Theo quy định của Bộ Tài chính, khoảng cách tối thiểu giữa các trạm thu phí trên quốc lộ là 70 km. Song trên thực tế, hệ thống này đang tăng rất nhanh, thậm chí cách nhau chỉ chừng 15-20 km, xe cộ vừa qua trạm trước đã đụng ngay trạm sau.
Bài 1: Đặt trạm sai quy định!
Ở nước ngoài, người lưu thông được lựa chọn trả tiền để đi những con đường đẹp, tốc độ nhanh. Còn tại VN, với mật độ trạm thu phí dày đặc, người dân chỉ có sự “lựa chọn” duy nhất là phải đi và trả phí, thậm chí cho cả những con đường “xấu đau xấu đớn”.
Đường xấu, phí cao
Dân tài xế Bắc - Nam dù lái xe thuộc hàng chuyên nghiệp nhưng ai cũng ngán khi đi qua đường tránh TP Huế, vốn là đường độc đạo cho ô tô lớn, xe tải nặng. Cả cung đường dài hơn 35 km này xuống cấp nặng nề, lớp bê tông nhựa gần như nát bét, với những mảng bong tróc lớn tựa... ổ voi.
 |
 |
| Trạm thu phí Lái Thiêu (ảnh trên) và trạm thu phí Ngã tư Sở Sao trên quốc lộ 13 (Bình Dương) cách nhau có 15 km - Ảnh: Khả Hòa |
Con đường này còn thường xuyên trong cảnh bụi bặm, cát đá bay mịt mù, hơn nữa lại không có đèn đường nên việc lưu thông ban đêm rất nguy hiểm, chỉ một sơ sẩy cũng có thể xảy ra tai nạn thảm khốc. Điều vô lý là dù hàng trăm ngàn lượt xe qua đây mỗi ngày đều phải "móc tiền túi" đóng phí (đến 120.000 đồng/lượt với xe container và xe tải nặng - đây là mức thu cao gấp 1,5 lần mức cơ bản của Bộ Tài chính) tại Trạm thu phí Phú Bài, song con đường này vẫn bị bỏ mặc cho hư hỏng suốt nhiều năm qua. Theo các tài xế, lâu lâu mới thấy người ta sửa chữa bằng cách đắp đá hộc vào những chỗ bị bong tróc, nhưng cách làm này chỉ càng khiến việc đi lại khó khăn hơn, và chẳng bao lâu thì đá văng ra hết, ổ voi lại hoàn ổ voi.
| Đáng lẽ người dân nộp thuế thì phải được đảm bảo quyền đi lại cơ bản. Đằng này, đường thì độc đạo mà cũng đè ra thu phí, chẳng khác nào "cưỡng bức" người dân đóng tiền. | |
| Ông Đặng Đức Tiệp, Giám đốc Công ty vận tải Đặng Tiến |
Tương tự, tại Phú Yên, lái xe vừa rút tiền đóng phí tại Trạm Thạch Bàn thì đụng đầu ngay con đường tránh Tuy Hòa lởm chởm ổ gà, nhiều đoạn lún sụt nặng khiến xe qua đây bị nhồi chẳng khác nào "phi ngựa". Đường hư hỏng kéo dài suốt gần 20 km chiều dài, trong đó nặng nhất là đoạn qua dốc Găng, ổ voi với ổ gà đua nhau chiếm mặt đường.
Lưu thông qua Trạm Tào Xuyên của tỉnh Thanh Hóa còn ấm ức hơn, khi trạm thu phí tại đây thu cao gấp đôi mức thu cơ bản (đến 160.000 đồng/lượt với xe container), song đường ở đây vừa chật hẹp vừa hư hỏng nặng nề.
Hà Tĩnh cũng có đến 2 trạm thu phí Đèo Ngang và Cầu Rác, song đường sá xuống cấp kéo dài 2-3 km, xe cộ phải ì ạch nối đuôi nhau trên mặt đường đầy ổ gà, ổ trâu.
Tại Khánh Hòa, xe cộ vừa qua Trạm thu phí Cam Ranh là đối mặt ngay với con đường lồi lõm dài gần 6 km trước mắt.
Từ TP.HCM đi Buôn Ma Thuột dù có đến 7 trạm thu phí lượt đi và 8 trạm thu phí lượt về, song tình hình đường sá cũng thê thảm không kém. Hơn 60 km từ Đắk Lắk đến Đắk Nông đã xấu, nhưng 40 km từ Đắk Nông đến giáp ranh Bình Phước thì phải nói là "xấu đau xấu đớn". Đường bị cày nát, đất bụi mù mịt, đá lô nhô nên xe cộ liên tục hư hỏng, nổ lốp, còn hành khách thì không ngừng bị dằn xóc, nhồi lắc mỗi khi xe đi qua đoạn đường đau khổ này.
Phần lớn quốc lộ 14 - tuyến giao thông huyết mạch nối liền 4 tỉnh Tây Nguyên với vùng kinh tế trọng điểm Đông Nam Bộ - cũng tơi tả, xuống cấp dù có đến 4 trạm thu phí!
Trập trùng "cửa ải"
Theo thống kê, trên toàn hệ thống quốc lộ của cả nước hiện có 57 trạm thu phí, và được sắp xếp gần như không theo một quy tắc, quy hoạch nào.
Trên tuyến quốc lộ 1A từ TP.HCM đến Hà Nội có 19 trạm thu phí, mà dân tài xế Bắc - Nam thường gọi là 19 “cửa ải”. Hầu hết các địa phương mà tuyến quốc lộ huyết mạch này đi qua đều có trạm thu phí, thậm chí nhiều tỉnh thành có đến 2-3 trạm thu phí.
Chẳng hạn, Đà Nẵng có 2 trạm ở hầm Hải Vân và Hòa Phước cách nhau chỉ chừng 30 km. Hà Tĩnh có 2 trạm ở đèo Ngang và cầu Rác cách nhau chưa đầy 25 km. Quảng Bình cũng không thua kém với 2 trạm thu phí Quán Hàu và Sông Gianh; Nghệ An có 2 trạm Cầu Bến Thủy và Hoàng Mai...
Mật độ trạm thu phí quá dày đặc khiến nhiều tài xế không khỏi sốt ruột vì vừa móc tiền mua phí ở trạm trước chưa đầy mươi phút đã phải mua tiếp phí ở trạm sau, trong khi mức phí thì chẳng hề rẻ và ngày càng tăng đến chóng mặt.
Anh Mai Văn Nam, tài xế lái container cho Công ty vận tải Nam - Trung - Bắc, bức xúc: “Chúng tôi vừa mua vé tại Trạm Hòa Phước (Đà Nẵng - PV) với giá 120.000 đồng/lượt, chạy chưa bao xa thì đã phải mua tiếp vé 160.000 đồng/lượt tại hầm Hải Vân. Hay ở Hà Tĩnh, vừa mua phí 100.000 đồng ở Trạm Đèo Ngang thì chạy thêm 35 km nữa đã đụng trạm Cầu Rác cũng thu đến 100.000 đồng/lượt”!
Xe ra đến Quảng Bình thì mật độ trạm thu phí còn dày đặc hơn, cứ đều đặn 40 - 50 km là một lần mua phí. Từ Quảng Bình qua Hà Tĩnh và Nghệ An chưa đầy 300 km mà đến 6 trạm thu phí, trạm nào cũng thu với mức cao từ 80.000 - 120.000 đồng/lượt. Qua đến Thanh Hóa tuy chỉ có 1 trạm nhưng mức phí thì ngất ngưởng, đến 160.000 đồng/lượt, bởi vậy cánh lái xe thường gọi đùa là “trạm kép” vì mức thu bằng 2 lần trạm khác.
Tính sơ bộ, chỉ riêng phí qua trạm cho một chuyến container chở hàng Bắc - Nam đã lên đến gần 3,3 triệu đồng; một chuyến xe khách 30 chỗ cũng chịu ngót nghét 1 triệu đồng tiền phí qua trạm, chiếm đến 10% tổng chi phí một chuyến xe.
Cách nhau có 15 km!
Ông Đặng Đức Tiệp, Giám đốc Công ty vận tải Đặng Tiến, nhận xét: Mạng lưới trạm thu phí qua các tỉnh miền Đông được bố trí dày đặc khiến xe cộ “chạy trời không khỏi trạm”. Chẳng hạn, từ TP.HCM đi Bình Phước chỉ dài 120 km nhưng đến 5 trạm thu phí, từ TP.HCM đi Bà Rịa - Vũng Tàu 120 km cũng có đến 3 trạm. Từ TP.HCM đi Buôn Ma Thuột dài 350 km thì chịu đến 15 lượt thu phí cả đi lẫn về, do từ Buôn Ma Thuột về TP.HCM có thêm trạm tại cầu Bình Triệu 2. Tại Bình Dương, mật độ thu phí có lẽ thuộc hàng “kỷ lục” với 3 trạm san sát nhau, trong đó 2 trạm Lái Thiêu và Sở Sao cách nhau có 15 km, và cách trạm còn lại cũng chỉ 30 km. Tỉnh Bình Phước và Đắk Nông cũng không thua kém khi mỗi tỉnh đều có 2 trạm thu phí.
Ông Nguyễn Mạnh Hùng, Chủ tịch Hiệp hội Vận tải ô tô VN, lấy ví dụ tuyến đường từ Hà Nội đi Hải Hậu (Nam Định) dài 130 km song có tới 4 trạm thu phí; tuyến quốc lộ 18 chưa đến 100 km cũng có 4 trạm. Cá biệt, quãng đường thị xã Thủ Dầu Một đến Vĩnh Phú (thị trấn Lái Thiêu, tỉnh Bình Dương) dài 16 km cũng có Trạm thu phí Suối Giữa, hay từ Vĩnh Phú đi Bình Triệu (tỉnh Bình Dương) dài 8 km cũng có trạm thu phí...
| Theo Thông tư 90 (ngày 7.9.2004) của Bộ Tài chính hướng dẫn chế độ thu, nộp, quản lý và sử dụng phí sử dụng đường bộ, khoảng cách giữa hai trạm thu phí ở trên cùng một tuyến đường có độ dài tối thiểu là 70 km. Mức phí cơ bản đối với đường bộ đầu tư bằng ngân sách nhà nước cao nhất là 80.000 ngàn đồng/lượt với xe tải nặng và container. Mức thu phí đường bộ đầu tư để kinh doanh (kể cả BOT và các loại hình kinh doanh khác) do Bộ Tài chính (đối với quốc lộ) hoặc HĐND cấp tỉnh quy định cụ thể (đối với đường địa phương), phù hợp với cấp đường và độ dài đoạn đường thu phí theo dự án đầu tư được duyệt và đề nghị của chủ đầu tư, nhưng tối đa không quá 2 lần mức thu phí đường bộ đầu tư bằng vốn ngân sách nhà nước. |
Nguyễn Phương Thanh (Thanh niên)