Rủi ro tàu cá xuất ngoại

Nhiều ngư dân đồng bằng sông Cửu Long đang tìm cách đưa tàu sang vùng biển Malaysia đánh bắt theo dạng "hợp đồng". Thu nhập thì khá nhưng cách làm này được các cơ quan chức năng khuyến cáo là rất rủi ro.

Nhiều ngư dân “bán” tàu để đánh bắt tại vùng biển nước ngoài bất chấp nhiều rủi ro - ảnh: Tiến Trình

Sơn lại tàu

Với số lượng trên 1.000 chiếc tàu lớn nhỏ, thị trấn cửa biển Sông Đốc (H.Trần Văn Thời, Cà Mau) được mệnh danh là "thị trấn ngàn tàu". Gần đây tại thị trấn này đã xuất hiện những chiếc tàu có màu sơn mới (thân xanh-vàng). Ông Trần Quốc Khải, chủ một doanh nghiệp có nhiều tàu cá, giải thích: "Đó là tàu của mình, đi hợp đồng đánh bắt ở Malaysia".

Nhiều tàu cá đổi màu sơn để phù hợp với quy định tại ngư trường Malaysia - ảnh: Tiến Trình

Anh Khải có 3 chiếc tàu vừa được sơn lại như thế, theo anh là để phù hợp với vùng biển mà anh đã hợp đồng với phía bạn sang khai thác. Sở Nông nghiệp-Phát triển nông thôn (NN-PTNT) tỉnh Cà Mau cho biết hiện có khoảng 30 tàu của Sông Đốc hợp đồng khai thác ở Malaysia; trong khi ông Nguyễn Tuấn, Chủ tịch HĐND thị trấn Sông Đốc, thì cho rằng có đến 50 chiếc. Bà con ngư dân tại đây thì đoan chắc con số này còn cao hơn nhiều.

Anh Khải cho biết, thủ tục để đưa tàu cá sang Malaysia cũng không mấy phức tạp. Theo hướng dẫn của người môi giới, anh Khải đã photocopy, công chứng giấy đăng ký tàu cá, giấy phép khai thác thủy sản, giấy an toàn kỹ thuật... của tàu. Tiếp đó là làm đơn xin xác nhận ngành nghề đánh bắt thủy sản, rồi xin tạm ngưng hoạt động tàu tại Việt Nam. Tiếp theo là nhờ một người có quốc tịch Malaysia nhận ủy quyền để đứng tên trên các giấy tờ có liên quan đến tàu rồi nhờ một công ty môi giới ký hợp đồng với đối tác Malaysia. Khi nhận được hồ sơ đăng ký, đăng kiểm từ nhà chức trách nước bạn, tàu cá từ Việt Nam có thể yên tâm sang Malaysia đánh bắt, tại một vùng biển cụ thể theo hợp đồng.

Anh Khải nói, anh đã giao toàn bộ công việc "chạy giấy" này cho một người môi giới tại thị trấn lo, với chi phí từ 15.000 đến 18.000 USD mỗi chiếc. Công việc còn lại của chủ tàu là sơn lại tàu cho phù hợp với quy định của Malaysia, giúp các thuyền viên làm hộ chiếu để xuất cảnh. Một chủ tàu tại Sông Đốc có tàu sang đánh bắt ở Malaysia cho biết, tuy hằng tháng phải đóng phí cho chính quyền sở tại số tiền tương đương 25 triệu đồng, nhưng do nguồn cá ở đây còn dồi dào, giá dầu lại rẻ bằng một nửa ở Việt Nam, nên sau khi trừ hết chi phí cho mỗi chuyến biển, ngư dân vẫn có lãi cao hơn 30% so với đánh bắt ở vùng biển trong nước.

Trước việc ngày càng có nhiều ngư dân ở Cà Mau hợp đồng đưa tàu sang Malaysia đánh bắt, ngày 28.12.2009, Sở NN-PTNT tỉnh này đã gửi báo cáo và đề nghị Bộ NN-PTNT có giải pháp giúp ngư dân được hợp tác chính thức với các nước lân cận trong việc khai thác hải sản.

Rủi ro cao

Tại cuộc họp nhắc nhở ngư dân "không vi phạm vùng biển các nước trong khu vực" do Đồn Biên phòng 692 (Sông Đốc) và UBND thị trấn Sông Đốc tổ chức, vấn đề hợp đồng đưa tàu đánh bắt tại vùng biển Malaysia một lần nữa được đưa ra. Quan điểm của ngành chức năng là ngư dân không nên tự hợp đồng và đưa tàu đi Malaysia khi chưa được sự đồng ý của cơ quan có thẩm quyền.

Theo cơ quan chức năng tỉnh Cà Mau, cách mà anh Khải gọi là "làm thủ tục" nói trên để đưa tàu sang Malaysia thực ra là bán khống tàu cho một người nào đó mang quốc tịch Malaysia. Tàu của ngư dân Việt Nam sau đó sang lãnh hải Malaysia lại với tư cách là tàu của Malaysia. Ông Nguyễn Văn Chiến, Chủ tịch UBND thị trấn Sông Đốc, cảnh báo: "Nếu nhà chức trách Malaysia ngăn chặn không cho tàu mang quốc tịch Malaysia được rời khỏi lãnh hải nước mình thì liệu những tàu của ngư dân Việt Nam "trong vai" tàu nước bạn có về nước được không?". Ông Chiến cũng đề nghị cơ quan chức năng cần "có biện pháp cấp bách để giúp ngư dân hợp tác đánh bắt ở vùng biển nước ngoài theo tinh thần hợp tác quốc tế".

Một chủ tàu là ông Phạm Biên Giới (khóm 1, thị trấn Sông Đốc) cho biết để đưa tàu được sang Malaysia, ông đã làm thủ tục bán khống tàu cho một người Malaysia, có chứng thực của Tổng lãnh sự quán Malaysia tại TP.HCM. Chiếc tàu CM 99866, trọng tải 97 tấn của ông đã sang đánh bắt ở Malaysia được hai chuyến và đều có lãi. Nếu như trước đây, khi hoạt động trong nước, mỗi chuyến biển 20 ngày chiếc tàu hành nghề lưới vây của ông với 20 thuyền viên bán được 300 đến 400 triệu đồng tiền cá. Sau khi trừ chi phí (7.000 - 10.000 lít dầu, 3.000 cây nước đá, chi phí cho thuyền viên...), thường là bị lỗ. Còn đưa tàu sang Malaysia, hai chuyến rồi ông đều bán được trên 500 triệu đồng tiền cá, trong khi tiền dầu lại giảm được một nửa. Mỗi chuyến biển 30 ngày ông còn lãi được trên 100 triệu đồng.

Cơ quan chức năng không ủng hộ

Ông Hoàng Đình Yên - Cục phó Cục Khai thác và bảo vệ nguồn lợi thủy sản (Bộ NNPTNT) - cho biết:

“Chúng tôi đã đi kiểm tra rồi, một số ngư dân đã bán tàu cho một công ty bên Malaysia có chứng thực của Tổng lãnh sự quán Malaysia tại TP.HCM nhưng không có cơ quan chức năng nào của VN chứng nhận. Đây là một hình thức núp bóng dưới danh nghĩa tàu của Malaysia để đánh bắt tại vùng biển của nước này, và như thế là trái phép, tiềm ẩn nhiều rủi ro. Nếu công ty bên phía Malaysia làm ăn gian dối, ngư dân ta sẽ bị mất tàu. Bên cạnh đó, các công ty Malaysia chỉ mua một số sản phẩm đánh bắt có chất lượng cao, hàng kém chất lượng rất khó tiêu thụ.

Quan điểm của chúng tôi là không thể ủng hộ, tạo điều kiện cho ngư dân xuất ngoại sang Malaysia đánh cá theo kiểu như đã nói ở trên. Cục đã yêu cầu Sở NN-PTNT các tỉnh, thành ven biển thông báo và động viên bà con nông dân không nên đi đánh bắt theo hình thức bất hợp pháp đó, đồng thời yêu cầu chính quyền các địa phương có biện pháp quản lý tàu thuyền, nếu phát hiện vi phạm phải xử lý nghiêm”.

Quang Duẩn (ghi)

Tiến Trình (Thanh niên)