Hoa quả, nội tạng lặng lẽ về xuôi

Và hành trình từ Trung Quốc (TQ), sang biên giới và toả về xuôi theo tuyến đường sắt của các mặt hàng này cũng sôi động ngầm không kém gì pháo.

Trôi nổi chất lượng hoa quả nhập khẩu…

Từ trung tâm Hà Khẩu (TQ), chúng tôi bắt một “cuốc” xe ôm với giá 5 tệ (gần 15.000đ) lên Cầu Sập - chợ đầu mối hoa quả lớn nhất Hà Khẩu cách xa gần 4km. Tại đây, hàng chục chiếc xe tải lớn chở hoa quả tập kết nhập hàng tại chỗ cho các mối buôn. Từng sọt quýt vàng ươm, tươi rói tấp nập chuyển từ xe xuống bãi, nhanh chóng được bốc lên xe lôi đưa đi ngay. Giá bán buôn quýt được chào là 1,8 tệ/kg (5.000đ).

Hỏi quýt được thu mua ở đâu thì nhận được câu trả lời qua loa là nhập từ cách đây hơn 200km. Một mối hàng người VN tên Thu cho biết: “Không quan tâm quýt hái ở đâu, nhưng vào tận đây thì lấy được giá 1,8 tệ, ra đến cửa khẩu giá đã lên 2 tệ, còn về VN thì bán với giá từ 10.000 – 18.000đ/g”.

Mặt hàng rau, củ quả tuy đã được áp thuế nhập khẩu 0% theo chính sách biên mậu và lộ trình cắt giảm thuế thuộc cam kết giữa ASEAN và TQ, song điều đáng nói ở đây là vấn đề kiểm dịch thực vật được thực hiện khá lỏng lẻo, theo đó chất lượng hàng nông sản, hoa quả nhập về VN bị thả nổi. Phương tiện chính vận chuyển là xe đạp thồ với 2 sọt hàng lớn và xe lôi. Hàng được đưa qua cửa khẩu một cách dễ dàng, thông suốt mà không phải qua bất kỳ khâu kiểm định chất lượng nào.
 
Về điều này, Chi cục trưởng Chi cục Kiểm dịch thực vật Vùng 8 - ông Nguyễn Văn Tuân, cho hay, đối với lô hàng rau quả tươi nhập khẩu, chi cục chỉ thực hiện chức năng kiểm tra, kiểm soát đối tượng sinh vật gây hại. Việc giám sát ATVSTP, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật trên các loại rau, quả, theo ông Tuân, thuộc trách nhiệm của ngành y tế. Song, trong thực tế, theo quan sát, hàng nông sản nhập khẩu được đóng thùng hoặc cho vào các sọt lớn từ xe đạp thồ rất.. kín kẽ, ngang nhiên về nước mà không qua khâu kiểm định nào.

...“lặng lẽ” lên tàu về xuôi

Tiếp cận với một mối buôn hoa quả trên chuyến tàu “chợ” LC2 từ Lào Cai về Hà Nội, người phụ nữ tên Ngà cho biết chuyên nhập hàng trực tiếp từ cửa khẩu về Phố Lu (Lào Cai) buôn bán, ngoài ra còn nhận nhập về cho một số điểm lân cận tại Yên Bái. Chị Ngà cho biết, mỗi ngày nhập hàng trăm kilôgram quýt từ cửa khẩu theo tuyến đường sắt về Phố Lu, còn các mối sau thì chỉ đưa hàng lên tàu, sau đó được các “cò” chuyển về các trạm ga tại tỉnh Yên Bái. Hai toa hàng nằm cuối đoàn tàu ken đặc vô số hàng hoá, ở giữa toa là nơi tụ tập của khoảng hơn 10 “cò” toàn thanh niên, lặng lẽ hút thuốc, nằm ngủ.

Theo quan sát, toa hàng là nơi ngả lưng của toán “cò” này, được chia nhau theo ca. Chốc chốc, khoảng 3 người từ toa hàng đi một vòng dọc các toa ngồi cứng liên tiếp, mắt đảo liên tục vào các góc, các kệ hàng. Tại các góc là rải rác các túi hàng đen kịt vô chủ nằm lăn lóc.
 
Chị Ngà cho biết, chủ yếu là vải, áo quần, giày dép được toán “cò” này bảo kê, theo đó “ném” rải rác về các tỉnh dọc tuyến Lào Cai - Hà Nội, nơi có các đầu mối buôn chờ hàng sẵn. Trong trường hợp hàng bị “giắng” (để ý) và bắt giữ, “cò” sẽ phải bù 30% tiền hàng cho mối buôn. Người phụ nữ này còn tiết lộ, rất nhiều kiện hàng được “ngụy trang” bằng hoa quả, bên trong “ruột” là nội tạng động vật, hàng chủ yếu được chuyển về Hà Nội

Trao đổi với Lao Động chiều 21.1 về hàng hoá vận chuyển qua tuyến đường sắt, ông Nguyễn Hoài Nam - Chi cục phó Chi cục Quản lý thị trường tỉnh - cho biết: “Cái khó là lực lượng QLTT chỉ có chức năng kiểm tra hàng hoá khu vực trong sân ga, còn khi hàng chuyển lên tàu rồi thì không thuộc sự quản lý của chi cục. Các mối buôn lợi dụng chuyển hàng vào sát giờ tàu chạy nên việc kiểm tra hầu như không thể thực hiện”.

Ông Nam khẳng định, có hiện tượng vận chuyển nội tạng động vật qua tuyến đường sắt bởi trong một số lô hàng phát hiện bắt giữ, có phiếu kiểm hàng của bộ phận đường sắt. Song việc phát hiện đối tượng buôn bán mặt hàng này là rất khó khăn, bởi khi bị phát hiện, đa số là “bỏ của chạy lấy người”.

Theo ông Nam, việc vận chuyển các mặt hàng nói trên qua tuyến đường sắt nội địa, hầu như rất khó phát hiện. Trong khi đó, Chi cục trưởng Chi cục Hải quan đường sắt tỉnh – ông Đinh Đức Cường, khẳng định: “Trong năm qua và những ngày đầu năm 2010, chúng tôi chưa hề phát hiện bất cứ vụ vi phạm vận chuyển hàng hoá trái phép nào qua tuyến đường sắt quốc tế sang TQ”.

Rõ ràng với những lý giải này, hàng hoá trôi nổi chất lượng vẫn mỗi ngày “lặng lẽ” từ bên kia biên giới, toả về các địa phương, khi Tết Canh Dần đang đến gần...