Ngày 2/12, Kiểm toán Nhà nước đã công bố kết quả kiểm toán về Chuyên đề cấp bù lỗ mặt hàng xăng, dầu tại các đầu mối nhập khẩu xăng, dầu giai đoạn 2006 - 2008.
Việc giám sát DN xăng, dầu còn buông lỏng
Qua kiểm toán việc cấp bù lỗ kinh doanh các mặt hàng dầu giai đoạn 2006-2008 tại 10 đầu mối nhập khẩu xăng, dầu (Tổng Cty xăng dầu VN, Tổng Cty dầu VN, Cty TM Kỹ thuật đầu tư, Cty TNHHMTV Dầu khí TP.HCM, Cty xăng dầu Quân đội, Cty TNHHMTV Vật tư tổng hợp Phú Yên, Cty thương mại xăng dầu đường biển, Cty TM dầu khí Đồng Tháp, Cty CPLD dầu khí MeKong, Cty XNK Thanh Lễ ) và Cục Tài chính doanh nghiệp - Bộ Tài chính.
Kiểm toán đã phát hiện ra một số đầu mối nhập khẩu xăng, dầu áp dụng mức chiết khấu bán hàng cao hơn mức quy định; có đơn vị tại một số thời điểm nhà nước tăng giá bán nhưng đơn vị vẫn bán cho một số trường hợp theo giá cũ.
Phần lớn các đầu mối hạch toán các khoản đầu tư tài sản, các nguồn khác đài thọ vào chi phí, phân bổ chi phí không đúng đối tượng; chưa tính toán đầy đủ các khoản thu, chi hoạt động khác liên quan đến kết quả kinh doanh các mặt hàng dầu... nên qua kiểm toán phải điều chỉnh giảm số lỗ kinh doanh các mặt hàng dầu đề nghị Nhà nước cấp bù trên 1.025 tỷ đồng.
Cục Tài chính doanh nghiệp không lập bản tổng hợp quyết toán cấp bù theo năm; chưa có kế hoạch phối hợp với các cơ quan chức năng trong kiểm tra, phê duyệt quyết toán cấp bù cho các đầu mối dẫn đến việc cấp bù không đảm bảo tiến độ nên có khoản cấp bù quyết toán, tạm ứng kéo dài gây khó khăn cho các doanh nghiệp trong cân đối nguồn vốn; chưa xử lý kiên quyết, kịp thời số tạm ứng vượt năm 2008 đối với Công ty Thương mại xăng dầu Đường biển.
 |
| Thời gian qua cơ chế quản lý giá xăng, dầu có nhiều biến động. Ảnh: Vne |
Việc ban hành chính sách quản lý hoạt động kinh doanh xăng, dầu và cấp bù lỗ các mặt hàng dầu của các cơ quan quản lý nhà nước chưa đảm bảo công bằng, bình đẳng giữa các doanh nghiệp; chưa điều chỉnh mức thù lao đại lý, tổng đại lý phù hợp với thực tiễn; hệ thống định mức hao hụt đã lạc hậu (ban hành từ năm 1986) đến nay chưa được sửa đổi, bổ sung để thống nhất quản lý; việc giao hạn mức nhập khẩu xăng, dầu chưa gắn với công tác kiểm tra, giám sát trách nhiệm đảm bảo an ninh năng lượng một cách chắc chắn đối với các doanh nghiệp được cấp quota ...
Chính sách giá bán chưa quy định đầy đủ nội dung và giữa các nội dung còn mâu thuẫn; một số nội dung quy định chưa rõ ràng, cơ chế cấp bù lỗ kinh doanh các mặt hàng dầu ban hành còn chậm so với yêu cầu.
Công tác kiểm tra, giám sát thực hiện đối với các doanh nghiệp xăng, dầu đầu mối, các đại lý/tổng đại lý không thường xuyên, thiếu chặt chẽ theo quy định của Nghị định 55/2007 và các văn bản pháp quy khác nhằm ngăn chặn tình trạng kê khai “mua xa bán gần” để hưởng chính sách ưu đãi về cước vận chuyển của doanh nghiệp/tổng đại lý/đại lý; không phát hiện và ngăn chặn việc vi phạm quy định đại lý/tổng đại lý...
Kiến nghị xử lý tài chính trên 1.025 tỷ đồng
Từ kết quả trên, KTNN đã kiến nghị: Xử lý tài chính trên 1.025 tỷ đồng, trong đó, thu hồi số tiền cấp bù lỗ các mặt hàng dầu tăng thu cho NSNN trên 87 tỷ đồng (năm 2006, 2007); giảm quyết toán, giảm cấp bù lỗ các mặt hàng dầu năm 2008 từ NSNN gần 938 tỷ đồng.
Kiến nghị các đầu mối nhập khẩu xăng, dầu chấn chỉnh công tác hạch toán, phản ánh và xác định số lỗ kinh doanh mặt hàng dầu.
Kiến nghị Bộ Tài chính chỉ đạo Cục TCDN căn cứ kết quả kiểm toán yêu cầu hoàn trả NSNN số tiền cấp bù vượt mức quy định cho các đầu mối nhập khẩu xăng, dầu năm 2006, 2007; tổ chức thẩm định, phê duyệt quyết toán và cấp bù lỗ kinh doanh các mặt hàng dầu năm 2008 cho các đầu mối nhập khẩu xăng, dầu theo quy định hiện hành; tổng hợp số liệu chênh lệch thù lao đại lý giữa Quyết định số 32/2008/QĐ-BCT ngày 23/9/2008 của Bộ Công thương và Quyết định số 0676/2004/QĐ-BTM ngày 31/5/2004 của Bộ Thương mại (nay là Bộ Công thương) báo cáo Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ hướng giải quyết cho các đầu mối nhập khẩu xăng, dầu.
Kiểm điểm trách nhiệm tập thể, cá nhân trong việc ban hành các văn bản điều hành kinh doanh xăng dầu, quyết toán và cấp bù lỗ kinh doanh các mặt hàng dầu nhất là năm 2008 không kịp thời, nội dung không đầy đủ, thiếu nhất quán, thiếu cụ thể gây khó khăn, lúng túng trong quá trình thực hiện quyết toán bù lỗ các mặt hàng dầu cũng như kiểm tra, quyết toán và cấp bù lỗ kinh doanh các mặt hàng dầu.
Kiến nghị Bộ Công thương khi cấp hạn mức nhập khẩu cho các doanh nghiệp cần gắn trách nhiệm của đơn vị trong dự trữ lưu thông, đảm bảo an ninh năng lượng tại tất cả các thời điểm trong năm; phối hợp với các cơ quan chức năng nghiên cứu, xây dựng, thẩm định, ban hành định mức hao hụt xăng, dầu làm căn cứ pháp lý định hướng cho các doanh nghiệp kinh doanh xăng, dầu xây dựng định mức hao hụt xăng, dầu thống nhất.
Kiểm điểm trách nhiệm của tập thể, cá nhân phụ trách mảng công việc này chưa làm tròn trách nhiệm dẫn đến tình trạng Nhà nước phải bù lỗ theo thực tế cho các doanh nghiệp vẫn sử dụng định mức hao hụt theo Quyết định 758 để quyết toán và hưởng cấp bù lỗ kinh doanh các mặt hàng dầu với Nhà nước, trong khi một số DN đã nhiều lần xây dựng lại định mức và đã giảm đáng kể tỷ lệ hao hụt so với Quyết định 758, dẫn đến tình trạng cấp bù lỗ thiếu bình đẳng cho các DN kinh doanh xăng, dầu đầu mối; tăng cường công tác kiểm tra, giám sát điều kiện kinh doanh xăng, dầu thực hiện quy chế đại lý...
Mạnh Hùng (Khoa học & Đời Sống)