Phòng lạm phát
Những thông điệp chính đưa ra tại Hội nghị triển khai nhiệm vụ ngành ngân hàng 2010 gồm có: tăng trưởng tín dụng 25% so với 2009, bám sát diễn biến thị trường để điều hành chính sách linh hoạt, kịp thời hơn, đặc biệt sẽ có giải pháp chấn chỉnh hoạt động sàn vàng và tình trạng đô la hóa.
Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Nguyễn Văn Giàu thông báo, năm 2010 NHNN sẽ định hướng tổng phương tiện thanh toán và dư nợ tín dụng đối với nền kinh tế tăng khoảng 25% trong năm tới, thấp hơn so với mức 37,7% năm nay. Chỉ tiêu này được đặt ra nhằm kiểm soát mức độ lạm phát năm 2010 tiếp tục giữ ở mức một con số. Nhận xét về định hướng này, bà Dương Thu Hương, Tổng thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, cho rằng, đây là bước đi phù hợp cần thiết của NHNN nhằm phòng xa căn bệnh lạm phát của nền kinh tế.
Tuy nhiên, doanh nghiệp cũng không vì thế mà lo ngại năm 2010 vay tiền sẽ khó khăn. Ngoài giá trị tuyệt đối tăng do dư nợ của toàn hệ thống ngân hàng tăng mạnh trong năm 2009, con số 25% chỉ là khung định hướng chứ không phải mức áp đặt cho toàn bộ các ngân hàng. Dựa vào diễn biến thực tế từ thị trường, NHNN có thể điều chỉnh linh hoạt.
 |
| Tăng trưởng tín dụng năm 2010 sẽ được giới hạn ở mức 25%. Ảnh: Đức Long. |
Trên thực tế, tăng trưởng tín dụng các năm gần đây luôn có sự chênh lệch khá lớn so với chỉ tiêu đề ra. Năm 2007, chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng là 30%, thực tế đạt 37%. Năm 2008, chỉ tiêu ban đầu 25% -27%, thực tế 37%. Tại hội nghị, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng yêu cầu kiểm soát lạm phát song điều hành chính sách tiền tệ không phải cứ áp đặt thắt chặt vì "siết" tín dụng thì khó có tăng trưởng kinh tế 6,5% (mục tiêu tăng trưởng GDP năm 2010).
Mối quan tâm lớn nhất của doanh nghiệp và người dân là việc điều hành chính sách tiền tệ cần kịp thời, linh hoạt và đặc biệt tránh đưa ra một cách đột ngột, ảnh hưởng lớn tới hoạt động sản xuất kinh doanh và đầu tư. "Có chính sách thống đốc đã có chủ trương song để thực hiện thì thủ tục văn bản phải mất một tháng mới ban hành được. Đợi thủ tục đó thì thị trường đã diễn biến khác, đâu có chờ chúng ta", bà Hương đóng góp ý kiến. Chia sẻ quan điểm này, ông Nguyễn Đức Vinh, Tổng giám đốc Techcombank, phát biểu: "Nếu như việc dừng cho vay hỗ trợ lãi suất, tăng lãi suất cơ bản và thay đổi tỷ giá được thực hiện sớm hơn thì thị trường tiền tệ sẽ bớt căng thẳng hơn rất nhiều vào hai tháng cuối năm".
Bức xúc về việc phải xoay xở trong một biên độ quá hẹp giữa lãi suất huy động và cho vay, bà Hương nói: "Nếu cứ trần cho vay, trần tiền gửi như thế này thì hoạt động ngân hàng chết cứng". Bà kiến nghị Chính phủ nên sớm đề nghị Quốc hội sửa đổi điều 474 - 476 của Bộ luật Dân sự về khống chế lãi suất trần cho vay là 150% lãi suất cơ bản. Quy định này nhằm điều chỉnh hoạt động cho vay nặng lãi, một bộ phận rất nhỏ của hoạt động cho vay và chủ yếu ở thị trường không chính thức. Việc áp dụng quy định này cho toàn bộ thị trường cho vay chính thức là không hợp lý, khiến thị trường tiền tệ méo mó và không phù hợp với các cam kết của WTO về việc tăng cường tính thị trường trong hoạt động ngân hàng.
Diễn biến "loạn" cạnh tranh lãi suất cũng được kiến nghị cần sự can thiệp của cơ quan quản lý nhà nước. Ông Trần Anh Tuấn, Tổng giám đốc Ngân hàng Đầu tư & Phát triển Việt Nam, nói: "Cơ quan quản lý là Ngân hàng Nhà nước cần có biện pháp điều hành chứ không thể chỉ để một số ít ngân hàng không bình thường mà cả hệ thống ngân hàng không bình thường". Không bình thường được thể hiện qua câu chuyện của ông Phạm Huy Hùng, Chủ tịch Hội đồng quản trị Ngân hàng Công thương Việt Nam: "Tại một địa phương, khi chúng tôi đang huy động vốn chỉ khoảng 10% mỗi năm thì nhân viên một ngân hàng khác đến trụ sở một khách hàng lớn của chúng tôi chào mức lãi suất huy động là 11,5% mỗi năm và chào lãi cho vay chỉ 5% - 6% mỗi năm. Khi khách hàng của chúng tôi thấy lạ lùng thì nhân viên của ngân hàng kia cho biết, để thu hút khách hàng mới thì tổng giám đốc cho phép kinh doanh lỗ".
Chấn chỉnh sàn vàng, tình trạng đô la hóa
Phát biểu chỉ đạo hội nghị, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng yêu cầu hệ thống ngân hàng thực hiện chính sách tiền tệ một cách linh hoạt, chủ động sao cho vừa đảm bảo tăng trưởng kinh tế, vừa ngăn ngừa lạm phát. Thủ tướng đặc biệt nhấn mạnh việc chấn chỉnh quản lý sàn vàng và thị trường ngoại hối.
Nhìn sang các thị trường khác, có thể thấy mức độ quá trớn của các hoạt động này tại Việt Nam. Đơn cử ở Trung Quốc, hiện chỉ có một ngân hàng được kinh doanh tài khoản vàng trong khi tại Việt Nam có tới 22 sàn vàng đang hoạt động. Hỏi sàn vàng ai cấp phép, hoạt động có đúng pháp luật không, mỗi bộ ngành nói một phách. Tương tự là tình trạng đô la hóa tràn lan góp phần gây ra tình trạng khan hiếm ngoại tệ thanh toán. Thủ tướng nhấn mạnh, NHNN cần rà soát lại các quy định hiện hành, chấn chỉnh quản lý ngoại hối, từng bước hạn chế, không để đô la hóa lan tràn như hiện nay.