Cần sớm xóa bỏ cơ chế bao cấp, thực hiện xã hội hoá các hoạt động quản lý, bảo vệ, phát triển và cung ứng dịch vụ nước.
Phó thủ tướng Hoàng Trung Hải nhấn mạnh mục tiêu trên tại Hội thảo “Tài nguyên nước và sự phát triển bền vững” do Viện Phát triển truyền thông và Hỗ trợ cộng đồng tổ chức hôm qua tại Hà Nội (Báo Đất Việt bảo trợ thông tin).
Bài 4: Phải xem nước là sản phẩm đặc biệt
Chưa thể xử lý doanh nghiệp gây ô nhiễm?
Theo Phó thủ tướng Hoàng Trung Hải, phải coi nước là hàng hoá, sản phẩm đặc biệt cần được bảo vệ, sử dụng hợp lý, được tái sinh và phục hồi. Việt Nam đang ở ngưỡng bị thiếu nước. Do quá trình công nghiệp hóa, đô thị hóa, gia tăng dân số và cả biến đổi khí hậu, tình trạng thiếu hụt và ô nhiễm nguồn nước sẽ càng trầm trọng hơn. Khẳng định quan điểm phát triển hiệu quả và bền vững, Phó thủ tướng cho rằng, tài nguyên nước phải được khai thác, sử dụng một cách tiết kiệm, hiệu quả, bền vững và đa mục tiêu.
Ông Nguyễn Thái Lai, Thứ trưởng Bộ Tài nguyên - Môi trường cho biết, hiện rất khó xử lý triệt để tình trạng doanh nghiệp gây ô nhiễm nguồn nước. Để khắc phục việc xả trực tiếp nước thải ra nguồn nước cần nguồn kinh phí đầu tư rất lớn, các doanh nghiệp Việt Nam chưa đủ nguồn lực, do vậy cần có lộ trình và sự hỗ trợ mạnh mẽ từ phía Chính phủ.
 |
| Quản lý kém khiến đầu nguồn nhiều nước, cuối nguồn khô hạn. Ảnh: Trung Kiên |
Theo ông Lai, hiện chưa thể “thấy vi phạm là phạt vì có doanh nghiệp phạt là sập tiệm”. Ví dụ, Hà Nội có 100 doanh nghiệp, chỉ có 10 đơn vị đảm bảo môi trường, ai có thể “cho sập tiệm 90 đơn vị còn lại?”.
Về việc quản lý nguồn nước tại các lưu vực sông, Nghị định 120 của Chính phủ về quản lý lưu vực sông đã quy định thống nhất về mặt tổ chức hoạt động của Uỷ ban Quản lý lưu vực sông và Uỷ ban Bảo vệ môi trường lưu vực sông.
Tuy nhiên, theo ông Lai: “Chúng ta chưa có kinh nghiệm trong quản lý và điều phối vùng. Vì vậy, đối với hoạt động của Uỷ ban Quản lý lưu vực sông, chúng ta cũng phải vừa làm, vừa học, vừa điều chỉnh”.
Cơ quan quản lý chưa làm tròn trách nhiệm
Trước thông tin nhiều doanh nghiệp gây ô nhiễm nguồn nước mà vẫn “qua mặt” cơ quan quản lý môi trường được Đất Việt nêu, ông Nghiêm Vũ Khải, Phó chủ nhiệm Uỷ ban Khoa học - Công nghệ và Môi trường của Quốc hội phân tích: Việc các doanh nghiệp “qua mặt” được cũng là do cơ quan quản lý nhà nước thực thi pháp luật kém.
Thực tế, Luật Bảo vệ môi trường năm 2005 quy định rất rõ các đơn vị sản xuất kinh doanh phải xử lý nước thải đạt tiêu chuẩn môi trường. Thế nhưng ngay từ khâu báo cáo đánh giá tác động môi trường cũng chưa ổn. Sau đó lại thiếu kiểm tra, không xử phạt nghiêm nên vấn đề càng trầm trọng hơn.
Một tình trạng phổ biến hiện nay là rất nhiều phản ánh về việc các doanh nghiệp gây ô nhiễm nguồn nước nhưng ít được các cơ quan chức năng giải quyết. “Công bằng mà nói, chỉ một phía cơ quan quản lý nhà nước sẽ không thể giải quyết nổi vấn đề ô nhiễm nguồn nước tràn lan như hiện nay”, ông Khải nhận xét và cho rằng vai trò của công luận cũng như sự tham gia của các tổ chức xã hội trong việc giải quyết vấn đề này rất quan trọng.
Đề cập đến vai trò của cộng đồng, song tiến sĩ Khải vẫn nhấn mạnh để xảy ra tình trạng doanh nghiệp gây ô nhiễm nguồn nước, trách nhiệm quản lý nhà nước vẫn là đầu tiên. Các cơ quan này có bộ máy quản lý trong tay mà để nguồn nước bị ô nhiễm là chưa làm tròn trách nhiệm với người dân.
| Việt Nam có khoảng 830 tỷ m3 nước mặt, trong đó chỉ có 310 tỷ m3 được tạo ra do mưa rơi trong lãnh thổ (chiếm 37%) còn lại 63% từ ngoài lãnh thổ chảy vào. |
Bích Ngọc (Đất việt)