những DN đã phá sản, do không có kinh nghiệm chơi trên sàn, mà ngân hàng lại nắm dao đằng cán.
Con không cha, nhà vô phúc!
Với 20 sàn vàng, hầu hết do các ngân hàng lập ra, có khoảng 20.000 tài khoản giao dịch, với tổng doanh số giao dịch tại các sàn khoảng vài triệu lượng, trị giá vài chục ngàn tỷ đồng mỗi ngày. Nhưng mới đây, mọi người giật mình khi nghe Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Nguyễn Văn Giàu trả lời Quốc hội rằng, "Sàn vàng hiện là kẽ hở của pháp luật và không có cơ quan nào quản lý, vì NHNN chưa cấp giấy phép thành lập cho bất cứ sàn vàng nào."
Vì thế, sàn đặt ra luật chơi bất lợi cho khách, như "nếu xảy ra sự cố tắt mạng hay sập mạng, nhà đầu tư không được khiếu nại". Do không quy định băng thông tối thiểu của server, nên mạng cứ kẹt, sập mỗi khi giá vàng tăng cao và lệnh bán đặt nhiều. Sàn tự quy định biên độ giảm giá 4% để cấn trừ tiền lỗ vào vàng ký quỹ. Cũng không có quy định cấm ban điều hành sàn tham gia giao dịch, nên "trọng tài" sàn cùng "đá bóng" với chủ đầu tư. Đã không minh bạch về "tỷ số" ăn thua của hai bên mua - bán, sàn vàng còn có nguy cơ phá sản, nếu chủ sàn làm như nhà ghi đề, ôm tiền của người chơi đề mà không nộp hết cho thầu đề.
Ông Nguyễn Công Danh - Tổng giám đốc Công ty cổ phần Vàng châu Á cho biết, trên thế giới, sàn vàng là một pháp nhân độc lập với NH, để tránh rủi ro mang tính hệ thống. NH chỉ lưu ký tiền, vàng, cho nhà đầu tư trên sàn vay. NH không nên thành lập sàn vàng, vì bản thân NH chỉ có chức năng thanh toán, không có chuyên môn để tổ chức sàn vàng.
Theo Thống đốc Nguyễn Văn Giàu, trước đây "sàn giao dịch hàng hóa" (trong đó có vàng) do Bộ Công thương quản lý. Hiện nay, khi các NH tham gia làm sàn vàng thì chưa có ai quản.
Tháng 8/2009, NHNN đưa dự thảo thông tư lần thứ 10 (hướng dẫn kinh doanh sàn vàng trên tài khoản trong nước) ra lấy ý kiến các NH và DN có sàn, đã bị phản biện rằng: vàng do Bộ Công thương quản lý; tài khoản, ký quỹ, cho vay do NHNN quản lý; đăng ký kinh doanh sàn vàng do Bộ KHĐT quản lý, nên một mình NHNN ra thông tư là thiếu cơ sở pháp lý.
Trước đó, ngày 6/1/2009, NHNN đã thành lập tổ công tác liên ngành nghiên cứu về sàn giao dịch vàng, nhưng đến nay vẫn chưa có quy chế quản lý hoạt động sàn vàng là một nguy cơ đầy rủi ro tiềm ẩn.
Mai Bá Kiếm (PNO)