Không lo cho bệnh nhân nghèo là lỗi của địa phương

Phó chủ nhiệm ủy ban các vấn đề xã hội của Quốc hội: Không lo cho bệnh nhân nghèo là lỗi của địa phương

Ông Nguyễn Văn Tiên

Nói về lối ra cho người nghèo khám chữa bệnh, ông Nguyễn Văn Tiên, phó chủ nhiệm Ủy ban các vấn đề xã hội của Quốc hội (cơ quan tham gia đóng góp quan trọng khi xây dựng Luật bảo hiểm y tế), cho rằng các địa phương nên thành lập quỹ để hỗ trợ người nghèo cùng chi trả khi khám chữa bệnh.

Ông Tiên nói: 

Có một thực tế là trong mấy năm vừa qua có chuyện lạm dụng quỹ bảo hiểm y tế (BHYT) từ tất cả các phía: bệnh nhân, bác sĩ, bệnh viện. Có năm quỹ BHYT thâm hụt 2.000-3.000 tỉ đồng.

Kinh nghiệm của nhiều nước trên thế giới cho thấy cùng chi trả là biện pháp giảm lạm dụng có hiệu quả, vì phải cùng trả tiền nên bệnh nhân không lạm dụng, bác sĩ cũng phải hỏi bệnh nhân trước khi thực hiện dịch vụ...

Trên cơ sở đề nghị của các cơ quan, Quốc hội đã biểu quyết nhất trí quy định cùng chi trả.

* Lạm dụng Quỹ BHYT là có nhưng từ phía bệnh viện là chính, trong khi thực hiện cùng chi trả lại gây khó khăn rất lớn cho người nghèo, nhất là người nghèo mắc bệnh mãn tính?

- Trong luật đã quy định miễn cùng chi trả cho một số nhóm như người có công, người nghèo phải cùng chi trả 5%. Người đang sống trong các trung tâm bảo trợ xã hội cũng phải cùng chi trả 5%, nhưng nhóm này ngân sách nhà nước phải lo. Chỉ còn người nghèo thì trong Luật BHYT, Luật khám chữa bệnh sẽ được thông qua tới đây quy định các quỹ khám chữa bệnh cho người nghèo phải hỗ trợ người nghèo khó khăn cùng chi trả khi đi bệnh viện.

Làm chính sách an sinh xã hội phải tương đối rõ ràng, nếu không sẽ méo mó chính sách đi.

* Thưa ông, nhưng Luật BHYT với quy định cùng chi trả đã thực hiện rồi, mà Quỹ khám chữa bệnh hỗ trợ cho người nghèo lại chưa có. Hàng ngàn người bệnh nghèo đang gặp khó khăn, rõ ràng quy định và thực tế đã không song hành với nhau?

- Không phải không song hành, thực tế có rất nhiều loại quỹ của ngành y tế, của các tổ chức xã hội, như Quỹ bảo trợ bệnh nhân nghèo TP.HCM hay Quỹ phòng chống HIV/AIDS...

Khó khăn của những bệnh nhân nghèo mắc bệnh mãn tính, như bệnh nhân phải chạy thận nhân tạo chẳng hạn thì chi trả như ở VN là một cố gắng, vì mấy ngàn người đóng bảo hiểm không đi khám chữa bệnh mới đủ chi cho một bệnh nhân suy thận mãn, phải chạy thận nhân tạo. Trong khi ngân sách còn cần dành cho đủ thứ, từ khám chữa bệnh, đầu tư vùng sâu vùng xa, cho trẻ em, vì thế phải huy động xã hội hóa.

Quỹ BHYT lo cái áo rồi, còn vải, cúc bệnh nhân phải lo.

* Bội chi Quỹ BHYT là do Bộ Y tế và cơ quan bảo hiểm xã hội thiếu sự sát sao trong quản lý. Nay vỡ quỹ lại đổ phần khó khăn cho người nghèo, theo ông, như vậy có thỏa đáng?

- Trước khi thông qua Luật BHYT chúng tôi đã điều tra, lạm dụng là cả từ phía bệnh nhân, cả từ phía bác sĩ, nhiều người đi khám bệnh rất nhiều, hay ở Bệnh viện Chợ Rẫy, ở Bình Thuận có chuyện lập hồ sơ giả lấy thuốc BHYT - ai làm được điều ấy nếu không có sự thông đồng của bệnh nhân?

Về cơ chế kiểm soát, trong Luật BHYT đã quy định ngành y tế phải kiểm soát chặt chẽ, sau này ngành y tế phải xây dựng quy chuẩn xét nghiệm để không xảy ra chuyện bệnh viện huyện xét nghiệm, lên tỉnh lại xét nghiệm, lên trung ương lại xét nghiệm lần nữa. Ngành y tế chưa làm được điều này.

* Thưa ông, Luật BHYT lẽ ra đã phải đưa vào thực hiện từ 1-7-2009, dù đã lùi thời gian thực hiện đến 1-1-2010 vẫn có nhiều khúc mắc xảy ra. Như vậy các ngành y tế, bảo hiểm xã hội đã làm hết trách nhiệm của mình?

- Khi Quốc hội đi giám sát đã nói rõ có tình trạng lạm dụng xét nghiệm, đề nghị Bộ Y tế có bộ quy chuẩn đánh giá xét nghiệm, có phác đồ điều trị chuẩn, nhưng đến nay bộ chưa ban hành được.

Ngành y tế và bảo hiểm đang thực hiện thanh toán theo ca bệnh, mổ ruột thừa thì thanh toán bao nhiêu tiền, nhưng làm theo hướng này sợ bệnh viện lại giảm dịch vụ để giảm chi phí, người thiệt hại lại là bệnh nhân.

Việc chậm trễ thực hiện Luật BHYT lỗi chính từ phía Bộ Y tế, bộ nhận lỗi rồi. Tuy nhiên, trước đó Chính phủ cũng chậm ban hành nghị định hướng dẫn luật.

LAN ANH thực hiện

...............................

Bác sĩ cũng lo lắng và thắc mắc khi bệnh nhân "đồng chi trả"

Không chỉ bệnh nhân lo lắng trước chuyện phải cùng chi trả, nhiều bác sĩ cũng rất lo và thắc mắc về những bất cập khi triển khai Luật bảo hiểm y tế (BHYT).

Bác sĩ Nguyễn Hoàng Mai Anh, Bệnh viện Nhi Đồng 1, khám cho bệnh nhi Lê Vi, 13 tuổi, ngụ tại Q.Tân Bình, TP.HCM (ảnh chụp sáng 12-1) - Ảnh: Minh Đức

Hành lang Bệnh viện Nhi Đồng 2 (TP.HCM) đã trở thành chỗ cư ngụ của nhiều bà mẹ có con nhỏ phải chạy thận nhân tạo.

Trong số này có bà Nguyễn Thị Láng, quê ấp Quý Lợi, xã Nhị Quý, Cai Lậy, Tiền Giang. Bà Láng kể bà thuộc hộ nghèo nên trước ngày 1-1-2010, con bà chạy thận nhân tạo không phải đóng tiền. Nhưng nay bệnh viện thông báo con bà phải chi trả 5% (khoảng 500.000 đồng/tháng). Đây là một khoản chi quá lớn đối với gia đình bà.

Thuốc đặc trị không được duyệt

Bác sĩ Vũ Quang Vinh, phó phòng kế hoạch tổng hợp Bệnh viện Nhi Đồng 2, cho biết với những bệnh nhi mắc bệnh mạn tính gặp khó khăn, Bệnh viện Nhi Đồng 2 có quỹ của phòng công tác xã hội để lo cho những bệnh nhân này. Tuy nhiên, quỹ này do bệnh viện kêu gọi đóng góp từ các nhà tài trợ chỉ có hạn nên vẫn chưa thể giúp được tất cả bệnh nhi nghèo.

Bác sĩ Huỳnh Thoại Loan, trưởng khoa thận Bệnh viện Nhi Đồng 1, cho biết đã có nhiều loại thuốc trước đây không được đưa vào danh mục giờ đã được thanh toán cho bệnh nhi dưới 6 tuổi.  Tuy nhiên, riêng loại thuốc đặc thù như Cyclosporin A (tên biệt dược là Neoral, thuốc điều trị bệnh ung thư, còn dùng để điều trị một số bệnh nhi mắc bệnh hội chứng thận hư nhưng kháng thuốc corticoide), bệnh viện đã đề xuất nhưng không hiểu sao đến nay loại thuốc này vẫn chưa được xét duyệt cho những bệnh nhi mắc bệnh hội chứng thận hư nên tạm thời bệnh nhân vẫn phải mua thuốc uống.

Trung bình một tháng bệnh nhi mắc bệnh hội chứng thận hư phải mất hơn 1 triệu đồng mua loại thuốc này. Trong khi thời gian điều trị cho những bệnh nhân này ít nhất cũng kéo dài hai năm. Do vậy, nếu loại thuốc này không được thanh toán sẽ trở thành gánh nặng cho nhiều gia đình bệnh nhân.

Phải đóng tiền chênh lệch khi xét nghiệm

Bác sĩ Quang Vinh còn cho biết có những xét nghiệm được BHYT chi trả nhưng do bệnh viện không thực hiện được phải chỉ định bệnh nhân thực hiện ở cơ sở y tế khác. Khi cơ sở y tế này đưa ra giá thu khác với giá của BHYT chi trả thì bệnh nhân phải đóng số tiền chênh lệch này.

Hiện bệnh viện đã nhận được bảng báo giá của Trung tâm Chẩn đoán y khoa Medic TP.HCM về mức chênh lệch giữa giá thực hiện xét nghiệm của trung tâm này với giá BHYT chi trả. Theo tìm hiểu của chúng tôi, trong số 180 xét nghiệm được đưa vào danh mục BHYT có tới 70 xét nghiệm Trung tâm Chẩn đoán y khoa, Medic báo có giá chênh lệch (mức chênh lệch cao nhất của một xét nghiệm là 400.000 đồng).

Rất nhiều ông bố bà mẹ thắc mắc những xét nghiệm này đã được BHYT thanh toán sao họ vẫn phải đóng thêm tiền?

THÙY DƯƠNG (Tuổi trẻ)

............................

Người trong cuộc:

Chạy đâu ra tiền để đóng cho bệnh viện?

Tôi 19 tuổi nhưng đã có hai năm “thâm niên” chạy thận nhân tạo. Có một vấn đề là thẻ bảo hiểm y tế (BHYT) mới cấp cho người nghèo chậm quá.

Năm ngoái tôi phải chạy vạy ứng trước tiền chạy thận ba buổi, mất gần 1 triệu đồng. Năm nay đến giờ chưa nhận được thẻ BHYT, phải ứng trước tiền chạy thận hai buổi là 600.000 đồng. Những người nghèo bị bệnh mãn tính như tôi chỉ mong sao được gia hạn thẻ BHYT thêm một tháng mỗi khi hết năm cũ, nếu không khi chưa được cấp thẻ mới chúng tôi chẳng biết đào đâu ra tiền để đi khám chữa bệnh cả.

Rồi số tiền đồng chi trả 5% chi phí khám chữa bệnh cũng làm tôi lo đến mất ăn mất ngủ. Ở cùng ca điều trị với tôi phần lớn là bệnh nhân nghèo, hãn hữu mới có cán bộ hưu trí hoặc người tham gia BHYT tự nguyện. Mỗi ca chạy thận kéo dài 3-4 giờ, chúng tôi thường mua bánh đến bệnh viện ăn thêm cho đỡ đói.

Để tiết kiệm, chúng tôi góp nhau lại để mua sỉ cho rẻ, tiết kiệm được mỗi chiếc bánh 500-1.000 đồng. Với hoàn cảnh của chúng tôi, số tiền cùng chi trả quả là quá lớn...

NGUYỄN HOÀI NAM
(phố Hàng Đồng, Hà Nội)

* Ba tôi bị suy thận mãn đang làm phương pháp thẩm phân phúc mạc. Sau khi làm phương pháp này ba tôi vẫn đi làm bình thường, sức khỏe cũng ổn định.

Ngày trước, bảo hiểm chi trả 100% chi phí thì số tiền lương ba tôi nhận hằng tháng để dành đi khám bệnh và còn dư phụ giúp gia đình... Từ ngày 1-1-2010, ba tôi phải trả 20% chi phí khám chữa bệnh, số tiền lương hằng tháng của ông chỉ đủ đóng tiền thuốc và tiền di chuyển để khám bệnh.

Đó là ba tôi còn đi làm, còn có tiền chi trả, chứ nhiều bệnh nhân không đi làm phải chi trả 5-20% chi phí khám chữa bệnh quả là rất khó khăn.

Ai có tận mắt chứng kiến cảnh các bệnh nhân khổ sở để lo chi phí như thế nào mới thấu hiểu hết nỗi khổ của họ. Ví dụ ngày 4-1-2010, tại Bệnh viện Chợ Rẫy, nhiều người đi tái khám cứ tưởng được BHYT chi trả 100%, nhưng khi đến nơi biết phải đóng tiền, họ không có nên những bệnh nhân khác người góp chút ít để họ có thể lấy thuốc đợt này.

uyenbig@...

* Tôi là công chức trong biên chế nhà nước, bị bệnh suy thận mãn hơn 10 năm, phải chạy thận nhân tạo ba lần/tuần.

Trước đây, khi mới mắc bệnh tôi cũng phải cùng chi trả 20%, rồi chuyển sang BHYT chi trả 100%. Mặc dù được BHYT chi trả 100% nhưng tôi vẫn gặp rất nhiều khó khăn, nhiều lúc không kham nổi, phải chạy vạy tiền bạc rất khó khăn vì phải lo ăn uống, đi lại, sinh hoạt, thuốc men điều trị các biến chứng không có trong danh mục BHYT...

Nay tôi và người thân lo cuống cuồng, không biết lấy đâu ra tiền để tiếp tục chạy thận, duy trì cuộc sống cho tôi. Cùng chi trả 20% có nghĩa là tôi phải đóng 200.000 đồng/lần, mỗi tháng chạy 13 lần, tổng cộng phải đóng 2,6 triệu đồng/tháng. Lương tháng của tôi cũng chỉ ngần ấy trong khi tôi còn phải ăn uống và lo chi phí đi lại khám bệnh nữa.

Hiện nay sự sống của tôi được tính từng ngày, không biết tháng sau chạy đâu ra tiền để đóng cho bệnh viện...

PHẠM HOÀNG NHI
(Giá Rai, Bạc Liêu)