| Dự án thủy điện Sông Bung 4A đang rầm rộ san ủi những cánh rừng xanh mướt tại huyện Đông Giang (Quảng Nam). Theo kế hoạch, vào năm 2012 nhà máy có công suất 45MW này sẽ chính thức phát điện - Ảnh: Đ.Nam |
Điều đáng nói là trong khi nhà đầu tư vô cùng hồ hởi với dự án đang triển khai, thì ngược lại chính quyền sở tại tỏ ra khá mệt mỏi bởi những hệ lụy của nó...
10km một đập thủy điện
Đoạn đường từ thị trấn Thạnh Mỹ (Nam Giang) qua thị trấn Prao (Đông Giang) chỉ dài hơn 30km nhưng nơi đây có đến ba dự án đang rầm rộ thi công. Ngay ở đầu cầu Tà Lơi trên đường Hồ Chí Minh đoạn qua Nam Giang, hàng loạt lán trại được dựng lên cho các công nhân xây dựng thủy điện Sông Bung 6 đồn trú.
Bên kia đường, ngổn ngang máy xúc, máy ủi, máy đào đang lật tung những thảm rừng để mở 4km đường vào nhà máy. Sông Bung 6 là dự án thủy điện cuối cùng trên hệ thống thủy điện bậc thang sông Bung, có nhiệm vụ phát điện từ việc hứng nước của các nhà máy phía trên xả xuống gồm Sông Bung 2, Sông Bung 3, Sông Bung 3A, Sông Bung 4, Sông Bung 4A, A Vương và Sông Bung 5.
Theo ông Nguyễn Văn Tuấn - cán bộ kỹ thuật tổ chức thi công của Công ty Đạt Phương (chủ đầu tư dự án thủy điện Sông Bung 6), nếu không có gì thay đổi thì đầu quý 2-2010 dự án sẽ được khởi công xây dựng.
Trong khi đó, cách cầu Tà Lơi chưa đầy 1km, một đơn vị thi công khác thuộc dự án thủy điện Sông Bung 5 cũng đang bám sát tiến độ. Từ trên cao nhìn xuống, cả một mảng rừng xanh đang bị bóc đi, san ủi nham nhở. Theo một công nhân tại đây, họ đang phá núi để thi công tuyến đường mới chuẩn bị thay thế 1,1km đường Hồ Chí Minh (vốn đang sử dụng) sẽ chìm trong nước khi thủy điện chặn dòng. Đây là bước khởi đầu cho việc triển khai dự án thủy điện Sông Bung 5 dự kiến khởi công vào đầu tháng 12.
Nhưng nhộn nhịp hơn cả vẫn là công trường đang thi công của thủy điện Sông Bung 4A (cách Nhà máy thủy điện A Vương 1km). Chỉ chưa đầy một tháng sau ngày động thổ, nhưng hai tảng núi lớn rộng gần 2ha nhô ra hai bên bờ sông Bung đã bị bóc sạch, chuẩn bị cho việc đổ bêtông xây dựng đập ngăn nước và nhà máy. Thủy điện Sông Bung 4A được thiết kế nằm xen kẽ giữa hai thủy điện A Vương và Sông Bung 4. Nhìn vào bản đồ quy hoạch, sông Bung dài hơn 70km đã và đang phải cõng trên mình ít nhất bảy dự án thủy điện lớn nhỏ khác nhau. Đó là chưa kể hàng loạt dự án thủy điện nhỏ khác đang trong quá trình xem xét, nghiên cứu...
Địa phương lãnh đủ
Ông Đỗ Tài - phó chủ tịch huyện Đông Giang - cho biết trước khi thủy điện Zà Hung xuất hiện, nước từ các sông, suối theo dòng A Vương đổ về xuôi. Nhưng từ ngày đập thủy điện Zà Hung ngăn nước, lòng sông biến thành hồ. Vậy là nước từ thượng nguồn về đây đã chảy tràn qua mặt đường Hồ Chí Minh băng vào làng. Chưa hết, từ ngày có đập, đường lên nương rẫy của dân trong làng cũng bị chia cắt. Muốn qua được ruộng rẫy của mình, người dân phải bơi qua sông mỗi ngày. Xã Ba, xã Tư của huyện Đông Giang cũng bị ngập nặng từ ngày xuất hiện thủy điện Sông Côn 2.
Ngay cả thị trấn Prao của huyện Đông Giang cũng không ngoại lệ, nước đổ về làm hàng trăm nhà dân phải chạy lũ. “Địa phương đã quá mệt mỏi với các dự án thủy điện. Bởi đến nay hậu quả của việc tái định cư thủy điện A Vương vẫn chưa giải quyết xong” - ông Tài ngao ngán.
Là địa phương “gánh” trên lưng nhiều thủy điện nhất của Quảng Nam, phó chủ tịch UBND huyện Nam Giang Alăng Mai lo ngại: “Địa phương bắt đầu cảm thấy lo lắng khi thủy điện ngày một xuất hiện nhiều, trong lúc rừng già đang mất đi. Nguy cơ tái đói nghèo và mù chữ rất cao nếu công tác tái định cư cho dân vùng lòng hồ không được thực hiện tốt”.
Trong khi đó theo chủ tịch UBND huyện Nam Giang Jơ Râm Nhiên, việc triển khai quá nhiều thủy điện sẽ làm ảnh hưởng lớn đến cuộc sống của người dân. Ngành điện, nhà đầu tư sẽ có lợi nhưng địa phương thì lãnh đủ bởi vì dân mất đất sản xuất buộc phải lên núi cao để canh tác, dẫn đến nạn phá rừng và du canh du cư.
| Quảng Trị: rút giấy phép đầu tư dự án thủy điện A Chò
Ông Thái Vĩnh Kháng, giám đốc Sở Công thương Quảng Trị, cho biết: “UBND tỉnh Quảng Trị vừa ra quyết định rút giấy phép đầu tư xây dựng dự án thủy điện A Chò (thôn Tà Lao, xã Húc Nghì, huyện Đakrông) do vượt quá thời hạn trình các giấy tờ, thủ tục liên quan để tỉnh xem xét, phê duyệt dự án”. Dự án thủy điện A Chò có công suất 9,4MW; toàn bộ đập chính, đập phụ, kênh dẫn, lòng hồ, khu nhà máy... đều nằm trong vùng bảo vệ nghiêm ngặt của khu bảo tồn thiên nhiên Đakrông.
Trong khi đó, ông Lê Minh Tiến - phó chủ tịch HĐND huyện Hiệp Đức (Quảng Nam) - cho biết huyện vừa có văn bản đề nghị lãnh đạo tỉnh Quảng Nam dừng triển khai dự án thủy điện Sông Tranh 5 vì gây thiệt hại quá lớn đối với địa phương. Cụ thể, thủy điện Sông Tranh 5 sau khi chặn dòng sẽ gây ngập 389,9ha đất nông nghiệp của 9/12 xã của huyện Hiệp Đức cùng nhiều hạng mục công trình dân sinh quan trọng.
NGỌC UYÊN - VÕ TRƯỜNG |
T.VŨ - Đ.NAM (Tuổi trẻ)