Thu phí ô tô vào trung tâm TP.HCM: Đi lệch mục tiêu !

“Gãi không đúng chỗ ngứa”

Ông Nguyễn Minh Đồng - Việt kiều Đức, một chuyên gia trong lĩnh vực giao thông - khẳng định, nước ngoài thu phí vào trung tâm không vì "tránh kẹt xe" mà chỉ là một cách tăng thêm nguồn thu cho ngân sách để tái đầu tư vào khu trung tâm, nơi cần nhiều ngân sách hơn. Nếu lấy việc thu phí để chống ùn tắc thì sẽ là một việc làm lệch mục tiêu ngay từ đầu. Nhìn lại việc tăng thuế để "hạn chế mua xe" thì thấy không có tác dụng gì, vì mua xe là nhu cầu tất yếu khi người dân có khả năng và nhu cầu được tiện nghi. Do đó, nếu không mua được rẻ thì phải mua đắt, như vậy việc tăng thuế chỉ dồn thêm cái khó cho dân.

	Phí đậu xe ở trung tâm và những nơi đông người phải được đưa lên cao để sự chiếm lĩnh cả ngày không còn nữa và khuyến khích những người có ô tô sử dụng phương tiện khác khi họ vào trung tâm làm việc
	Ông Nguyễn Minh Đồng, Việt kiều Đức, một chuyên gia trong lĩnh vực giao thông

Bây giờ, TP.HCM lại đưa ra giải pháp thu phí để hạn chế xe vào trung tâm thì nghe thật bất khả thi, vì trên thực tế, giá xăng tăng cả 10.000 đồng/lít, người dân vẫn đổ xăng để đi, giá xe tăng 10-30% xe vẫn chạy đầy đường, phí giữ xe tại một số khách sạn lớn từ 50.000 đồng/lần ra vào người ta vẫn chấp nhận. Như vậy, phải bỏ thêm một khoản tiền vài chục ngàn đồng để vào khu trung tâm thì liệu có hạn chế được người dân không đi ô tô vào hay không? Trong khi việc phải vào khu trung tâm là nhu cầu bắt buộc, chứ không phải vào hay không cũng được mà có thể tính tới chuyện hạn chế ngay xe ra vào bằng biện pháp thu phí.

PGS-TS Phạm Xuân Mai (Đại học Bách khoa TP.HCM) thì cho rằng, khác với các nước tiên tiến nơi mà phương tiện ô tô rất phổ dụng, TP.HCM có đặc thù là đa phần đối tượng thu nhập cao mới sở hữu ô tô. Người dân có thể bỏ tiền tỉ để mua xe, sẵn lòng trả tiền thuê chỗ đậu xe, thuê tài xế riêng thì việc chi thêm vài chục ngàn để đi đến nơi họ cần không phải là vấn đề lớn. Dân gian có câu "mua được trâu, sao không mua được dây thừng", thế thì có ai lại chấp nhận mua được xe mà lại tiết kiệm không đóng phí và không vào trung tâm?

Việc hạn chế ô tô vào trung tâm nên bắt đầu bằng những giải pháp đơn giản mà hiệu quả, phù hợp với đặc thù TP.HCM - Ảnh: Khả Hòa

Trong khi các quận ven trung tâm mới chính là "chỗ ngứa" cần "gãi" thì giải pháp ERP lại nhắm vào khu trung tâm vốn thông thoáng hơn nhiều.

Nên bắt đầu từ kiểm soát chỗ đậu ô tô

Ông Nguyễn Minh Đồng cho rằng, sự phát triển của nền kinh tế kéo theo sự gia tăng số lượng ô tô cá nhân là một xu thế tất yếu và các nước tiên tiến đã tận dụng điều này bằng cách xem những người sử dụng xe hơi là "con bò" để "vắt sữa". Hay nói cách khác, sử dụng những công cụ kinh tế đánh vào "túi tiền" của họ để một mặt tăng nguồn thu, mặt khác làm nản lòng người sử dụng ô tô. Chẳng hạn, một trong những giải pháp đơn giản nhưng hiệu quả mà các nước đang áp dụng là kiểm soát chỗ đậu ô tô trong khu vực nội thành thì lại không được TP.HCM lưu ý. Ngược lại, TP.HCM còn khuyến khích ô tô vào trung tâm bằng cách áp mức phí đậu xe rất rẻ. Chẳng hạn, tại các trục đường trung tâm như Nguyễn Huệ, Lê Lợi (Q.1)... tài xế chỉ cần bỏ ra 5.000 - 10.000 đồng là có thể vô tư đậu xe suốt ngày đêm. Trong khi đó, các nước khác như Mỹ, Đức, Singapore đều đánh phí đậu xe theo giờ để hạn chế tình trạng "chiếm đóng" bãi đậu xe. “Phí đậu xe ở trung tâm và những nơi đông người tại TP.HCM phải được đưa lên cao để sự chiếm lĩnh cả ngày không còn nữa và khuyến khích những người có ô tô sử dụng phương tiện khác khi họ vào trung tâm làm việc. Giải pháp này được gọi là “Park and Ride” mà nhiều TP lớn đã áp dụng và phần nào làm giảm số lượng xe lưu thông ở trung tâm”, ông Đồng nói.

TS Khuất Việt Hùng - Giám đốc Trung tâm Tư vấn phát triển giao thông vận tải - cũng cho rằng, cần tính đúng, tính đủ chi phí xã hội dành cho các chuyến đi bằng xe hơi để thấy phần chênh lệch của khoản “trợ giá chìm” mà người sở hữu xe hơi đang được hưởng so với sử dụng các phương tiện khác. Chẳng hạn, hãy xem một m2 đất ở Q.1 là bao nhiêu tiền và như vậy mỗi ô tô cần chi trả bao nhiêu để có thể chiếm khoảng 6 - 10m2 (gấp 6 - 8 lần xe gắn máy) trong nhiều giờ đồng hồ.

Mặt khác, tình trạng thiếu bãi đậu xe buộc TP phải cho đậu xe dưới lòng đường trên 72 tuyến đường, tập trung chủ yếu tại các quận 1, 3, 5, 10 đã tạo ra những nút thắt cổ chai gây kẹt xe khủng khiếp. Như vậy, việc TP cần làm là triển khai nhanh và hiệu quả các dự án bãi đậu xe ngầm, đồng thời đánh mức phí cao dần khi vào sâu khu vực trung tâm nhằm tăng nguồn thu ngân sách, tháo gỡ các nút thắt cổ chai trên đường, đồng thời giảm được tình trạng chạy xe lòng vòng tìm chỗ đậu.

Mọi giải pháp chống kẹt xe cần dựa trên cơ sở hài hòa quyền lợi và được sự đồng thuận của người dân. Bởi nhu cầu sở hữu và đi xe hơi của người dân là chính đáng, nhất là khi nền kinh tế ngày càng phát triển. Nhiệm vụ quản lý nhà nước cần nhìn xa trông rộng để đáp ứng về mặt hạ tầng cho người dân, chứ không phải chỉ nhìn vào mỗi một giải pháp là cấm hoặc hạn chế. Cách làm ấy chỉ gây thêm bức xúc và cuối cùng người dân cũng sẽ tìm cách "lách" khiến cho giải pháp bị vô hiệu hóa.

Phương Thanh (Thanh niên)