Cuối tháng 10, Bộ Thương mại Mỹ ra kết luận sơ bộ về phá giá trong cuộc điều tra chống BPG sản phẩm túi nhựa PE xuất xứ Việt Nam với biên độ thuế 52,3 - 76,11%.
Sóng tiếp sóng
Dự kiến, cơ quan này sẽ đưa ra kết luận cuối cùng vào tháng 3/2010. Đây là lần đầu tiên một sản phẩm có nguồn gốc, xuất xứ từ Việt Nam bị điều tra đồng thời cả chống BPG và chống trợ cấp. Trong trường hợp xấu, thuế đối kháng được áp dụng có thể lên tới 200-300%.
Với mức thuế cao như vậy, nhiều nhà nhập khẩu Mỹ sẽ ngừng hoặc hủy các hợp đồng và Việt Nam xem như mất thị trường này, vốn chiếm đến 40% kim ngạch XK bao bì nhựa PE, trị giá 79 triệu USD.
Theo giáo sư Claudio Dordi, thuộc Dự án hỗ trợ Thương mại đa phương, quyết định của Bộ Thương mại Mỹ về trường hợp túi nhựa sẽ rất quan trọng đối với Việt Nam: nếu đồng thời áp dụng các biện pháp chống BPG và thuế đối kháng đối với mặt hàng này thì có thể sẽ có nhiều cuộc điều tra mới đối với một số hàng hóa khác mà Việt Nam đang xuất sang Mỹ.
 |
| Dệt may Việt Nam đứng trước nguy cơ bị kiện bán phá giá tại Mỹ. Ảnh: Trung Kiên |
Ở quy mô lớn hơn, ngành da giày Việt Nam đang đứng trước nguy cơ phải gánh khoản thuế chống BPG 10% vào thị trường EU thêm ít nhất 15 tháng nữa khi ngày 22/12 tới, phán quyết cuối cùng về vấn đề này được đưa ra.
Doanh nghiệp Việt Nam có lợi thế nguồn nhân lực dồi dào, khéo tay, quy mô doanh nghiệp vừa và nhỏ nên tiện quản lý, dễ đáp ứng nhu đơn hàng từ nước ngoài.
Ngành da giày đang phải đấu tranh để mức thuế 10% không còn được áp dụng, trong khi Hội đồng châu Âu bị nhiều nhà sản xuất, kinh doanh EU “hù họa” về hiểm họa hàng XK giá thấp.
Các chuyên gia kinh tế cảnh báo, năm 2010, ngành sản xuất lớn hơn là dệt may cần chú ý cao độ về vấn đề bảo hộ thương mại.
Năm 2009, dệt may Việt Nam cán đích với kim ngạch XK ước đạt 9,2 tỷ USD, trở thành ngành duy nhất có kim ngạch tăng 2-3% so với kế hoạch.
Ông Lê Tiến Trường, Phó tổng giám đốc Tập đoàn Dệt may Việt Nam cho biết, thị trường nước ngoài sẽ “soi” rất kỹ thành tích này trong năm tới. Mỹ là thị trường chủ lực của mặt hàng này (chiếm gần 60% tổng kim ngạch XK dệt may Việt Nam), và đang thực hiện chương trình giám sát hàng dệt may Việt Nam.
Trong chuyến thăm và làm việc với một số doanh nghiệp tại Việt Nam mới đây, bà Susan Schwab, nguyên Đại diện Thương mại Mỹ, nhấn mạnh, Mỹ là một trong những nước tích cực áp dụng các biện pháp bảo hộ thương mại.
Có 7 biện pháp phân biệt đối xử đối với doanh nghiệp nước ngoài đã được Mỹ áp dụng kể từ Hội nghị G20 hồi cuối năm 2008, ảnh hưởng tới 120 quốc gia. Bởi thế, doanh nghiệp Việt Nam khi XK hàng vào Mỹ phải rất cẩn trọng để có thể tránh được những biện pháp bảo hộ của nước nhập khẩu.
Chắn và vượt
Theo bà Susan Schwab, việc chống trợ giá hay chống phá giá là hợp quy định của Tổ chức Thương mại thế giới (WTO), nên Việt Nam phải có luật riêng để ứng phó các mặt hàng BPG, ví dụ, có thể bảo hộ XK tạm thời, tăng tính cạnh tranh của sản phẩm theo lộ trình... Tuy nhiên, cần thận trọng, tránh đưa ra những hành động không hợp lệ theo WTO.
Nhiều chuyên gia kinh tế trong nước cho rằng, Nhà nước cần điều tiết XK vào các thị trường: nếu có thể thì hạn chế XK ở số lượng nhất định để tránh những vụ kiện BPG.
Bộ Công thương đã áp dụng chế độ cấp giấy phép XK đối với 14 mặt hàng dệt may “nóng” nhất vào thị trường Mỹ; lập ban kiểm tra hoạt động chuyển tải, tạm nhập tái xuất của doanh nghiệp.
Hiệp hội Dệt may Việt Nam quy định các thành viên nộp phí 0,01% doanh thu XK vào Mỹ để phục vụ việc đối phó chống bán phá giá.
Các chuyên gia cho rằng, doanh nghiệp liên quan cần tham gia tích cực vào quá trình điều tra BPG, đồng thời nâng cao ý thức chủ động phương thức phòng chống kiện tụng thông qua minh bạch hóa sổ sách từ khâu thu mua nguyên liệu đến khâu XK.
Chỉ cần một doanh nghiệp thiếu hợp tác trong vụ kiện, các nhà XK khác cũng sẽ bị vạ lây. Vụ kiện túi nhựa PE là một bài học đắt giá. Bộ Thương mại Mỹ yêu cầu chọn ra 9 doanh nghiệp để thanh tra quá trình sản xuất, tuy nhiên, hai trong ba bị đơn chính là Công ty liên doanh Việt Nam - Đài Loan, Fotai Vietnam Enterprise và Advance Polybag rút lui, khiến bộ này cho rằng phía Việt Nam “có vấn đề” nên áp ngay thuế tạm thời ở mức cao nhất - 76%.