Bảo vệ môi trường sông Đồng Nai: Chưa quyết liệt

“Ủy ban sông Đồng Nai là một ủy ban có tầm quan trọng lớn nhưng ngoài chúng ta ngồi đây ra rất ít người biết đến hoạt động cũng như sự tồn tại của ủy ban này”. Bà Trần Thị Kim Vân, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bình Dương, phát biểu tại phiên họp của Ủy ban sông Đồng Nai tổ chức sáng 29-1 tại TPHCM.

Khai thác cát lậu rầm rộ khiến nhiều đoạn thuộc hệ thống lưu vực sông Đồng Nai bị sạt lở nghiêm trọng. Ảnh: K.Cương

Mới 1/12 tỉnh, thành có ban chỉ đạo

Để giải quyết tình trạng ô nhiễm môi trường trên lưu vực sông Đồng Nai, cuối năm 2007, Thủ tướng Chính phủ đã ký quyết định phê duyệt “Đề án bảo vệ môi trường sông Đồng Nai đến năm 2020” (gọi tắt là Đề án sông Đồng Nai). Sau đó, Ủy ban sông Đồng Nai được thành lập để thực hiện đề án trên và bắt đầu đi vào hoạt động từ giữa năm 2009 (ủy ban gồm 24 thành viên đại diện các bộ, ngành và 12 tỉnh, TP: TPHCM, Bình Dương, Bà Rịa- Vũng Tàu, Đắk Lắk, Đắk Nông, Tây Ninh, Lâm Đồng, Bình Phước, Đồng Nai, Ninh Thuận, Bình Thuận, Long An).

Tuy nhiên, theo đánh giá của Tổng cục Môi trường, Bộ Tài nguyên-Môi trường (TN-MT): “Sau nửa năm hoạt động của Ủy ban sông Đồng Nai cho thấy hiệu quả chưa đáp ứng được yêu cầu”. Đến thời điểm này, Ủy ban sông Đồng Nai chỉ mới ban hành được quy chế làm việc và lập văn phòng làm việc tại Tổng cục Môi trường. Trong 12 tỉnh mới chỉ có Long An thành lập được Ban Chỉ đạo Đề án sông Đồng Nai...

Theo Tổng cục Môi trường, một trong những nguyên nhân khiến hiệu quả hoạt động của Ủy ban sông Đồng Nai chưa đáp ứng yêu cầu là do các thành viên kiêm nhiệm nhiều trọng trách nên không đủ thời gian để thực hiện nhiệm vụ. Trong 24 thành viên có tới 12 người hiện là chủ tịch, phó chủ tịch các tỉnh, thành, còn lại là các thứ trưởng, phó cục trưởng, vụ trưởng của các bộ ngành.

Một bất cập khác nữa là kinh phí hoạt động của Ủy ban sông Đồng Nai không có nguồn riêng mà được cân đối, bố trí trong dự toán ngân sách hằng năm của Bộ TN-MT. “Không có tiền, khó làm gì cho hiệu quả. Bảo vệ môi trường bắt buộc phải đầu tư, đổ tiền cho công tác thanh - kiểm tra các cơ sở gây ô nhiễm. Đầu tư tốt, duy trì được khâu này thì mới mong kiểm soát được ô nhiễm”- ông Trần Ngọc Thới, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu, nhấn mạnh.

Kêu cứu

Theo ông Phạm Ngọc Tân, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Tây Ninh, hiện nay sông Vàm Cỏ Đông (thuộc hệ thống sông Đồng Nai) đang bị lục bình phủ dày đặc. Tình trạng lập bến bãi, khai thác cát trái phép cũng khiến dòng sông này sạt lở, ô nhiễm khá nghiêm trọng. Nhiều tài liệu cho thấy sông Vàm Cỏ Đông đang bị nhiễm phèn và axít hóa ở mức cao. Không chỉ sông Vàm Cỏ mà còn nhiều con sông thuộc hệ thống sông Đồng Nai cũng đang kêu cứu.

Đặc biệt, theo Tổng cục Môi trường, khu vực hạ lưu hệ thống sông Đồng Nai, nguồn nước đã có dấu hiệu ô nhiễm rõ rệt, nghiêm trọng nhất là các đoạn sông Đồng Nai (từ cầu Hóa An đến dưới cầu Đồng Nai), sông Thị Vải (từ Công ty Vedan đến dưới cảng Phú Mỹ), sông Sài Gòn (đoạn từ cầu Bình Phước đến cầu Tân Thuận)...

Các dòng sông lần lượt hấp hối là do trên lưu vực sông Đồng Nai còn quá nhiều cơ sở sản xuất xem thường môi trường. Ông Trần Ngọc Thới dẫn chứng: Tỉnh kiểm tra 101 cơ sở sản xuất thì có 51 doanh nghiệp vi phạm. Bà Trần Thị Kim Vân cho biết khi tỉnh Bình Dương kiểm tra 718 doanh nghiệp thì có đến 420 doanh nghiệp bị xử phạt với số tiền hơn 5 tỉ đồng.

Ông Lê Hoàng Quân, Chủ tịch UBND TPHCM kiêm Chủ tịch Ủy ban sông Đồng Nai, khẳng định: Cơ quan quản lý luôn coi trọng doanh nghiệp. Tuy nhiên, đối với những doanh nghiệp không coi trọng môi trường thì phải kiên quyết xử lý. Bộ trưởng Bộ TN-MT Phạm Khôi Nguyên nhìn nhận: Trên lưu vực sông Đồng Nai tập trung nhiều tỉnh, thành đang có tốc độ phát triển kinh tế nhanh, vì vậy việc bảo vệ môi trường hiện là vấn đề nóng bỏng được cả xã hội quan tâm. “Đã đến lúc Ủy ban sông Đồng Nai bàn nhiều hơn về chương trình hành động và phải hành động quyết liệt”- ông Phạm Khôi Nguyên nhấn mạnh.